Μια ιστορική αλλαγή στην καταναλωτική κουλτούρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης τέθηκε σε εφαρμογή από χθες 31 Ιουλίου, καθώς είναι πλέον σε ισχύ οι νέοι κανόνες της «Οδηγίας για το Δικαίωμα Επισκευής» (Right to Repair).
Με στόχο τη καταπολέμηση της απαξίωσης και τη δραστική μείωση των 35 εκατομμυρίων τόνων αποβλήτων ετησίως, οι κατασκευαστές υποχρεώνονται πλέον να παρέχουν υπηρεσίες επισκευής ακόμα και μετά τη λήξη της διετούς εγγύησης.
Παράλληλα, θεσπίζονται επεκτάσεις εγγυήσεων, πρόσβαση σε ανταλλακτικά και διαφανείς τιμές για τους καταναλωτές.
Γιατί αλλάζει το τοπίο – Το τεράστιο περιβαλλοντικό κόστος
Μέχρι τώρα, το υψηλό κόστος ή η άρνηση των κατασκευαστών να επισκευάσουν μια βλάβη οδηγούσε εκατομμύρια πολίτες στην αντικατάσταση συσκευών που θα μπορούσαν τεχνικά να διορθωθούν.
Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να παράγονται κάθε χρόνο στην ΕΕ περίπου 35 εκατομμύρια τόνοι αποβλήτων.
Το νέο πλαίσιο φιλοδοξεί να ενισχύσει την κυκλική οικονομία, εκτιμώντας παράλληλα ότι θα δημιουργήσει ανάπτυξη και επενδύσεις ύψους 4,8 δισεκατομμυρίων ευρώ στην ευρωπαϊκή οικονομία.
Ποιες συσκευές καλύπτονται και τι αλλάζει μετά την εγγύηση
Οι νέοι κανόνες αφορούν μια ευρεία γκάμα προϊόντων καθημερινής χρήσης:
- Smartphones και Tablets
- Τηλεοράσεις και οθόνες
- Πλυντήρια ρούχων, πλυντήρια πιάτων και ψυγεία
- Ηλεκτρικές σκούπες, φούρνους, διακομιστές και συστήματα αποθήκευσης δεδομένων
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι στο μέλλον θα προστεθούν και άλλες κατηγορίες, όπως οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές.
Το πλέον επαναστατικό σημείο της οδηγίας είναι ότι ακόμα και μετά τη λήξη της νόμιμης εγγύησης, οι κατασκευαστές δεν θα μπορούν να αρνηθούν την επισκευή, εφόσον αυτή είναι τεχνικά εφικτή.
Αν και μετά τη διετία η επισκευή δεν θα είναι πάντα δωρεάν, οι εταιρείες υποχρεούνται να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε λογικές, διαφανείς και ανταγωνιστικές τιμές.
Τα νέα δικαιώματα των καταναλωτών
Με τη θέση σε ισχύ του νέου πλαισίου, οι καταναλωτές αποκτούν σημαντικά προνόμια:
- Παράταση Εγγύησης κατά 12 μήνες: Εάν μια συσκευή βγάλει βλάβη εντός της περιόδου εγγύησης και ο καταναλωτής επιλέξει την επισκευή αντί για την αντικατάσταση, η νόμιμη εγγύηση του προϊόντος επεκτείνεται αυτόματα για ακόμα 1 χρόνο.
- Τυποποιημένη Φόρμα Προσφοράς: Πριν από κάθε επισκευή, ο καταναλωτής μπορεί να ζητά επίσημη φόρμα με αναλυτικό κόστος, χρόνο ολοκλήρωσης και διαθεσιμότητα συσκευής αντικατάστασης. Η προσφορά αυτή θα παραμένει δεσμευτική για τουλάχιστον 30 ημέρες.
- Διαθεσιμότητα Ανταλλακτικών & Ενημερώσεις: Οι κατασκευαστές υποχρεούνται να εγγυώνται τη διαθεσιμότητα ανταλλακτικών για χρόνια, να παρέχουν τουλάχιστον 5 χρόνια ενημερώσεων λογισμικού, αλλά και να διαθέτουν τεχνικά εγχειρίδια και εργαλεία σε ανεξάρτητα, εξωτερικά συνεργεία.
Πότε συμφέρει η επισκευή – Η νέα ευρωπαϊκή πλατφόρμα
Ως γενικός κανόνας για τους καταναλωτές ορίζεται ότι:
- Εάν το κόστος επισκευής υπερβαίνει το 80% της τιμής μιας νέας συσκευής, τότε συμφέρει η αντικατάσταση.
- Εάν το κόστος είναι κάτω από το 50%, η επισκευή αποτελεί την πλέον συμφέρουσα επιλογή.
Τέλος, μέχρι τις 31 Ιουλίου 2027, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα θέσει σε λειτουργία μια κεντρική διαδικτυακή πλατφόρμα (με ειδική ενότητα για κάθε κράτος-μέλος), μέσω της οποίας οι πολίτες θα μπορούν να εντοπίζουν εύκολα πιστοποιημένα, ανεξάρτητα κέντρα επισκευής αλλά και ανακαινισμένα (refurbished) προϊόντα.
