Την ώρα που η Ελλάδα μπαίνει όλο και πιο «βαθιά» στον μαγικό κόσμο των ηλεκτρονικών πληρωμών, διαπιστώνοντας ότι βρήκε αντίδοτο στη μικρομεσαία tax evasion, στην Ευρώπη κάνουν δεύτερες σκέψεις για την ολοένα μικρότερη χρήση των μετρητών.
Η αλήθεια είναι ότι η χώρα μας ακολούθησε με μεγάλη καθυστέρηση το ψηφιακό μοντέλο, που εφαρμόζουν εδώ και χρόνια κυρίως οι χώρες του Βορρά. Ωστόσο, από την πανδημία και μετά, πέρα από την ψηφιοποίηση καίριων λειτουργιών του Δημοσίου, η οποία απλοποίησε τη ζωή των πολιτών, οι ηλεκτρονικές πληρωμές διείσδυσαν ακόμα και στις μικροσυναλλαγές της καθημερινότητας. Και δεν ήταν μόνο η υποχρεωτικότητα της αποδοχής ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής, ήταν η ευκολία στις πληρωμές που ώθησε όλο και περισσότερους στη χρήση πλαστικού χρήματος.
ARTICLE CONTINUES AFTER ADVERSION
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, ο συνολικός αριθμός συναλλαγών με κάρτες πληρωμών το 2025 ανήλθε σε 2,7 δισ., αυξημένος κατά 10%, και η συνολική αξία των συναλλαγών με κάρτες πληρωμών ανήλθε σε 119,5 δισ. ευρώ, αυξημένη κατά 6% σε ετήσια βάση. Όσο για τη μέση αξία ανά συναλλαγή, μειώθηκε περαιτέρω το 2025, σε 43 ευρώ, από 44 ευρώ το 2024, δείγμα του ότι το πλαστικό χρήμα δεν χρησιμοποιείται, πλέον, μόνο για μεγάλης αξίας αγορές, π.χ. ηλεκτρονικών συσκευών.
Επιστρέφουν τα μετρητά; Τι αποφάσισαν στη Σουηδία
Κι ενώ στην Ελλάδα το οικονομικό επιτελείο έχει κάθε λόγο να επιθυμεί την ακόμα μεγαλύτερη χρήση πλαστικού χρήματος, «μετρώντας» δισεκατομμύρια ευρώ από το πεδίο της φοροδιαφυγής, σε πολλές χώρες καταγράφεται τάση ενίσχυσης της χρήσης μετρητών, ακόμα και με νομοθετικές παρεμβάσεις.
Δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που η ΕΚΤ απάντησε αρνητικά στο αίτημα των ελληνικών Αρχών για περισσότερα αντικίνητρα στη χρήση μετρητών (π.χ. ελάχιστο όριο συναλλαγών κάτω από τα 500 ευρώ που ισχύει σήμερα), επισημαίνοντας ότι τα μετρητά παραμένουν στον πυρήνα του ευρωσυστήματος. Πλέον, ανάλογη στάση ακολουθούν χώρες του Βορρά, που διαπιστώνουν ότι οι ηλεκτρονικές πληρωμές δεν έχουν μόνο πλεονεκτήματα, αλλά και μειονεκτήματα. Τελευταίο δείγμα γραφής, νόμος που πέρασε στη Σουηδία και τίθεται άμεσα σε εφαρμογή.
Το σουηδικό Κοινοβούλιο ψήφισε νέο νόμο που απαιτεί από τα παντοπωλεία, τα φαρμακεία και τις τράπεζες να δέχονται μετρητά σε μεγαλύτερη έκταση, μετά τη ραγδαία μείωση της χρήσης μετρητών στη χώρα. Με ορισμένες εξαιρέσεις, τα παντοπωλεία και τα φαρμακεία θα υποχρεούνται να δέχονται χαρτονομίσματα και κέρματα, ενώ οι τράπεζες θα είναι υποχρεωμένες να διασφαλίζουν ότι υπάρχουν διαθέσιμες υπηρεσίες κατάθεσης μετρητών σε όλη τη χώρα.
ARTICLE CONTINUES AFTER ADVERSION
Η σουηδική κυβέρνηση έχει, επίσης, κληθεί να εξετάσει εάν και άλλοι τομείς της κοινωνίας, όπως οι δημόσιες υπηρεσίες, θα πρέπει να δέχονται μετρητά σε ευρύτερη κλίμακα. Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι κατά τη διάρκεια της κοινοβουλευτικής συζήτησης αναφέρθηκε ότι περίπου μισό εκατομμύριο Σουηδοί ζουν σε «ψηφιακό αποκλεισμό» και εξαρτώνται από τα μετρητά στην καθημερινή τους ζωή, συμπεριλαμβανομένων ηλικιωμένων, ατόμων με αναπηρίες, αστέγων και γυναικών που είναι θύματα εγκληματικότητας.
Δεν είναι, όμως, μόνο η Σουηδία που αλλάζει τακτική. Όπως προκύπτει από σχετική μελέτη που εκπονήθηκε για λογαριασμό του σουηδικού υπουργείου Οικονομικών, η δυνατότητα πληρωμής με μετρητά ρυθμίζεται ήδη στη Νορβηγία και στη Δανία. Εκεί, οι έμποροι υποχρεούνται, με ορισμένες εξαιρέσεις, να δέχονται πληρωμές με μετρητά. Παρόμοιες απαιτήσεις εξετάζονται για τις πληρωμές σε ευρώ με μετρητά στη ζώνη του ευρώ. Στη Νορβηγία, οι τράπεζες υποχρεούνται να επιτρέπουν στους πελάτες να πραγματοποιούν καταθέσεις και αναλήψεις σε μετρητά, σύμφωνα με τις προσδοκίες και τις ανάγκες των πελατών. Σύμφωνα με νομοσχέδιο που πρότεινε το ολλανδικό υπουργείο Οικονομικών, οι τράπεζες στην Ολλανδία οφείλουν να διατηρούν μια βασική υποδομή για αναλήψεις και καταθέσεις μετρητών σε όλη τη χώρα.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Αρχή Χρηματοοικονομικής Συμπεριφοράς (FCA) έχει προτείνει σε ορισμένες καθορισμένες τράπεζες να αξιολογήσουν τη διαθεσιμότητα μετρητών, λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες στην περιοχή – για παράδειγμα, τη δημογραφική σύνθεση. Εάν οι τράπεζες αναγνωρίζουν την ανάγκη για μετρητά, θα πρέπει να τα προσφέρουν. Οι τράπεζες δεν επιτρέπεται, επίσης, να κλείνουν υποκαταστήματα τραπεζών που διαχειρίζονται μετρητά χωρίς πρώτα να τα αντικαταστήσουν με άλλες υπηρεσίες μετρητών.
Τι λέει η ΕΚΤ
Αφήνοντας κανείς στην άκρη τις συστάσεις που έχουν κάνει οι κυβερνήσεις στους πολίτες τους, μετά τις τελευταίες γεωπολιτικές κρίσεις, να κρατάνε μετρητά στην άκρη για την περίπτωση έκτακτων συνθηκών (π.χ. ψηφιακός πόλεμος ή black out που μπορούν να αχρηστεύσουν τα δίκτυα ηλεκτρονικών πληρωμών), έχει ενδιαφέρον η στάση της ΕΚΤ ως προς τη χρήση μετρητών. Κι όπως φαίνεται, τα πλεονεκτήματα, που αναδεικνύει και απαριθμεί στην επίσημη ιστοσελίδα της, δεν είναι αμελητέα:
ARTICLE CONTINUES AFTER ADVERSION
- Σας εξασφαλίζουν την ελευθερία και την αυτονομία σας: Τα χαρτονομίσματα και τα κέρματα είναι η μόνη μορφή χρήματος που μπορούν να διατηρήσουν οι άνθρωποι χωρίς τη συμμετοχή τρίτου μέρους. Δεν χρειάζεστε πρόσβαση σε εξοπλισμό, Διαδίκτυο ή ηλεκτρικό ρεύμα για να πληρώσετε με μετρητά, κάτι που σημαίνει ότι μπορείτε να τα χρησιμοποιήσετε όταν διακοπεί το ρεύμα ή αν χάσετε την κάρτα σας.
- Είναι νόμιμο χρήμα: Οι πιστωτές, όπως καταστήματα και εστιατόρια, δεν μπορούν να αρνηθούν μετρητά, εκτός εάν τόσο οι ίδιοι όσο και ο πελάτης έχουν συμφωνήσει εκ των προτέρων σε άλλο μέσο πληρωμής.
- Διασφαλίζουν το απόρρητό σας: Οι συναλλαγές με μετρητά σέβονται το θεμελιώδες δικαίωμά μας να προστατεύονται το απόρρητο, τα δεδομένα και η ταυτότητά μας σε οικονομικά θέματα.
- Είναι συμπεριληπτικά: Τα μετρητά παρέχουν επιλογές πληρωμής και αποταμίευσης σε άτομα με περιορισμένη ή καθόλου πρόσβαση σε ψηφιακό χρήμα, καθιστώντας τα κρίσιμα για την ένταξη κοινωνικά ευάλωτων πολιτών, όπως οι ηλικιωμένοι ή οι ομάδες χαμηλότερου εισοδήματος.
- Σας βοηθά να παρακολουθείτε τα έξοδά σας: Τα μετρητά σάς επιτρέπουν να διατηρείτε τον καλύτερο έλεγχο των δαπανών σας, για παράδειγμα, αποτρέποντάς σας από υπερβολικές δαπάνες.
- Είναι γρήγορα: Τα χαρτονομίσματα και τα κέρματα εξοφλούν μια πληρωμή αμέσως.
- Είναι ασφαλή: Τα μετρητά έχουν αποδειχθεί ασφαλή έναντι του κυβερνοεγκλήματος, της απάτης και της παραχάραξης. Και, καθώς πρόκειται για χρήματα κεντρικής τράπεζας, δεν συνεπάγονται οικονομικούς κινδύνους ούτε για τον πληρωτή ούτε για τον δικαιούχο.
- Είναι ένα μέσο αποθήκευσης αξίας: Τα μετρητά είναι κάτι περισσότερο από ένα απλό μέσο πληρωμής. Επιτρέπουν στους ανθρώπους να διακρατούν χρήματα για σκοπούς αποταμίευσης χωρίς κίνδυνο αθέτησης. Είναι χρήσιμα για μικρές δωρεές και πληρωμές από άτομο σε άτομο. Για παράδειγμα, οι γονείς μπορούν να εμπιστευτούν μικρά ποσά μετρητών στα παιδιά τους για μικρές αγορές, ή ένα άτομο μπορεί να δώσει μετρητά σε έναν φίλο ή γνωστό για να αγοράσει κάτι εκ μέρους του. Τα μετρητά συμβάλλουν, επίσης, στον οικονομικό αλφαβητισμό των παιδιών.
Follow it. on Google News and learn all the news first
See all the last News From Greece and the World,
