Το 55% των καμένων εκτάσεων ξεκινά από το δίκτυο ρεύματος – Ο συντονιστής της WWF Ελλάς αναλύει γιατί αποτυγχάνουμε κάθε χρόνο.
Πέντε χρόνια αποτυχίας μας έφτασαν φέτος στο σημείο να ζήσουμε άλλη μια μέγα πυρκαγιά και να αισθανόμαστε άμοιροι στο έλεος κάθε καιρικού φαινομένου που αδυνατούμε να αντιμετωπίσουμε, εξαιτίας της πλήρους αδιαφορίας των κυβερνώντων. Όχι μερικούς. Πλήρους.
Μια στιγμή να εξηγήσω.
Από τις κύριες αιτίες πυρκαγιάς, το δίκτυο ηλεκτροδότησης
The 55% των καμένων εκτάσεων του 2025 προέρχονταν από πυρκαγιές που ξεκίνησαν από το δίκτυο ηλεκτροδότησης.
The υπογειοποίησή του είναι μια συζήτηση που γίνεται τουλάχιστον 25 χρόνια και για κάποια χρόνια τακτοποιούνταν ένα πολύ μικρό μέρος του τεράστιου δικτύου (250.000 χιλιόμετρα).
Ώσπου το 2021 όλα άλλαξαν.
Η καταστροφική κακοκαιρία “Μηδεία” και οι μεγάλες πυρκαγιές του 2021, σε Βόρεια Εύβοια, Αττική (Βαρυμπόμπη, Τατόι, Πάρνηθα, Βίλια, Κινέα, Γεράνεια Όρη), Πελοπόννησο (Αρχαία Ολυμπία, Ανατολική Μάνη, Μεσσηνία, Αχαϊα), Ρόδο, Ζάκυνθο, Φωκίδα και Έβρο συνέπεσαν με την δημιουργία ενός μεγάλου “πακέτου” χρημάτων από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το ονόμασε Recovery and Durability Fund (Recovery and Resilience Facility).
Ο στόχος του ήταν να βοηθήσει τα κράτη μέλη της ΕΕ να ανακάμψουν οικονομικά από την πανδημία και παράλληλα, να κάνουν επενδύσεις σε σύγχρονα και ανθεκτικά έργα.
Εμείς υποβάλαμε στην Κομισιόν το σχέδιο “Ελλάδα 2.0”, που πέντε χρόνια αργότερα, “λειτουργεί” σαν ανέκδοτο.
Σε αυτό εντάχθηκε η υπογειοποίηση των εναέριων καλωδίων του HEDGE. Η Ευρώπη μας έδωσε για αυτήν κοντά στα 187.000.000 ευρώ αρχικά. Υποσχεθήκαμε ότι θα εντείνουμε τις προσπάθειες.
Τι κάναμε;
Από τα 26.000 με 27.000 χιλιόμετρα που είχαν υπογειοποιηθεί πριν το 2021, στο τέλος του 2025 ήταν 32.300χλμ. Δηλαδή, από το 10 με 11% πήγαμε στο 12 με 13%.
Ναι, δεν το “τρέξαμε” ακριβώς το πρόγραμμα. Παράλληλα, διαπιστώθηκε και ένα ακόμα θέμα. Δεν βάλαμε προτεραιότητες και αυτό το πληρώσαμε και φέτος.
(TATIANA BOLARY/EUROKINISSI)
«Είμαστε 20-25 χρόνια πίσω στην πρόληψη»
THE Ηλίας Τζηρίτης, Συντονιστής δράσεων για τις δασικές πυρκαγιές της WWF Ελλάς ήταν καλεσμένος του podcast Pop Science και μίλησε για όσα εν πολλοίς βλέπουμε, να γίνονται, εξηγώντας τις αιτίες και ότι δεν θα δούμε προκοπή αν δεν ασχοληθούμε με την πρόληψη.
Όπου “πρόληψη” δεν είναι μόνο ο καθαρισμός οικοπέδων και τα ολοένα πιο “βαριά” πρόστιμα, αλλά πολλά περισσότερα και πιο ουσιαστικά.
Κατ’ αρχάς ενημέρωσε ότι «είμαστε 20 με 25 χρόνια πίσω στην πρόληψη, συγκριτικά με τις άλλες μεσογειακές χώρες και αυτό είναι πρόβλημα, καθώς η κλιματική αλλαγή προχωράει, οι πυρκαγιές γίνονται ολοένα και πιο έντονες, πιο μεγάλες, με βάση και τις προβλέψεις που υπάρχουν από τη διεθνή επιστημονική κοινότητα.
Επομένως, ο χρόνος που έχουμε για να μπορέσουμε να προσαρμόσουμε το σύστημά μας στην πρόληψη, αλλά και στη νέα συμπεριφορά αυτών των δασικών πυρκαγιών είναι αρκετά λιγότερος από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίες έχουν ξεκινήσει τις απαραίτητες ενέργειες εδώ και πολλά χρόνια.
Θα πρέπει για παράδειγμα, να υπάρχουν τοπικά σχέδια πρόληψη των πυρκαγιών».
«Κανένας δήμος αυτή τη στιγμή στη χώρα δεν έχει σχέδιο πρόληψης, ενώ έχουν αρμοδιότητα οι δήμοι».
Φυσικά, πρέπει να γίνουν και πολλά άλλα.
Η έλλειψη ανάλυσης αιτιών και στοχευμένης δουλειάς
Ο κύριος Τζηρίτης επισήμανε ότι «αν δουλεύουμε μόνο στο ζήτημα του καθαρισμού των οικοπέδων και στην αυστηροποίηση των ποινών, χωρίς όμως να αναλύουμε τα αίτια σε κάθε περιοχή, αν δεν δουλέψουμε ολιστικά το ζήτημα των δασικών πυρκαγιών, δεν θα βρούμε λύση.
Πέρυσι περί το 55% των καμένων εκτάσεων προέρχονταν από πυρκαγιές, οι οποίες ξεκίνησαν από το δίκτυο ηλεκτροδότησης.
Το δίκτυο είναι ένα αίτιο το οποίο θα πρέπει να ενσκήψουν πάρα πολύ σοβαρά. Είναι και ένα παράδειγμα του πώς η αυστηροποίηση των προστίμων ή η επίκληση της κλιματικής αλλαγής δεν θα μας βοηθήσει καθόλου».
Από την άλλη, υπάρχουν πολλές δυσκολίες στο να υπογειοποιήσουμε όλο το δίκτυο της χώρας.
«Θα μας πάρει αρκετές δεκάδες χρόνια, με τεράστιο κόστος. Και εκεί επιστρέφουμε στο ζήτημα σχεδιασμού και των προτεραιοτήτων.
Μπορούμε να τα κάνουμε όλα παντού;
Όχι. Εν τω μεταξύ, σε πολλές περιπτώσεις δεν πρέπει κιόλας.
Με βάση όμως, το σχεδιασμό θα πρέπει να δούμε ποιες περιοχές είναι οι πιο επικίνδυνες και ποιες περιοχές είναι πιο ευαίσθητες.
Να θέσουμε έναν στόχο για παράδειγμα, σε κανένα εθνικό πάρκο να μην υπάρχει εναέριο καλώδιο».
(ΔΑΝΑΗ ΔΑΥΛΟΠΟΥΛΟΥ/ EUROKINSSI)
Υπάρχει βέβαια, ένα βασικό πρόβλημα.
«Δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή μια μελέτη που να λέει ότι “σε αυτές τις περιοχές υπάρχει υψηλότερος κίνδυνος από το δίκτυο με βάση και τα περιστατικά του παρελθόντος”.
Θα πρέπει να εστιάσουμε σε αυτές τις περιοχές, για να λύσουμε συγκεκριμένα προβλήματα σε συγκεκριμένα σημεία. Μας λείπει η πολύ στοχευμένη δουλειά και αυτό προκύπτει από την ελλιπή ανάλυση των αιτιών και τις συσχετίσεις τους με συγκεκριμένα περιστατικά δασικών πυρκαγιών.
Αν πάμε και επενδύσουμε μονόπατα στην τεχνολογία, χωρίς όμως να έχουμε την υποδοχή από πίσω, θα χάσουμε μεγάλο κομμάτι από αυτό της επένδυσης.
Εστιάζουμε πάρα πολύ στην τεχνολογία. Είναι και της μόδας.
Είναι και πολύ ας το πούμε ευφάνταστο να χρησιμοποιούμε τεχνολογικά εργαλεία, αλλά θα πρέπει να έχουμε κάνει και τις βασικές δουλειές από πίσω που είναι διαχείριση καύσιμης ύλης, the σχεδιασμός, the εκπαίδευση των πυροσβεστών για να μπορέσουν οι δασοπυροσβέστες να ενσωματώσουν τα τεχνολογικά εργαλεία που έρχονται».
Ο πραγματικός κίνδυνος των ανεμογεννητριών
Αφότου διέλυσε το μύθο που θέλει να καίγονται περιοχές για να μπουν ανεμογεννήτριες, εξήγησε πως υπάρχει ένας κίνδυνος που δημιουργούν και είναι αυτός που είδαμε στη Βοιωτία. Εκεί όπου η πυρκαγιά φαίνεται να άρχισε από σπινθήρες στο δίκτυο με ανεμογεννήτριες.
«Η εγκατάσταση αιολικών πάρκων σε δασικές εκτάσεις, είτε συμφωνεί κάποιος είτε διαφωνεί αυτή τη στιγμή είναι νόμιμη, Επομένως εκεί εκλείπει και το κίνητρο αλλαγής χρήσης γης.
Πολλοί νομίζουν ότι όταν ξεσπάει μια πυρκαγιά, εξαφανίζεται ένα δάσος δια μαγείας και είναι πολύ πιο εύκολο το έργο ενός εργολάβου να κάνει ένα δρόμο.
Τα δέντρα είναι εκεί, τα καμένα δέντρα είναι εκεί. Άρα πάλι πρέπει να μπει ένα μηχάνημα, να ανοίξει ένα δρόμο, να ανοίξει πλατείες για τα αιολικά πάρκα. Δεν εξυπηρετεί σε κάτι να καεί μια περιοχή σε τεχνικό επίπεδο, για να διευκολυνθεί η δουλειά αυτή.
Επίσης, δεν εξηγείται απο κανέναν το πως σε περιοχές που ήδη έχουν εγκατασταθεί αιολικά πάρκα ξεσπάνε πάλι οι πυρκαγιές. Θα πρέπει να δούμε λίγο και αυτό το κομμάτι», καθώς το προβληματικό δίκτυο μπορεί να δώσει πάλι, εκκινήσεις και μάλιστα, μέσα στο δάσος».
Τα δεδομένα δεν υποστηρίζουν πως καίγονται εκτάσεις για να μπουν ανεμογεννήτριες.
EUROKINISSI
ΑΝΤΩΝΗΣ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ
«Το πρόβλημα δεν είναι η απόκριση, αλλά η διαχείριση μεγάλων περιστατικών»
Ο ειδικός διευκρίνισε πως έχουμε επενδύσει πολλά εκατομμύρια στην απόκριση στα συμβάντα, όπου δεν έχουμε πρόβλημα και έχουμε αφήσει την πρόληψη, που κρίνει τα πάντα. Πληροφορίες αναφέρουν ότι το 80% των χρημάτων κάθε αντιπυρικής περιόδου πάει στην καταστολή και μόλις το 20% πάει στην πρόληψη.
«Είμαστε πάρα πολύ καλοί και στο χρόνο απόκρισης και στο να προλαβαίνουμε Πυρκαγιές 10.000 ενάρξεις. Μόνο 20 με 50 μας προκαλούν πάνω από το 80% των καμένων εκτάσεων. Το πρόβλημά μας είναι η διαχείριση των μεγάλων περιστατικών.
Οταν μια πυρκαγιά ξεφεύγει από τον έλεγχο, δεν είναι ο έγκαιρος εντοπισμός. Και βλέπω δυστυχώς ότι εστιάζουμε περισσότερο στον έγκαιρο εντοπισμό στα drones, στις μικρο δορυφόρους, τις κάμερες, ενώ θα πρέπει να κάνουμε παράλληλα και πράγματα στο
- να διαχειριζόμαστε καλύτερα τα μεγάλα περιστατικά,
- να εκπαιδεύσουμε καλύτερα το προσωπικό,
- να φτιαχτεί το σύστημα διοίκησης περιστατικών,
- να γίνεται καλύτερος συντονισμός με τους φορείς,
- να λαμβάνονται καλύτερες αποφάσεις στο πεδίο με βάση τις μετεωρολογικές συνθήκες,
- να μπουν και άλλοι επιστήμονες μέσα και
- να μπορούν να συμβουλεύουν τους ανθρώπους στο πεδίο, τους επιχειρησιακούς.
Άρα πρέπει να δουλέψουμε περισσότερο στο πώς διαχειριζόμαστε μεγάλα περιστατικά», στα οποία για μια ακόμη φορά αποτύχαμε παταγωδώς.
Ακούστε ολόκληρο το επεισόδιο
