Του Απόστολου Μάνθου
Ο χειμώνας απέχει μόλις λίγους μήνες και το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο γράφει ήδη 70,5 ευρώ ανά MWh. Το TTF έχει πάρει ένα +76% από τα περίπου 40 ευρώ που είχε στα τέλη Ιουνίου.
Η άνοδος αυτή φέρνει ξανά στο προσκήνιο όσα προειδοποιούσε από τον Μάρτιο ο Αλέξανδρος Εξάρχου για το αμερικανικό LNG, σε μια υπόθεση που αποκτά πλέον ιδιαίτερο χρηματιστηριακό ενδιαφέρον για τον όμιλο AKTOR (AKTR).
Το πρόβλημα ξεκινά από τη φυσική ισορροπία προσφοράς και ζήτησης. Οι ευρωπαϊκές αποθήκες βρίσκονται περίπου στο 64,7%, έναντι πενταετούς μέσου κοντά στο 82%. Η διαφορά των 19 ποσοστιαίων μονάδων μεταφράζεται σε αρκετά δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα αερίου που θα χρειαστεί να αναζητηθούν πριν ή κατά τη διάρκεια της θέρμανσης. Η ING εκτιμά ότι ακόμη και η προσέγγιση του 75% φέτος απαιτεί σημαντική επιτάχυνση των εισροών. Η Energy Aspects είχε υπολογίσει ότι ακόμη και αποθέματα 75%-78% στα τέλη Οκτωβρίου προσφέρουν περιορισμένη προστασία σε περίπτωση ψυχρού χειμώνα.
Το έλλειμμα στις ευρωπαϊκές αποθήκες εξηγεί γιατί τα 70,5 ευρώ σήμερα έχουν διαφορετική οικονομική σημασία από τα 70,5 ευρώ μιας αγοράς με αποθέματα 85% ή 90%. Όσο χαμηλώνει το αρχικό απόθεμα του χειμώνα, τόσο αυξάνεται η εξάρτηση από τις καθημερινές εισαγωγές. Παράλληλα, η δυνατότητα άντλησης μειώνεται όταν τα αποθέματα κατεβαίνουν πολύ, λόγω των φυσικών χαρακτηριστικών πίεσης και παροχής των εγκαταστάσεων.
Πίεση έρχεται και από τη Νορβηγία, τον μεγαλύτερο πλέον προμηθευτή φυσικού αερίου της ΕΕ. Οι εργασίες συντήρησης περιορίζουν προσωρινά τις διαθέσιμες ροές, ενώ σύμφωνα με την Kpler η αλλαγή στο πρόγραμμα του Ormen Lange αφαιρεί περίπου 1 bcm από τη χειμερινή προσφορά, σε μια αγορά που ήδη αναζητεί κάθε διαθέσιμη ποσότητα.
Στην άλλη πλευρά της ζυγαριάς βρίσκεται το LNG. Πριν από τη σύγκρουση, περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς LNG περνούσε από τα Στενά του Ορμούζ. Η διαταραχή των ροών έχει περιορίσει δραματικά τις εξαγωγές του Κατάρ, ενός παραγωγού που πριν από τον πόλεμο κάλυπτε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας αγοράς LNG. Από την έναρξη της σύγκρουσης έως σήμερα το Κατάρ έχει αποστείλει μόλις 18 φορτία έναντι 509 στο αντίστοιχο περσινό διάστημα.
Χαρακτηριστικό είναι το νέο των τελευταίων ημερών, με την QatarEnergy να παρατείνει τη force majeure στις παραδόσεις προς την ιταλική Edison έως τις αρχές Νοεμβρίου. Ακυρώνονται άλλα πέντε φορτία και ο συνολικός αριθμός από τον Απρίλιο ανεβαίνει στα 29, που αντιστοιχούν σε 3,8 δισ. κυβικά μέτρα. Η ετήσια σύμβαση Edison–QatarEnergy αφορά 6,4 δισ. κυβικά μέτρα, ποσότητα αντίστοιχη περίπου με το 10% της ιταλικής κατανάλωσης.
Η Ευρώπη θα μπορούσε να απορροφήσει ευκολότερα αυτή την απώλεια με γεμάτες αποθήκες ή ασθενή ζήτηση από την Ασία.
Συμβαίνει όμως το αντίθετο.
Ο JKM, ο βασικός δείκτης αναφοράς για τις spot τιμές LNG στην Ασία, έχει ενισχυθεί περίπου 13% μέσα στον Αύγουστο και τα ευέλικτα φορτία του Ατλαντικού κατευθύνονται στον αγοραστή που προσφέρει την υψηλότερη τιμή.
Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε έναν μηχανισμό δημοπρασίας.
Χρειάζεται LNG για να γεμίσει τις αποθήκες της και πρέπει να προσφέρει αρκετά υψηλή τιμή ώστε ένα αμερικανικό ή αφρικανικό φορτίο να επιλέξει ευρωπαϊκό terminal αντί για ασιατικό. Όταν μια ευρωπαϊκή εταιρεία χρειάζεται LNG σήμερα, διεκδικεί το ίδιο φορτίο με έναν αγοραστή στην Ιαπωνία, στην Κίνα ή στη Νότια Κορέα.
Σε αυτή τη δημοπρασία μπαίνουν στο τραπέζι τα 90-100 ευρώ ανά MWh.
Αναλυτές της αγοράς LNG εκτιμούν ότι το ευρωπαϊκό αέριο ενδέχεται να χρειαστεί να ξεπεράσει αυτό το επίπεδο για να περιοριστεί η ασιατική ζήτηση και να μετακινηθούν πρόσθετα φορτία προς την Ευρώπη. Τα 100 ευρώ μπορούν επομένως να προκύψουν από τον ίδιο τον μηχανισμό εξισορρόπησης της αγοράς, πριν εμφανιστεί πραγματική φυσική έλλειψη αερίου.
Στα σημερινά επίπεδα αρχίζει ήδη να επιβαρύνεται η χρήση φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή και στη βιομηχανία. Όσο η τιμή ανεβαίνει, ενεργοποιούνται υποκαταστάσεις καυσίμων, περιορίζεται η παραγωγή και τελικά μειώνεται η κατανάλωση.
Εάν δεν βρεθεί αρκετό αέριο, η τιμή ανεβαίνει μέχρι να βρεθεί κάποιος που θα καταναλώσει λιγότερο.
Η Energy Aspects έχει εξετάσει πολύ δυσμενέστερα σενάρια. Με περιορισμένη προσφορά από το Κατάρ και ψυχρό χειμώνα, έχει υπολογίσει μέση τιμή περίπου 110 ευρώ ανά MWh από τον Νοέμβριο έως τον Μάρτιο. Σε ακραίο συνδυασμό χαμηλών αποθεμάτων και έντονου ψύχους τα μοντέλα παράγουν ακόμη υψηλότερες τιμές.
Αυτή την ευρωπαϊκή αδυναμία είχε περιγράψει από τον Μάρτιο ο Αλέξανδρος Εξάρχου, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου AKTOR, επιμένοντας κυρίως σε ένα θέμα. Η Ευρώπη έπρεπε να εξασφαλίσει εγκαίρως μακροχρόνιες ποσότητες LNG από τις ΗΠΑ, όσο διέθετε ακόμη χρόνο και διαπραγματευτική ισχύ.
Η σταδιακή έξοδος του ρωσικού αερίου αφαιρεί από την ευρωπαϊκή αγορά έναν μεγάλο προμηθευτή, ενώ η εγχώρια παραγωγή παραμένει περιορισμένη. Μεγάλο μέρος του κενού θα χρειαστεί να καλυφθεί από LNG. Η προμήθεια μέσω spot αγοράς αφήνει όμως την Ευρώπη εκτεθειμένη στη διεθνή τιμή κάθε φορτίου και στον ανταγωνισμό με την Ασία.
Ο Εξάρχου το είχε διατυπώσει αρκετά ωμά στις 17 Μαρτίου. Η Ευρώπη είχε ακόμη ρωσικές ποσότητες στο σύστημα και, κατά την άποψή του, αυτός ήταν ο χρόνος για να κλειδώσει μακροχρόνια συμβόλαια LNG.
Η επιλογή δηλαδή ήταν να κλειδώσει το αέριο πριν το χρειαστεί ή να το κυνηγά όταν θα το χρειάζονταν όλοι. Στη δεύτερη περίπτωση, όπως είχε πει ο ίδιος, “όταν δεν υπάρχουν ποσότητες, η τιμή εκτοξεύεται προς ιλιγγιώδη επίπεδα”.
Πέντε μήνες αργότερα, το Κατάρ έχει περιορίσει δραστικά τις εξαγωγές, η QatarEnergy ακυρώνει φορτία μέχρι τον Νοέμβριο, οι ευρωπαϊκές αποθήκες βρίσκονται κοντά στο 65% και ο JKM έχει ανέβει 13% μέσα στον Αύγουστο.
Κάπως έτσι εξηγείται γιατί η Ευρώπη χρειάζεται μακροχρόνια συμβόλαια LNG. Δεν εξαλείφουν τον κίνδυνο τιμών ούτε εγγυώνται φθηνό αέριο. Εξασφαλίζουν όμως πρόσβαση σε προκαθορισμένες ποσότητες για πολλά χρόνια, περιορίζοντας έτσι την ανάγκη αναζήτησης φορτίων στη spot αγορά τη στιγμή που τα διεκδικεί και η Ασία.
Στις 31 Μαρτίου, όταν το TTF βρισκόταν περίπου στα 53 ευρώ, ο Εξάρχου δήλωσε ότι φοβάται τον επόμενο ευρωπαϊκό χειμώνα και μίλησε για πρωτοφανείς τιμές φυσικού αερίου. Και δεν έμεινε στη γενική προειδοποίηση. Για το τέλος του φθινοπώρου μιλούσε ήδη για TTF έως 85 ευρώ ανά MWh.
Τότε απαιτούνταν άνοδος περίπου 60% για να φτάσει εκεί. Σήμερα η απόσταση από τα 70,5 μέχρι τα 85 ευρώ έχει περιοριστεί στο 20,5%.
Μια αποκατάσταση των ροών μέσω Hormuz, επιστροφή των καταριανών φορτίων και ήπιος καιρός μπορούν φυσικά να πιέσουν τις τιμές χαμηλότερα. Οι τελευταίοι πέντε μήνες πάντως κινήθηκαν προς τον κίνδυνο που είχε περιγράψει.
Ο AKTOR μπαίνει σε αυτή την αγορά μέσω της Atlantic SEE LNG Trade, όπου συμμετέχει με 60% και η ΔΕΠΑ Εμπορίας με 40%. Η εταιρεία επιχειρεί να εξασφαλίσει αμερικανικές ποσότητες LNG σε μακροχρόνιο ορίζοντα και να τις διοχετεύσει μέσω του Κάθετου Διαδρόμου προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη.
Η Atlantic SEE έχει ήδη επεκτείνει τη συμφωνία της με τη Venture Global σε 1 εκατ. τόνους LNG ετησίως για 20 χρόνια από το 2030, περίπου 1,3 bcm φυσικού αερίου τον χρόνο. Σε ορίζοντα εικοσαετίας αντιστοιχούν σε περίπου 26 bcm αμερικανικού φυσικού αερίου. Ο εμπορικός στόχος που έχει αναφέρει ο Εξάρχου φτάνει περίπου στα 5 bcm ετησίως.
Η Atlantic SEE κλειδώνει σήμερα μακροχρόνιες ποσότητες αμερικανικού LNG που αύριο μπορεί να κυνηγά ολόκληρη η Ευρώπη. Και το κάνει την ώρα που η Ευρώπη ετοιμάζεται να απομακρύνει τις τελευταίες μεγάλες ρωσικές ποσότητες και αναζητεί μακροχρόνιες εναλλακτικές πηγές τροφοδοσίας. Η ΕΕ έχει ήδη δρομολογήσει την απαγόρευση του ρωσικού LNG από το 2027 και την έξοδο των μακροχρόνιων ρωσικών ροών μέσω αγωγών μέσα στο ίδιο έτος.
Ο Κάθετος Διάδρομος συμπληρώνει αυτή τη στρατηγική. Το αμερικανικό LNG εισέρχεται από την Ελλάδα και μπορεί να κινηθεί μέσω Βουλγαρίας, Ρουμανίας και Μολδαβίας προς την Ουκρανία, με πρόσβαση και σε μεγαλύτερο μέρος της Ανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης. Η Ελλάδα μετατρέπεται έτσι σε νότια πύλη μιας νέας ροής φυσικού αερίου προς τον βορρά.
Το μακροχρόνιο συμβόλαιο εξασφαλίζει την ποσότητα και ο Κάθετος Διάδρομος τη διαδρομή προς τον αγοραστή.
Στα 70,5 ευρώ η Ευρώπη πληρώνει ήδη υπερδιπλάσια τιμή σε σχέση με τις αρχές του έτους. Στα 85 ευρώ η πίεση μεγαλώνει. Στα 100 ευρώ η spot αγορά γίνεται εξαιρετικά ακριβός τρόπος αναζήτησης του τελευταίου διαθέσιμου φορτίου.
Ο στόχος των 5 bcm ετησίως επιτρέπει πλέον και μια χρηματιστηριακή αριθμητική. Πέντε δισ. κυβικά μέτρα αντιστοιχούν προσεγγιστικά σε 53 εκατ. MWh ενέργειας τον χρόνο. Με TTF στα 30 ευρώ ανά MWh, η ενεργειακή αξία αυτής της ποσότητας προσεγγίζει τα 1,6 δισ. ευρώ. Στα σημερινά 70,5 ευρώ ανεβαίνει περίπου στα 3,74 δισ., στα 85 ευρώ πλησιάζει τα 4,5 δισ. και στα 100 ευρώ ξεπερνά τα 5,3 δισ. ευρώ ετησίως.
Τα 5,3 δισ. αφορούν την ενεργειακή αξία του αερίου και δεν μεταφέρονται αυτούσια στα οικονομικά αποτελέσματα. Για τον AKTOR, η επενδυτική αριθμητική βρίσκεται στο περιθώριο που μπορεί να δημιουργήσει η εμπορία μιας τόσο μεγάλης ποσότητας.
Σε 53 εκατ. MWh ετησίως, κάθε 1 ευρώ ανά MWh περιθωρίου αντιστοιχεί σε 53 εκατ. ευρώ. Στα 2 ευρώ γίνονται 106 εκατ. και στα 3 ευρώ 159 εκατ. ευρώ ετησίως. Από αυτά φυσικά αφαιρούνται τα κόστη της αλυσίδας και ο AKTOR συμμετέχει με 60% στην Atlantic SEE.
Οι υπολογισμοί αυτοί απέχουν ακόμη από μια πρόβλεψη EBITDA. Δίνουν όμως μια τάξη μεγέθους για αυτό που μπορεί να αρχίσει να μετρά η χρηματιστηριακή αγορά. Η Atlantic SEE χτίζει μια δραστηριότητα η οποία, εφόσον φτάσει στα μεγέθη που έχουν τεθεί, θα μπορούσε να δικαιολογήσει μελλοντικά αρκετά επιπλέον δισεκατομμύρια πάνω από τα 2,7 δισ. ευρώ που αποτιμά σήμερα ολόκληρο τον AKTOR το Χρηματιστήριο.
Η σημερινή τιμή της μετοχής κάνει τη σύγκριση ακόμη πιο δελεαστική.
Στα 10,10 ευρώ, ο AKTOR βρίσκεται περίπου 10% χαμηλότερα από τα 11,25 ευρώ της πρόσφατης αύξησης κεφαλαίου των 650 εκατ. ευρώ.
Προσέξτε ποιοι τοποθετήθηκαν στα 11,25 ευρώ. BlackRock, Norges Bank Investment Management, Fiera Capital, Blackstone και OMERS, μαζί με μια ομάδα ισχυρών Ελλήνων επιχειρηματιών και εφοπλιστών, στην οποία, σύμφωνα με δημοσιευμένες πληροφορίες, περιλαμβάνονταν οι Τέλης Μυστακίδης, Δημήτρης Μελισσανίδης, Πέτρος Παππάς, Πολυχρόνης Συγγελίδης, Νίκος Πατέρας, Μιχάλης Μποδούρογλου, Θοδωρής Κυριακού και Μάριος Ηλιόπουλος.
Έναν μήνα αργότερα, ο επενδυτής αγοράζει την ίδια μετοχή 1,15 ευρώ φθηνότερα. Και μέσα σε αυτόν τον μήνα το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο ανέβηκε στα 70,5 ευρώ, η QatarEnergy παρέτεινε τις ακυρώσεις φορτίων μέχρι τον Νοέμβριο και η αξία της μακροχρόνιας εξασφάλισης αμερικανικού LNG ανέβηκε αρκετά σκαλοπάτια.
Στα 10,10 ευρώ, αυτό αρχίζει να μοιάζει πολύ με τιμή ευκαιρίας.
Από πλευράς διαγραμματικής ανάλυσης η μετοχή πρέπει να διαλύσει ανοδικά την περιοχή των 10,60 με 10,80 ευρώ για να κινηθεί βίαια πρός το επίπεδο των 11,70 με 12 ευρώ.
* Ο Απόστολος Μάνθος είναι υπεύθυνος τεχνικής ανάλυσης & επενδυτικής στρατηγικής
** Το περιεχόμενο του άρθρου δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να θεωρηθεί ως συμβουλή ή πρόταση ή προτροπή ή σύσταση ή πρόσκληση για την αγορά ή πώληση οποιασδήποτε μετοχής ή επενδυτικού ή χρηματοοικονομικού προϊόντος που διαπραγματεύεται σε οργανωμένη ή μη αγορά.
