Imagine yourself with three and four decades at work, counting backwards to retire. When the longing time of retirement finally arrives, after a few months you look for job ads. This is a situation that more and more people in the Western world are experiencing. From the US and Britain, to Germany and Greece, the phenomenon of persons employed by pensioners It is no longer an exception, but an established trend.
It is so widespread that it has acquired its own name: it is called unretirement – a term that could be attributed to Greek as «retirement».
Back to work... because of necessity.
In the US, about 6.7% of pensioners have returned to the workforce, according to surveys by the AARP (American Pensioners' Union) and Boston College. Of these nearly half report as the main cause of returning to work the increasing cost of living.
This percentage relates only to those who are not in receipt of the aid. «from-retired». The percentage of Americans in retirement age (from 65 years of age and above) who remain at work is close to 20%, nearly 12 million people.
The median income of persons over 65 with a full pension in the US is about $26,770 a year. Over half the pensioners have an annual income of under $20,500, from social security.
This amounts to EUR 17,600. In proportion to the cost of living in the US, the state pension is marginally above the poverty threshold. For example, only medical expenses paid out of their pocket by persons 65+ years old are about $7,800 a year, almost 30% of the average pension. An average mortgage mortgage loan ranges from $2,000 to $3,000 a month, almost as much as the total of an average pension or more.
Under these circumstances, work up to deep age is a one - way street for Americans who have housing or medical debts on their backs, even if they have a private insurance program.
Even more massive is its trend «retirement» in Britain. A recent survey by Standard Life insurance company showed that 1 out of 6 pensioners have already returned to the labour market or is seriously considering doing so. 3 out of 10 report a lower standard of living than when they worked.
One in three retired workers in Greece is a farmer
What is applicable in Greece
In Greece retired workers are growing with geometric progress. According to e-EFKA figures for March 2026, pensioner employment statements are close to 300,000. It is ten times more than before the institutional framework was changed in 2024, when the horizontal cut of 30% in the pension of those working.
Work as old age has a high price, especially for manual workers.
The common root of the phenomenon in all countries is the gap between the cost of living and pension income.
In Greece six out of ten pensions are below 1000 euros. The average main pension reaches only EUR 865 and the average supplementary pension amounts to EUR 196.
The national basis pension is currently €446,87 for those with 20 years of insurance.
Work to old age
For farmers whose pensions are almost «symbolic», the field work doesn't stop even when the arthritics start. Nearly one in three retired workers is employed as a farmer and is exempt from paying contributions and employment resources.
Another growing category of retired workers are freelancers and self-employed. As most choose, by necessity, the lowest insurance category, they are sentenced to hunger pensions. Returning to work – whether as employees or self-employed – is a way to supplement their income.
Σε αυτούς πρέπει να προσθέσουμε και τους δεκάδες χιλιάδες αυτοαπασχολούμενους που είναι κοντά στη σύνταξη ή σε συντάξιμη ηλικία και δεν μπορούν να συνταξιοδοτηθούνλόγω χρεών στον ΕΦΚΑ. Οι νέοι διακανονισμοί των 72 δόσεων, υπόσχονται να «ξεκλειδώσουν» τις συντάξεις για περίπου 50.000 οφειλέτες. Όμως οι αυστηροί όροι αποπληρωμής και οι υψηλοί τόκοι υπερημερίας, ενδέχεται να καταστήσουν και αυτή τη ρύθμιση ατελέσφορη για πολλούς.
Όμως η δουλειά ως τα γεράματα έχει υψηλό τίμημα, ιδίως για όσους κάνουν χειρωνακτική εργασία και δουλειά στην ύπαιθρο. Μια ματιά στις ηλικίες των θυμάτων σε εργατικά δυστυχήματα και ατυχήματα τα τελευταία χρόνια, αρκεί για να μας πείσει. Σύμφωνα με την έρευνα της ΟΣΕΤΕΕ, για τους θανάτους σε χώρους εργασίας, ο ένας στους τρεις νεκρούς του 2025 ήταν άνω των 60 ετών, πολλοί εξ αυτών σε ηλικίες που θα έπρεπε προ πολλού να έχουν βγει στη σύνταξη.
Νέες λύσεις και μαθήματα από το εξωτερικό
Στη Γερμανία ενώ οι baby boomers αναγκάζονται να επιστρέψουν στη δουλειά επειδή η σύνταξη δεν φτάνει, το κράτος εγκαινιάζει «πρώιμο συνταξιοδοτικό λογαριασμό», για παιδιά από 6-18 ετών, που δεν θα μπορούν να τον χρησιμοποιήσουν πριν τα 67.
Ο στόχος είναι να εκπαιδεύσει τα παιδιά και τους νέους να αποταμιεύουν για τα «ασημένια χρόνια» τους, ακόμα και πριν βγουν στον εργασιακό στίβο, με δεδομένο ότι η κρατική σύνταξη δεν θα επαρκεί και ο εργάσιμος βίος θα παρατείνεται.
Παράλληλα, ως κίνητρο για τους συνταξιούχους να παραμείνουν στη δουλειά, η Γερμανία εισήγαγε τον κανονισμό «Aktivrente» (ενεργή σύνταξη). Επιτρέπει σε όσους έχουν συμπληρώσει το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης, να συνεχίσουν να εργάζονται, κερδίζοντας αφορολόγητο εισόδημα ως 2.000 ευρώ τον μήνα.
Πρόκειται για ένα μέτρο πρωτοφανές σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ωστόσο δέχεται έντονη κριτική, καθώς ευνοεί κυρίως εργαζόμενους υψηλής ειδίκευσης, αποκλείοντας χειρώνακτες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες.
Στο εταιρικό επίπεδο, μια νέα τάση που κερδίζει έδαφος στον αγγλοσαξονικό κόσμο είναι τα λεγόμενα «returnship programs» — βραχυπρόθεσμα αμειβόμενα προγράμματα επανεισόδου για έμπειρους εργαζόμενους που επιστρέφουν στην αγορά.
Εταιρίες όπως η JPMorgan Chase, η Goldman Sachs και η Deloitte τα εφαρμόζουν ήδη, με ένα πολύ υψηλό ποσοστό, ως 85%, να μετατρέπονται σε μόνιμες θέσεις εργασίας. νας τέτοιος θεσμός στην Ελλάδα θα μπορούσε να αξιοποιήσει την τεράστια εμπειρία χιλιάδων ανθρώπων που σήμερα αναζητούν τρόπο να ξαναμπούν στην αγορά. Παράλληλα όμως θα μπορούσε να διαιωνίσει την «μάχη των γενεών» σε μια χώρα που ήδη οι νέοι της είναι από τους πιο κακοπληρωμένους της Ευρώπης.
