Το Bloomberg δημοσίευσε ένα άρθρο σχετικά με την δραστηριότητα των short sellers στα αμερικανικά χρηματιστήρια. Πριν προχωρήσουμε παραπέρα, θα ασχοληθούμε λίγο με τις ανοικτές πωλήσεις όπως τις αποκαλούμε στην Ελλάδα ή καλύτερα τα short sales όπως αποκαλούνται εδώ και εκατοντάδες χρόνια στις ΗΠΑ.
Μία ανοικτή πώληση λαμβάνει χώρα όταν ένας επενδυτής που δεν έχει στην κατοχή του μετοχές μίας εταιρείας (ή οποιοδήποτε χρηματοοικονομικό μέσο) προβαίνει σε πώλησή τους με σκοπό να τις επαναγοράσει εφόσον η τιμή τους πέσει κάτω από την τιμή στην οποία πούλησε.
Για να γίνει αυτή η πώληση, ο short seller δανείζεται μετοχές από κάποιον επενδυτή που τις έχει στην κατοχή του και του καταβάλλει κάτι σαν ενοίκιο για όσο διάστημα διαρκεί ο δανεισμός. Αν η τιμή της μετοχής πέσει, τότε ο ανοικτός πωλητής (short seller) τις αγοράζει και κερδίζει μόλις κάνει αυτή την πράξη, επιστρέφοντας τις μετοχές σε αυτόν που του τις είχε δανείσει.
Πρόκειται για μία πολύ απλή διαδικασία που στα διεθνή χρηματιστήρια υπάρχει από τότε που δημιουργήθηκαν. Και στην ουσία είναι η ακριβώς αντίστροφη διαδικασία αυτής που πολύ συχνά χρησιμοποιούν όσοι αγοράζουν μετοχές, οι οποίοι δανείζονται χρήματα για να κάνουν τις αγορές τους, ελπίζοντας πως η τιμή των μετοχών θα ανεβεί και αυτοί θα τις πουλήσουν με κέρδος, ενώ μέχρι να τις πουλήσουν καταβάλλουν τόκους σε αυτόν που τους έχει δανείσει χρήματα. Και στις δύο περιπτώσεις βέβαια, δεν υπάρχει καμία εγγύηση πως κάποιος θα κερδίσει ακολουθώντας αυτές τις μεθόδους, και πολύ συχνά τα αποτελέσματα δεν είναι καθόλου ευχάριστα.
Οι short sellers αποφασίζουν να δανειστούν μετοχές για να τις πουλήσουν όταν εκτιμούν πως υπάρχουν σοβαροί λόγοι για να πέσει η τιμή μεμονωμένων μετοχών ή γιατί φαντάζεται πως θα συμβεί κάτι κακό γενικά στα χρηματιστήρια. Επειδή πολύ συχνά αυτοί που ασχολούνται με τις ανοικτές πωλήσεις είναι πολύ ενημερωμένοι και έμπειροι επενδυτές, η εμφάνιση πολλών short sellers στην μετοχή μίας εταιρείας ή γενικά σε ένα χρηματιστήριο είναι ένα γεγονός που δεν περνά απαρατήρητο. Αυτό συμβαίνει λοιπόν και αυτές τις μέρες.
Στο άρθρο του Bloomberg είδαμε πως η δραστηριότητα τους στα αμερικανικά χρηματιστήρια βρίσκεται σε σταθερή άνοδο και έχει πλησιάσει επίπεδα ρεκόρ. Το μέγεθος που απεικονίζει την δραστηριότητα σε ανοικτές πωλήσεις είναι ένα κλάσμα που ονομάζεται short interest ratio και έχει ως αριθμητή τον αριθμό των μετοχών που έχουν πουλήσει οι short sellers και ως παρονομαστή το σύνολο των ελεύθερων μετοχών που διαπραγματεύεται στο χρηματιστήριο (free float). Έτσι λοιπόν είδαμε πως με βάση τα στοιχεία που επεξεργάζεται η εταιρεία S3 Partners LLC το short interest ratio για τις μετοχές εταιρειών που συμμετέχουν στον δείκτη S&P 500 ήταν 3,62% την εβδομάδα που τελείωσε την 17η Ιουλίου, πεσμένο λίγο από το 3,79% περίπου που σημειώθηκε την εβδομάδα που τελείωσε την 12η Ιουνίου και ήταν η υψηλότερη επίδοση από το 2010 που ξεκίνησε η επεξεργασία των σχετικών στοιχείων από την S3 Partners LLC.
Για τις μετοχές που συμμετέχουν στον δείκτη Russell 3000, πολύ μικρότερου μεγέθους και σαφώς λιγότερο διεθνοποιημένες από τις μετοχές του S&P 500, το short interest ratio είναι πολύ μεγαλύτερο, στο 6,06% την 17η Ιουλίου, με το ρεκόρ να είναι στο 6,28% από την 26η Ιουνίου. Παρατηρώντας το σχετικό διάγραμμα, με στοιχεία από το Bloomberg και την S3 Partners, βλέπουμε πως από το καλοκαίρι του 2024 μέχρι τώρα υπάρχει μία συνεχής αύξηση του short interest ratio και για τους δύο δείκτες αφού πριν δύο χρόνια ήταν 2,43% για τις μετοχές του S&P 500 και 4,79% σε αυτές του Russell 3000. Τι σημαίνει αυτό; Δεν είμαστε απολύτως σίγουροι αλλά έχουμε κάποιες ιδέες.
Πρώτα απ’ όλα, βρισκόμαστε δίπλα σε επίπεδα ρεκόρ για τους βασικούς αμερικανικούς χρηματιστηριακούς δείκτες, σε συνέχεια μίας διαρκούς ανόδου που έχει ξεκινήσει από τον Οκτώβριο του 2022 και έχει φέρει τον S&P 100% πάνω από τότε και έχει δώσει παρόμοια άνοδο σε όλους τους δείκτες.
Η μεγάλη αισιοδοξία που συνοδεύει πάντα τέτοιες χρηματιστηριακές κινήσεις συνοδεύεται και από πολύ υψηλές αποτιμήσεις μετοχών σε σχέση με τα οικονομικά τους μεγέθη και με τους ιστορικούς μέσους όρους. Στον τομέα της τεχνολογίας και ειδικότερα της Τεχνητής Νοημοσύνης, τα πράγματα είναι ακόμα πιο ακραία και είναι γνωστό πως πολλοί αναλυτές και επενδυτές αναφέρονται συστηματικά σε μία εν εξελίξει φούσκα που αποκλείεται να μην σκάσει κάποια στιγμή, δίνοντας μεγάλη έμφαση στην πιθανότητα να δούμε τις μεγάλες επενδύσεις να φέρνουν τα ανάλογα κέρδη στις επιχειρήσεις που ξοδεύουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια ετησίως αλλά και στις «κυκλικές συναλλαγές» που γίνονται μεταξύ πολλών από αυτές τις εταιρείες και δημιουργούν μία παράξενη αλληλοεξάρτηση.
Παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη ο πόλεμος στην Μέση Ανατολή που έχει δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, έχει τροφοδοτήσει την άνοδο του πληθωρισμού και έχει ανατρέψει την κατάσταση στο μέτωπο των επιτοκίων αναφοράς, με τις Κεντρικές Τράπεζες να εγκαταλείπουν κάθε σκέψη για μείωσή τους και να έχουν αρχίσει την αντίστροφη διαδικασία.
Εκτός από αυτά, μεγάλος είναι ο προβληματισμός που δημιουργεί ο συνδυασμός της ανόδου των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων με τις συνεχώς αυξανόμενες δανειακές ανάγκες των περισσότερων κρατών και τα ελλείμματα που συνοδεύουν τους προϋπολογισμούς τους.
Με λίγα λόγια, είναι αρκετά εύκολο να εξηγήσουμε την αυξημένη δραστηριότητα των short sellers, οι οποίοι μπορεί να μην δίνουν πλέον μεγάλη δημοσιότητα στις κινήσεις τους, (ορισμένοι από τους πιο γνωστούς έχουν αποσυρθεί τα τελευταία χρόνια καθώς η συνεχής άνοδος των χρηματιστηριακών δεικτών έχει δυσκολέψει πολύ την δουλειά τους), αλλά εξακολουθούν να ψάχνουν για μετοχές υποψήφιες για «σορτάρισμα».
Το ότι οι ανοικτές πωλήσεις τους βασίζονται σε λογικές κινήσεις και εμπεριστατωμένες αναλύσεις δεν εγγυάται την επιτυχία τους αλλά πολλοί από αυτούς εξακολουθούν να βρίσκουν στόχους που τους δίνουν μεγάλα κέρδη, απλώς αποφεύγουν να διατυμπανίσουν τις ανοικτές τους θέσεις. Είναι σίγουρο όμως πως κερδίζουν, όπως φαίνεται και από το γεγονός πως τις τελευταίες εβδομάδες έχει μειωθεί το short interest ratio.
Η πτώση του δείκτη από το 3,79% στο 3,62% μπορεί να φαίνεται σχεδόν άνευ σημασίας αλλά στην πράξη πιθανότατα σημαίνει πως κάποιοι βρήκαν ευκαιρία να αγοράσουν με καλά κέρδη τις μετοχές που είχαν πουλήσει προηγουμένως και προφανώς μιλάμε για θέσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων, ίσως και δισεκατομμυρίων δολαρίων. Είναι βέβαιο πως αρκετοί από αυτούς έχουν γράψει καλά κέρδη πουλώντας μετοχές της SpaceX (SPCX NASDAQ) τις ημέρες μετά την εισαγωγή τους στο χρηματιστήριο και αγοράζοντάς τις τώρα που έχει σημειώσει μεγάλη πτώση. Επίσης, σημαντικές επιτυχίες πρέπει να είχαν και οι short sellers που τόλμησαν να πουλήσουν μετοχές των εταιρειών που κατασκευάζουν microchips μνήμης όταν τις είδαν να ανεβαίνουν καθημερινά σαν τρελλές στην αρχή του Ιουνίου.
Ή αυτοί που είχαν μελετήσει σωστά τα οικονομικά στοιχεία της IBM (IBM NYSE) και έκλεισαν τις θέσεις τους όταν η μετοχή έχασε 25% μέσα σε μία μέρα. Πού θέλουμε να καταλήξουμε; Στο ότι οι επιτυχημένοι short sellers καταφέρνουν να ανταπεξέλθουν στις δυσκολίες της εποχής μελετώντας ακόμα περισσότερο τα οικονομικά μεγέθη, τις επιδόσεις και τις προοπτικές των επιχειρήσεων και προσέχοντας πάρα πολύ τα χρονικά σημεία εκτέλεσης των ανοιχτών πωλήσεων.
Μπορεί λοιπόν, ακόμα και χωρίς να έχουμε μεγάλες πτώσεις των βασικών χρηματιστηριακών δεικτών, να αποκομίζουν σημαντικά κέρδη από τις ανοικτές πωλήσεις. Αυτό δεν σημαίνει πως η αυξημένη δραστηριότητα των short sellers δεν πρέπει να δημιουργεί και γενικότερη ανησυχία για την πορεία των βασικών χρηματιστηριακών δεικτών. Μας δείχνει όμως πως είναι φρόνιμο όταν αυξάνεται η δραστηριότητά τους, ίσως να είναι καλύτερο να ψάχνουμε περισσότερο τις μετοχές που έχουν στο στόχαστρό τους, τα δυνητικά μεγάλα κέρδη πιθανότατα βρίσκονται εκεί κρυμμένα, ακόμα και αν το γενικότερο χρηματιστηριακό περιβάλλον δείχνει επισφαλές.
