Η κυβέρνηση πανηγυρίζει ότι ο κατώτατος μισθός αυξήθηκε ονομαστικά κατά 41% από το 2019, νούμερο που επαναλαμβάνεται σε κάθε ανακοίνωση. Αυτό όμως που δεν λέγεται με την ίδια ένταση είναι ότι η ονομαστική αύξηση περιορίστηκε κυρίως στη βάση της μισθολογικής πυραμίδας. Η δε αύξηση του πραγματικού κατώτατου μισθού, σε όρους αγοραστικής δύναμης, ήταν ελάχιστη αν αφαιρέσουμε τη σωρευτική επίδραση του πληθωρισμού. Όσο για τον πραγματικό διάμεσο και μέσο μισθό, δεν μπορούμε να μιλάμε για αυξήσεις, αλλά για στασιμότητα ή ακόμα και μείωση σε όρους αγοραστικής δύναμης.
Οι περισσότεροι μισθωτοί, όσοι βρίσκονται πάνω από τον κατώτατο αλλά χαμηλότερα από τα καλά αμειβόμενα κλιμάκια, βλέπουν την τσέπη τους να αδειάζει ξανά. Η πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ, η αξιολόγηση της Κομισιόν και οι προβλέψεις για το 2027, σχηματίζουν μια εικόνα που δείχνει πόσο εύθραυστη είναι η ανάκαμψη που διαφημίζεται.
Ο κατώτατος μισθός «ξεκόλλησε», ο μέσος όχι
H έκθεση του ΟΟΣA διαπιστώνει ότι οι πραγματικοί μισθοί στην Ελλάδα μεταξύ 2021-2023 υπέστησαν πραγματική καθίζηση, με μείωση 10% στο απόγειο της πληθωριστικής κρίσης. Το πρώτο τρίμηνο του 2026 είχαν ξεπεράσει τα προ κρίσης επίπεδα του 2021 κατά 5% περίπου. Η κυβέρνηση παρουσιάζει αυτό το στοιχείο ως επιτυχία σε σχέση με άλλες χώρες που ακόμη δεν έχουν καλύψει τις απώλειές τους. Μόνο που η Ελλάδα ξεκίνησε με τον πήχη ήδη πολύ χαμηλά, αφού είχε και συνεχίζει να έχει από τους χαμηλότερους μισθούς στην Ευρώπη. Η μεσοσταθμική αύξηση του 5% προέρχεται σχεδόν αποκλειστικά από την αναπροσαρμογή του κατώτατου μισθού, όχι τη βελτίωση της θέσης των μισθωτών συνολικά.
Τα στοιχεία της «Εργάνης» το δείχνουν καθαρά. Το 2025 ο μέσος μεικτός μισθός στον ιδιωτικό τομέα ανέβηκε μόλις 20 ευρώ, στα 1.362,66 ευρώ, ενώ ο μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης αυξήθηκε κατά 37 ευρώ, στα 1.516 ευρώ. Την ίδια στιγμή, οι εργαζόμενοι που αμείβονταν με 800 έως 1.000 ευρώ μειώθηκαν κατά 46,2% μέσα σε έναν χρόνο, χάρη στις αυξήσεις του κατώτατου, ενώ όσοι λαμβάνουν 1.001 έως 1.500 ευρώ αυξήθηκαν κατά 54,2%.
Το ποσοστό όσων αμείβονται συνολικά από 801 έως 1.500 ευρώ όμως παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο, στο 61%. Με άλλα λόγια, ο κόσμος απλώς μετακινήθηκε λίγο πιο πάνω μέσα στην ίδια στενή ζώνη χαμηλών αμοιβών, χωρίς η οικονομία να δημιουργήσει πραγματικά περισσότερα καλοπληρωμένα κλιμάκια. Περισσότεροι από έναν στους τρεις εργαζομένους εξακολουθούν να παίρνουν λιγότερα από 1.000 ευρώ μεικτά και έξι στους δέκα δεν ξεπερνούν τα 1.200 ευρώ.
Spill over effect
Όπως έχει σημειωθεί σε σχετικές εκθέσεις της Τράπεζας της Ελλάδας, η αύξηση του κατώτατου μισθού λειτούργησε μεν ως δίχτυ προστασίας για τους πολύ χαμηλόμισθους, αλλά δεν άγγιξε σχεδόν καθόλου όσους αμείβονται με τον μέσο μισθό. Δεν δημιούργησε δηλαδή κάποια μόνιμη δυναμική ανόδου των αμοιβών στο σύνολο της οικονομίας. Το spill over effect, που εξετάζει κατά πόσο μια αύξηση στον κατώτατο μισθό διαχέεται προ τα πάνω, φθίνει όσο απομακρυνόμαστε από τη βάση της πυραμίδας, μέχρι που εξανεμίζεται.
Το 2027 είναι η τελευταία χρονιά κατά την οποία η κυβέρνηση θα αποφασίζει η ίδια το ύψος της αύξησης. Από το 2028 αναλαμβάνει αυτόματος μηχανισμός, ο περίφημος αλγόριθμος που επεξεργάστηκε το υπουργείο Εργασίας. Η κυβέρνηση εμφανίζει τον αλγόριθμο ως αδέκαστο, δίκαιο και αντικειμενικό, αφού λαμβάνει υπόψιν τον πληθωρισμό και την παραγωγικότητα. Μόνο που ο πραγματικός μισθός δεν προστατεύεται. Καταρχάς προβλέπεται «κόφτης» σε έκτακτες καταστάσεις ενώ η ρήτρα μη μείωσης αφορά μόνο τον ονομαστικό και όχι τον πραγαμικό μισθό.
Ήδη για το 2027 φαίνεται ότι εκατοντάδες χιλιάδες μισθωτοί και συνταξιούχοι θα δουν την αύξηση του εισοδήματός τους να μένει πίσω από τον πληθωρισμό. Η αναπροσαρμογή του κατώτατου μισθού, η οριζόντια αύξηση για τους δημοσίους υπαλλήλους και η αναπροσαρμογή των κύριων συντάξεων εξασφαλίζουν καθαρό ποσοστό μόλις 1,7% έως 2,8%, ενώ ο μέσος πληθωρισμός του 2026 αναμένεται να πλησιάσει το 4% και οι εκτιμήσεις για το 2027 θα αναθεωρηθούν προς τα πάνω τον Οκτώβριο.
Ο φορολογικός πληθωρισμός καταπίνει τις αυξήσεις
To 2026 περίπου 600.000 δικαιούχοι κατώτατου μισθού θα δουν τον μεικτό τους να πάει από τα 920 στα 950 ευρώ. Όμως ο φορολογικός πληθωρισμός θα καταπιεί περίπου το ένα τρίτο αυτής της αύξησης, με τον καθαρό εισαγωγικό μισθό να ανεβαίνει από τα 772 στα 794 ευρώ, μόλις 2,6% καθαρά. Οι δημόσιοι υπάλληλοι θα δουν 30 ευρώ μεικτά να γίνονται περίπου 21 ευρώ καθαρά για μισθό 1.500 ευρώ, ενίσχυση γύρω στο 1,7%. Οι συνταξιούχοι θα μάθουν το τελικό ποσοστό τους τον Οκτώβριο, με πιθανή αύξηση 2,8% έως 3% στην κύρια σύνταξη, ποσοστό που όμως για όσους λαμβάνουν και επικουρική μπορεί τελικά να πέσει κάτω από τον πληθωρισμό, καθώς η επικουρική δεν αναπροσαρμόζεται.
Η κατάσταση επιδεινώνεται από το γεγονός ότι η φορολογική κλίμακα δεν πρόκειται να αλλάξει το 2027, αφού το υπουργείο Οικονομικών έχει ήδη εξαντλήσει τον δημοσιονομικό χώρο με την «οικογενειακή κλίμακα» του 2026. Χωρίς αναπροσαρμογή των κλιμακίων, κάθε αύξηση μισθού συμπαρασύρει δυσανάλογα μεγαλύτερη αύξηση στην παρακράτηση φόρου, φαινόμενο γνωστό ως φορολογικός πληθωρισμός. Σε μια ενδεικτική αύξηση 50 ευρώ στον μεικτό μισθό, που αντιστοιχεί σε 3,33%, η παρακράτηση φόρου ανεβαίνει κατά 8,21% έως 10,47% ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση. Ως αποτέλεσμα, η καθαρή αύξηση περιορίζεται στο 3,1% – στα όρια των προβλέψεων για τον πληθωρισμό.
