Last Tuesday a small group of energy company managers passed the White House threshold in order to discuss with President Donald Trump her concerns over the lengthening of the disruption to energy supplies.
A few days later, at dawn in May, the price of crude oil reached a high four-year, to $162.31 a barrel (with the circulation of information on new U.S. strikes in Iran), before falling back to $14.
The fact that during the trampala the price of oil exceeded even the psychological high of the date of the start of Russia's war in Ukraine is capable of demonstrating that the energy market is in a transition phase.
Transitional, but mainly historical, as the closure of the Straits of Hormuz, from which it passes over 20% of the oil and gas used by the global market, triggers dramatic changes.
One of them, the weakening of Export Agency for Petroleum Producer Countries (OPEC) and the questioning of Saudi hegemony by the withdrawal of the United Arab Emirates from its ranks, at a time when everything seems to be redefined.
American oil seems to be the big winner, with Russia taking advantage of the price rally on its side and abolishing the important discount with which it has so far sold to energy thirsty China and India, while Germany's PCK refinery, one of its largest, sees Moscow closing the Druzba pipeline canal that carried oil from Kazakhstan to the heart of Europe.
With the Gulf countries urgently seeking solutions before their customers turn to other suppliers, the producers of the American continent are speeding up to meet demand, while at the bottom of the energy war, like a final epic film battle, the world's two largest economies raise their weapons.
The US is evolving to the great boss of the fossil fuel market, while China is holding the reins of solar energy production technology, at a time when energy transition to RES is increasingly favoured. Who's gonna be the big winner? Or, better yet, will there be a winner or are we led to a new order of things with a new sharing of pie in the global energy market?
Abnormal changes
The disruption that the war in Iran and the substantial closure of the Straits of Hormuz have brought on the energy market seems to redefine it based on the losers and the winners in it, especially as the reduction of global reserves pushes economies.
As far as the Straits are concerned, the (non) movement of tankers and LPG/LNG carriers in them determines the rather unprecedented trampalla with the prices of crude oil. This trampala, i.e. sharp changes in the price of oil, is largely attributed to the end of future contracts.
These are agreements for buying or selling an asset on a fixed date – and in this case, the current Brent futures contract for delivery in June ended last Thursday.
This, analysts explain, also contributed to the fall of his honor, until rumors of new war action that Trump is reportedly considering in Iran to detonate a new rally. Earlier, the most active contract for July was negotiated lower, about $110 a barrel.
And why is that important? Slow oil is the main ingredient from which gasoline and diesel drive and heating arise, with the increase in costs since the start of the war in Iran leading to an increase in gas prices, expensive product transfers and trigger inflationary hell on the market.
The great losers of all this disruption include, above all, Arab oil producers. Saudi Arabia saw the reins of its sovereignty in OPEC - to which Iran also belongs, and Russia also cooperates through OPEC+ - openly questioned after the departure of the UAE (which resent their non-protection from the Arab world during the attack by Iran), but also much of its clientele moving.
A typical example was seen in our country last week when Motor Oil, a traditional partner of the oil companies of the Arab peninsula, ordered and received an American crude. The need for the economy to continue to move and not to disturb its calm by reducing stocks is important.
Moscow is well aware of this, which sees a number of economies in Asia and Africa, such as Singapore and Egypt, which are directly dependent on Arab oil, having entered an energy crisis that even leads to lockdown.
That is why it abolishes the significant discount (up to $12 below the benchmark) which it has so far used as a lure for the Chinese and Indian markets, while also attempting to force Europe energy.
Such a move is its revised export programme, whereby Kazakhstan's oil exports to Germany are discontinued through Russia's Druzba pipeline. These last year had reached a total of 2.146 million tons, about 43,000 barrels a day, 44% increased compared to 2024.
Extensive damage
The pressure in Europe is increasing and the Iranian strike in Qatar: missiles hit the Ras Laffan complex, causing extensive damage to the world's largest liquefied gas plant. The facilities hit produce 17% of the country's LNG exports, about 13 million tonnes per year. It is foreseen that it will take three to five years to fully repair the damage.
With gas prices being launched over a high three-year period, the ECB said that a prolonged shutdown of production from Ras Laffan would push euro area inflation to 6.3% and cause a short recession. The price increases already added EUR 7 billion to Europe's energy accounts in just two weeks, according to the European Commission.
Ras Laffan in Qatar, the world's largest LNG plant, was hit by Iranian missiles. These plants produce 17% of the country's energy exports or about 13 million tonnes per year and will take from three to five years to repair
Qatar, which is faced with one of the most critical economic periods in recent years, after attacks on energy installations in the industrial cities of Ras Lafan and Messaied, seeks synergies with UAE and Oman, countries with which it did not even have diplomatic relations until a few years ago, but now have a common place to leave OPEC. His ability to withstand the blow is an existential issue.
Not only because QatarEnergy decided to suspend the production and exports of liquefied natural gas, with an impact on related industries, such as those of aluminium, petrochemicals, sun and fertilizers, but also because the crisis simultaneously raises broader questions about the reliability of supply, the trust of partners and the limits of resilience to an increasingly unstable global energy market.
With exports discontinued for almost two months, the impact is widened and includes direct revenue losses, reduction of missions, supply chain disturbances and uncertainty in long-term contracts with major importers in Asia and Europe.
The main impact for QatarEnergy, as this is force majeure that relieves it of the legal consequences of delays, is the cost it entails for its reputation. Large buyers take into account not only contractual terms, but also the supplier's ability to deliver consistently in times of intensity.
Therefore, any prolonged disturbance opens the way to competitors such as the United States, Australia, Algeria and Russia to strengthen their positions in sensitive markets.
Canal of despair
With the Straits of Hormuz being de facto closed, the Gulf countries, ahead of the risk that their customers will permanently turn to other suppliers, seek alternatives to restore the flow of oil and gas to them.
Qatar, for example, bases much on the Dolphin gas pipeline, which carries LNG – since 2006, when it was completed – from the North Field of Qatar to Tauilla, UAE and from there to Oman. With a capacity of 3.2 billion cubic feet daily, it is the only gas interconnection between the three countries, operating uninterruptedly even during the period of diplomatic blockade.
Temporarily Emirates supports bypassing the Straits by channeling 40% of Abu Dhabi's hydrocarbon exports through the ADCOP (Abu Dhabi Crude Oil Pipeline) pipeline. With a length of 380 km ADCOP carries crude oil from Hampshan, Abu Dhabi to the Fujira terminal in the Gulf of Oman, with a capacity of 1.5–1.8 million barrels daily.
But is that enough? It is a drop in the ocean, about 2.6 million barrels daily of the capacity held by alternative Saudi and UAE pipelines, less than 13% of the total flow, in front of the approximately 20 million barrels daily that were the oil flow through the Straits in 2025.
An extension of ADCOP is already planned with a second pipeline to Fujira, but also upgrades to Oman's Dukem Port, so that UAE, Qatar and Oman can channel a significant part of their exports directly into the Indian Ocean, bypassing the Straits.
Από την πλευρά της, η Σαουδική Αραβία έχει προσεγγίσει τα ΗΑΕ, το Κατάρ και το Ομάν για να κατασκευάσουν μαζί έναν οδικό διάδρομο προς τη Χάιφα ή μια διώρυγα προς την Αραβική Θάλασσα. Η διώρυγα θα μπορούσε να έχει μήκος μεγαλύτερο των 950 χλμ. και να παρακάμπτει εντελώς τα Στενά, με το κόστος να είναι γιγαντιαίο και τον χρόνο που απαιτείται να πλησιάζει τη δεκαετία, όμως πρόκειται για έργο που θα μονιμοποιούσε την απεξάρτηση των αραβικών χωρών από το Ορμούζ.
Ενα μεγάλο ερώτημα ωστόσο είναι αν και κατά πόσο αξίζει μια τέτοια επένδυση σε βάθος χρόνου, καθώς η ενεργειακή αγορά μετασχηματίζεται και στρέφεται ολοένα περισσότερο στις καθαρές λύσεις παραγωγής ενέργειας.
Η άνοδος της Αμερικής
Στην ανοιχτή θάλασσα ένας στολίσκος άδειων, τεράστιων τάνκερ στρέφεται προς τα δυτικά, κατευθυνόμενος προς τις ΗΠΑ. Εκεί οι εταιρείες εξόρυξης και τα διυλιστήρια τρίβουν τα χέρια τους, καθώς είναι οι μεγάλοι κερδισμένοι από τον πόλεμο στο Ιράν και τον στραγγαλισμό που προκαλείται στην ενεργειακή αγορά.
Προορισμένα να καλύψουν τις ανάγκες της αγοράς που βρίσκεται αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη εφοδιαστική κρίση της Ιστορίας, περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια αμερικανικού αργού θα φορτωθούν σε 30 πετρελαιοφόρα που θα τα μεταφέρουν στις παγκόσμιες αγορές.
Εξι φορές περισσότερα από τον προηγούμενο μήνα είναι τα τάνκερ που κατευθύνονται για φόρτωση στις ΗΠΑ αυτές τις μέρες, ενώ οι αμερικανικές εξαγωγές μέσω των τέρμιναλ αυξήθηκαν ήδη 30% φτάνοντας πλέον στα 5,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Ουσιαστικά, το 50% των μπλοκαρισμένων ημερήσιων ροών των 10 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου του Κόλπου μέσω των Στενών καλύπτεται από το αμερικανικό αργό που εξάγεται. Ομοίως, οι εξαγωγές αεροπορικού καυσίμου (jet fuel) από τις ΗΠΑ διπλασιάστηκαν, φτάνοντας σε επίπεδα ιστορικού υψηλού, καθώς οι ευρωπαϊκές αεροπορικές αρχίζουν τις περικοπές πτήσεων όσο η Γηραιά Ηπειρος επιχειρεί να σταθεροποιήσει τις προμήθειές της.
Δεν είναι όμως μόνο αυτό. Καθώς η αγορά πλέον βλέπει να αμφισβητείται η παραδοσιακή κυριαρχία των πετρελαιοπαραγωγών χωρών του Κόλπου στην αγορά ενέργειας, παρατηρεί την άνοδο της Αμερικής.
Οχι μόνο των ΗΠΑ, αλλά γενικότερα όλης της ηπείρου, καθώς αναλυτές αναμένουν ότι η αύξηση παραγωγής αργού από ΗΠΑ και Καναδά θα συνεχιστεί και σε βάθος δεκαετίας η παραγωγή από τη Λατινική Αμερική θα καλύψει πάνω από τη μισή προμήθεια πετρελαίου παγκοσμίως.
Βραζιλία και Αργεντινή αναμένεται να προσθέσουν περίπου 2,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως στην παραγωγή τους σε επίπεδο δεκαετίας, ενώ αν οι τιμές του αργού παραμείνουν άνω των 100 δολαρίων, θα γίνει άκρως συμφέρουσα η παραγωγή επιπλέον 2,1 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως από τη νότια Αμερική.
Οι υψηλές τιμές αναμένεται να ευνοήσουν και άλλες πετρελαιοπαραγωγές χώρες (ένα ερώτημα είναι πώς θα κινηθεί η Βενεζουέλα στη μετά Μαδούρο εποχή, με τον απαρχαιωμένο εξοπλισμό της) ή να βάλουν στο παιχνίδι και νέα κοιτάσματα, όπως αυτά της ελληνικής επικράτειας. Και αυτό γιατί οι υψηλές τιμές των καυσίμων ευνοούν τις μεγάλες επενδύσεις από τις πετρελαϊκές σε έρευνα και ανάπτυξη πετρελαϊκών πεδίων και κάνουν πιο συμφέρουσες τις εξορύξεις με βάση το κέρδος από την τελική τιμή πώλησης.
Αναδιάταξη
Την ίδια ώρα, η επικράτηση των Αμερικανών στην ενεργειακή σκακιέρα σηματοδοτεί μια πιθανή αναδιάταξη των παγκόσμιων ενεργειακών προμηθειών και συνιστά τη μεγαλύτερη απειλή για τη μελλοντική ενεργειακή κυριαρχία της Μέσης Ανατολής.
Αυτή που απειλείται κυρίως είναι η Σαουδική Αραβία, η οποία βασιζόμενη στα ατέλειωτα πετρελαϊκά της αποθέματα είχε καταστεί η μεγαλύτερη προμηθεύτρια αργού πετρελαίου στον κόσμο και η de facto ηγέτιδα του καρτέλ του ΟΠΕΚ και των συμμάχων του. Μέσα σε λίγες εβδομάδες ο πόλεμος στο Ιράν έχει εξαλείψει το 1/3 της παραγωγής αργού πετρελαίου της και κλόνισε την ηγεμονία του βασιλείου της στον ΟΠΕΚ.
Η επανεκκίνηση των κλειστών κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου της περιοχής και της υποδομής που έχει υποστεί ζημιές από drones αναμένεται να κοστίσει μεταξύ 34-58 δισ. δολαρίων, σύμφωνα με αναλυτές της εταιρείας συμβούλων Rystad Energy. Η διαδικασία αποκατάστασης της παραγωγής στα προηγούμενα επίπεδα θα μπορούσε να διαρκέσει χρόνια, αν επιτευχθεί τελικά.
Η τελική μάχη
Δεν θα έπρεπε να αποτελεί έκπληξη, αλλά στον ανασχηματισμό της ενεργειακής αγοράς, από την οποία προβάλλει προς το παρόν ως μεγάλη νικήτρια η αμερικανική πετρελαϊκή βιομηχανία, φαίνεται πως η τελική μάχη θα δοθεί μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου.
Και αυτό γιατί η Κίνα μπορεί να είναι απολύτως εξαρτώμενη προς το παρόν από το πετρέλαιο -σε ό,τι αφορά τη βιομηχανική της παραγωγή-, όμως έχει ποντάρει σε μια εντελώς διαφορετική στρατηγική: εδώ και δεκαετίες έχει επενδύσει και κερδίσει την κυριαρχία της στις αλυσίδες εφοδιασμού των βασικών συστατικών στοιχείων των τεχνολογιών καθαρής ενέργειας, από τις ανεμογεννήτριες έως τα ηλιακά πάνελ και τις μπαταρίες.
Διπλασίασε τις εξαγωγές
Η βιομηχανική υπεροχή του Πεκίνου έχει βοηθήσει τη μεγαλύτερη εισαγωγέα ενέργειας στον κόσμο να εξελιχθεί και στη μεγαλύτερη προμηθεύτρια καθαρών τεχνολογιών παραγωγής ενέργειας του πλανήτη, καταλαμβάνοντας μερίδιο μεταξύ 60%-85% της παγκόσμιας αγοράς Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.
Κεφαλαιοποιώντας τη διεθνή μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα σε καθαρές μορφές ενέργειας, το Πεκίνο, εξηγούν αναλυτές, εκμεταλλεύεται την ενεργειακή κρίση με την ανασφάλεια σε ό,τι αφορά τα αποθέματα και την προμήθεια ορυκτών καυσίμων, αλλά και τις ακραίες διακυμάνσεις στις τιμές τους.
Ετσι, από τις πρώτες κιόλας μέρες του πολέμου στο Ιράν και στη διάρκεια του πρώτου μήνα του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, η Κίνα διπλασίασε τις εξαγωγές της σε υλικά τεχνολογίας παραγωγής ηλιακής ενέργειας, φτάνοντας σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Οι εξαγωγές των 68 GW ήταν 12 φορές μεγαλύτερες από τη συνολική ηλιακή ισχύ της Ελλάδας το 2025 (5,7 GW).
Η συνέχιση της κρίσης στα ορυκτά καύσιμα ευνοεί την Κίνα που έχει επενδύσει στην ηλιακή ενέργεια. Μόνο πέρυσι η ηλιακή ενέργεια κάλυψε περισσότερο από το 1/4 της ανόδου της ζήτησης σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά εκτινάχθηκε κατά 600 τεραβατώρες μέσα στο 2025, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη ετήσια άνοδο που έχει σημειωθεί ποτέ για οποιαδήποτε μορφή ηλεκτροπαραγωγής εκτός περιόδων ανάκαμψης μετά από κρίσεις.
Η ενίσχυση αυτή κάλυψε περίπου το 70% της παγκόσμιας αύξησης στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, με τη συνολική παραγωγή από ηλιακή ενέργεια να αγγίζει σχεδόν τις 2.700 τεραβατώρες, υπερδιπλάσια σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2022.
Φωτογραφίες: Getty images / Ideal image, REUTERS, Shutterstock
