Για το πληθωριστικό σοκ που έρχεται, τους κλάδους που θα πληγούν περισσότερο και τις πιθανότητες να δούμε σημαντικές αυξήσεις επιτοκίων και ύφεση στην Ευρώπη, μιλάει ο διεθνούς φήμης αναλυτής Λορέντσο Κοντόνιο. Ο Ιταλός οικονομολόγος και καθηγητής του LSE, εκτιμά ότι η ζημιά έχει ήδη γίνει για την παγκόσμια οικονομία, αφού ακόμα και αν τελειώσει σύντομα ο πόλεμος, η κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ θα καθυστερήσει να ομαλοποιηθεί.
Ο ίδιος προβλέπει ότι με την υπόθεση ότι οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου θα παραμείνουν υψηλές έως το τέλος του έτους, θα μπορούσαμε να αναμένουμε 3-4 τρίμηνα ήπια ύφεσης ή στάσιμης ανάπτυξης του ΑΕΠ, με τον πληθωρισμό να πλησιάζει στο 5%.
Το χειρότερο δυνατό σενάριο, προθέτει ο κ. Κοντόνιο, θα ήταν η επιβολή δελτίου στην ενέργεια και στα ενεργειακά προϊόντα. Αυτό θα προκαλούσε αλυσιδωτές αντιδράσεις στην παραγωγή και θα ωθούσε τις τιμές πολύ υψηλότερα, με τρόπους που πιθανότατα είναι δύσκολο να προβλεφθούν.
Συνέντευξη στον Κωνσταντίνο Μαριόλη
Πόσο μεγάλο πιστεύετε ότι θα είναι το επερχόμενο πληθωριστικό σοκ; Ποιοι κλάδοι θα πληγούν περισσότερο μέσα στον επόμενο χρόνο;
Είναι δύσκολο να γίνει ασφαλής πρόβλεψη για το μέγεθος του πληθωριστικού σοκ, καθώς κανείς δεν διαθέτει γυάλινη σφαίρα για να δει πώς θα εξελιχθεί η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, αν κάνουμε μία λογική υπόθεση ότι ο πόλεμος θα διαρκέσει έως τα τέλη Ιουλίου και στη συνέχεια θα μετατραπεί σε παρατεταμένη εκεχειρία ή σύγκρουση χαμηλής έντασης (δεν τολμώ να πω «ειρήνη»), οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου θα κινηθούν ανοδικά για ακόμη δύο μήνες και στη συνέχεια θα σταθεροποιηθούν για κάποιο διάστημα, πριν αρχίσουν να υποχωρούν το 2027.
Η ζημιά, πάντως, έχει ήδη γίνει καθώς θα χρειαστεί χρόνος για να αποκατασταθεί η ομαλή κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ αλλά και στην παραγωγή πετρελαίου, φυσικού αερίου και άλλων κρίσιμων εμπορευμάτων. Αναπόφευκτα, οι κλάδοι που θα δεχθούν το ισχυρότερο πλήγμα είναι του Τουρισμού, των Μεταφορών, των Τροφίμων (εξαιτίας του κόστους των λιπασμάτων) και γενικά οι ενεργοβόροι κλάδοι, ιδιαίτερα εκεί όπου οι παραγωγοί δεν θα μπορούν να μετακυλήσουν πλήρως την αύξηση των κόστους στους καταναλωτές.
Με βάση την ανάλυσή σας και τις προσδοκίες σας, πότε θεωρείτε ρεαλιστικά ότι ο πόλεμος θα μπορούσε να φτάσει σε ένα βιώσιμο τέλος και ποιες μεταβλητές θα πρέπει να παρακολουθούν στενά οι αγορές;
Όπως προανέφερα είναι δύσκολο να προβλέψεις κανείς με ασφάλεια, όμως εκτιμώ ότι η σύγκρουση υψηλής έντασης θα τελειώσει μέσα στους επόμενους δύο μήνες. Τα Στενά του Ορμούζ αναμφίβολα αποτελούν τη βασική μεταβλητή που όλοι πρέπει να παρακολουθούν. Η εκτίμησή μου είναι ότι η κατάσταση δεν θα επανέλθει γρήγορα στην κανονικότητα και ότι οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου θα παραμείνουν υψηλές για αρκετό διάστημα.
Πόσο βαθιές και μακροχρόνιες αναμένετε να είναι οι οικονομικές συνέπειες του πολέμου για την Ευρώπη, ιδιαίτερα όσον αφορά την ανάπτυξη, την ενεργειακή ασφάλεια, τα επιτόκια της ΕΚΤ και την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών;
Με την υπόθεση ότι οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου θα παραμείνουν υψηλές έως το τέλος του έτους, θα μπορούσαμε να αναμένουμε 3-4 τρίμηνα ελαφρώς αρνητικής ή στάσιμης ανάπτυξης του ΑΕΠ, ακολουθούμενα από σταδιακή ανάκαμψη. Καθώς δεν έχουμε ακόμη δει τη μετακύλιση της αύξησης των τιμών ενέργειας (+50%-55%) στα μη ενεργειακά αγαθά και υπηρεσίες, ο πληθωρισμός σύντομα θα πλησιάσει το 5% και πιθανότατα θα κορυφωθεί λίγο πάνω από αυτό το επίπεδο μέχρι το τέλος του έτους. Αυτό πιθανότατα θα πιέσει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.
Η ΕΚΤ δεν θα έχει άλλη επιλογή από το να αυξήσει τα επιτόκια. Αναμένω την πρώτη αύξηση τον Ιούνιο κατά 25 μονάδες βάσης, στη συνέχεια 50 μονάδες βάσης τον Ιούλιο και τον Σεπτέμβριο και μια τελική αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης τον Δεκέμβριο. Αυτό θα οδηγήσει τα επιτόκια στο 3,50%, δηλαδή συνολική αύξηση 150 μονάδων βάσης.
Καθώς ο πληθωρισμός θα αποκλιμακώνεται μέσα στο 2027, η ΕΚΤ θα ξεκινήσει μια σταδιακή διαδικασία επαναφοράς των επιτοκίων σε επίπεδα ισορροπίας, αλλά πιθανότατα τα επιτόκια δεν θα έχουν επιστρέψει πλήρως σε αυτά τα επίπεδα έως το τέλος του 2027, επιβραδύνοντας έτσι την ανάκαμψη. Οι Ευρωπαίοι τελικά θα πιέσουν για ενεργειακή μετάβαση και μεγάλες επενδύσεις ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από ξένους παραγωγούς, αλλά αυτό θα χρειαστεί χρόνια.
Ποιο είναι το χειρότερο δυνατό σενάριο για τις τιμές του πετρελαίου αν η σύγκρουση κλιμακωθεί περαιτέρω; Πιστεύετε ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με πραγματικές ελλείψεις καυσίμων τις επόμενες εβδομάδες, όπως υποστηρίζουν ορισμένοι αναλυτές;
Το χειρότερο δυνατό σενάριο θα ήταν η επιβολή δελτίου στην ενέργεια και στα ενεργειακά προϊόντα. Αυτό θα προκαλούσε αλυσιδωτές αντιδράσεις στην παραγωγή και θα ωθούσε τις τιμές πολύ υψηλότερα, με τρόπους που πιθανότατα είναι δύσκολο να προβλεφθούν.
Καταλαβαίνω ότι οι πρώτοι περιορισμοί ενδεχομένως αφορούν σε εξειδικευμένα χημικά/βιομηχανική υλικά, όπως π.χ. κόλλες οι οποίες είναι σημαντικές στην παραγωγή ενός ευρέος φάσματος βιομηχανικών προϊόντων. Στο βασικό μου σενάριο, δεν αναμένων ελλείψεις στην παραγωγή ενέργειας, καθώς ε διαφορετική περίπτωση η ευρωπαϊκή οικονομία θα εισερχόταν ε βαθιά ύφεση. Παρ’ όλα αυτά, δεν μπορούμε να αποκλείσουμε να υπάρξουν ελλείψεις σε συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές ή ορισμένα προϊόντα.
