Του Νίκου Κωτσικόπουλου
Ανθεκτικές από πλευράς ρευστότητας εμφανίζονται συνολικά οι 110 μεγάλες συστημικές τράπεζες της ευρωζώνης απέναντι σε ένα σοβαρό γεωπολιτικό σοκ, όπως έδειξαν τα γεωπολιτικά τεστ του SSM, που όμως είναι ασαφή και ατελή με τον τρόπο που έγιναν και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα το ξέρει και το αναγνωρίζει.
Αυτό έχει να κάνει με τη μεθοδολογία της άσκησης που ήταν αν μη τι άλλο παράδοξη: Ζητούσε από τις τράπεζες να υπολογίσουν πτώση 3% (300 μονάδες βάσης) στα ίδια κεφάλαιά τους και να πουν από ποιο γεωπολιτικό σοκ προκλήθηκε αυτό.
Οι περισσότερες κατάφεραν να δημιουργήσουν εύλογα σενάρια, αλλά η ΕΚΤ διαπίστωσε περιπτώσεις όπου το πλήγμα στη ρευστότητα φαίνεται να υποεκτιμάται ή τα μέτρα αντιμετώπισης στηρίζονται σε υπερβολικά αισιόδοξες παραδοχές. Έτσι τα τεστ παρέμειναν ασαφή, αλλά η άσκηση ανέδειξε αυτές τις αδυναμίες στον τρόπο με τον οποίο ορισμένες τράπεζες μετρούν τους κινδύνους και σχεδιάζουν την αντίδρασή τους σε μια κρίση.
Στην αντίστροφη δοκιμή ακραίων καταστάσεων (reverse stress test) του 2026 συμμετείχαν 110 τράπεζες που εποπτεύονται άμεσα από την ΕΚΤ. Η άσκηση ήταν διαφορετική από τα γνωστά πανευρωπαϊκά stress tests. Περίπου το 20% των τραπεζών, επέλεξε ακόμη μεγαλύτερη πτώση κεφαλαίων.
Γι’ αυτό και δεν υπάρχουν βαθμολογίες, “επιτυχόντες” και “αποτυχόντες” ούτε δημοσιοποιημένα αποτελέσματα ανά τράπεζα. Η ίδια η ΕΚΤ επισημαίνει ότι πρόκειται για ποιοτική άσκηση με διαφορετικό σχεδιασμό και στόχο από τα κανονικά πανευρωπαϊκά τεστ. Τα επιμέρους ευρήματα για κάθε τράπεζα θα χρησιμοποιηθούν στον εποπτικό διάλογο και οι ποιοτικές αδυναμίες μπορούν να επηρεάσουν την αξιολόγηση SREP των τραπεζών.
Τι θα έκαναν οι τράπεζες σε μια μεγάλη κρίση- οι κίνδυνοι
Από τα πιο συγκεκριμένα ευρήματα που δημοσιοποιήθηκαν, (γιατί ονόματα και βαθμολογίες δεν δόθηκαν), είναι τα μέτρα που οι ίδιες οι τράπεζες δηλώνουν ότι θα μπορούσαν να πάρουν:
-Το 59% θα ανέστειλε ή θα περιόριζε τις διανομές προς τους μετόχους,
-Το 57% θα περιόριζε τα ανοίγματά του,
-Το 50% θα μείωνε ή θα σταματούσε νέες εργασίες και
-Το 47% θα αυστηροποιούσε τα κριτήρια χορήγησης δανείων.
-Παράλληλα, το 44% θα προχωρούσε σε μείωση κόστους, ενώ το 40% προβλέπει πωλήσεις χαρτοφυλακίων ή άλλων περιουσιακών στοιχείων.
Η ΕΚΤ διατηρεί επιφυλάξεις, κατά πόσον όλα αυτά μπορούν πράγματι να γίνουν σε μια γενικευμένη κρίση. Αν πολλές τράπεζες επιχειρήσουν ταυτόχρονα να πουλήσουν χαρτοφυλάκια ή να αντλήσουν νέα κεφάλαια, οι συνθήκες της αγοράς μπορεί να μην επιτρέψουν τις τιμές και τους όρους που έχουν υπολογίσει στα σχέδιά τους.
Οι κίνδυνοι που βλέπουν οι τράπεζες
Ιδιαίτερα έντονα εμφανίζεται και ο κίνδυνος από κυβερνοεπιθέσεις. Οι 86 από τις 110 τράπεζες τις συμπεριέλαβαν μεταξύ των σημαντικών μη χρηματοοικονομικών κινδύνων και 57 τις κατέταξαν ως τον βασικότερο κίνδυνο.
Ακολουθούν οι διακοπές υπηρεσιών από εξωτερικούς παρόχους, τις οποίες ανέφεραν 44 τράπεζες. Δεν είναι τυχαίο ότι το 74% των τραπεζών προβλέπει μέτρα ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των πληροφοριακών συστημάτων και της ανάκαμψης από κυβερνοεπιθέσεις.
Στα κεφάλαια, ο σταθμισμένος μέσος δείκτης ιδίων κεφαλαίων CET1 ξεκινά περίπου από 15,5%, υποχωρεί στο 12,1% πριν από τα μέτρα αντιμετώπισης και ανακάμπτει περίπου στο 13,6% μετά τις κινήσεις που προβλέπουν οι τράπεζες.
Τα ρίσκα που βαραίνουν είναι οι πιθανές πιστωτικές απώλειες και η χαμηλότερη κερδοφορία, με μεγαλύτερη ευπάθεια σε κλάδους όπως: Η μεταποίηση, οι μεταφορές, η γεωργία, οι κατασκευές και η φιλοξενία-εστίαση.
Η καλύτερη εικόνα προκύπτει στη ρευστότητα. Ο διάμεσος δείκτης κάλυψης ρευστότητας (LCR) ξεκινά από 186% και υποχωρεί στο 163% στο τέλος του έτους του ακραίου σεναρίου, παραμένοντας αισθητά πάνω από το ελάχιστο όριο του 100%. Το κεντρικό εύρος των τραπεζών μειώνεται από 175%-204% σε 150%-185%.
Αλλά εδώ υπάρχει και μια σημαντική επιφύλαξη. Η ίδια η ΕΚΤ αναφέρει ότι αρκετές τράπεζες εμφάνισαν πολύ μικρή επιδείνωση της ρευστότητάς τους παρά τη μεγάλη απώλεια κεφαλαίων που είχαν υποθέσει. Αυτό γεννά ερωτηματικά κατά πόσον το πλήγμα του τεστ, έχει αποτυπωθεί επαρκώς. Η εικόνα είναι ασθενέστερη στη ρευστότητα σε ξένο νόμισμα, όπου ορισμένες τράπεζες πέφτουν κάτω από το 100%.
