Του Νίκου Κωτσικόπουλου
Μεγάλες τοποθετήσεις σε κρατικά ομόλογα, έντοκα και εταιρικά ομόλογα έκαναν οι συστημικές τράπεζες στο πρώτο εξάμηνο του 2026, αξιοποιώντας την πλεονάζουσα ρευστότητά τους για να ενισχύσουν τα χαρτοφυλάκιά τους κυρίως με ευρωπαϊκούς κρατικούς τίτλους. Η συνολική αξία των τίτλων που διατηρούν στα χαρτοφυλάκιά τους αυξήθηκε από 82,3 δισ. ευρώ στο τέλος του 2025 σε 94,1 δισ. ευρώ τον Ιούνιο του 2026, δηλαδή κατά 11,8 δισ. ευρώ ή 14,3%.
Συνολικά, οι τέσσερις τράπεζες έχουν χαρτοφυλάκια τίτλων 91,4 δισ. ευρώ, από τα οποία περίπου 78 δισ. ευρώ αφορούν κρατικούς και υπερεθνικούς τίτλους. Τα 36 δισ. ευρώ είναι ελληνικά κρατικά ομόλογα και έντοκα γραμμάτια, ενώ οι ξένοι κρατικοί και υπερεθνικοί τίτλοι αντιστοιχούν σε περίπου 42 δισ. ευρώ, κυρίως από ευρωπαϊκές χώρες.
Αν και τα ελληνικά κρατικά ομόλογα και έντοκα παραμένουν συνολικά η μεγαλύτερη τοποθέτηση, με 36,1 δισ. ευρώ, οι θέσεις σε γαλλικούς τίτλους υπερδιπλασιάστηκαν, φθάνοντας τα 6,19 δισ. ευρώ. Οι μεγαλύτερες νέες τοποθετήσεις στο εξάμηνο, έγιναν σε γαλλικούς, ισπανικούς και ιταλικούς τίτλους.
Οι τράπεζες διατηρούν τη μεγάλη πλειονότητα των συνολικών χαρτοφυλακίων τους στο αποσβεσμένο κόστος. Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσαν στο πρώτο εξάμηνο, περίπου 77,5 δισ. ευρώ ή 82,4% του χαρτοφυλακίου των 94,1 δισ. ευρώ που παρουσιάζει ο σχετικός πίνακας ανήκουν σε αυτή την κατηγορία.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε περιόδους έντονων διακυμάνσεων στις αγορές ομολόγων, καθώς οι καθημερινές μεταβολές στις τιμές δεν περνούν αυτομάτως στη λογιστική αξία αυτών των τίτλων. Έτσι οι τράπεζες διατηρούν τα ομόλογα αυτά μέχρι τη λήξη τους και εισπράττουν από τόκους, αφού εξακολουθούν να διαθέτουν μεγάλη ρευστότητα που πρέπει να αξιοποιούν.
Πού έχουν τοποθετηθεί οι τράπεζες
Οι ελληνικοί κρατικοί τίτλοι αντιστοιχούν σε 36,08 δισ. ευρώ, έναντι 35,68 δισ. ευρώ στο τέλος του 2025, με αύξηση 408 εκατ. ευρώ στο πρώτο εξάμηνο.
Ακολουθούν οι ιταλικοί τίτλοι, με 12,32 δισ. ευρώ, αυξημένοι κατά 884 εκατ. ευρώ ή 7,74% και είναι η δεύτερη μεγαλύτερη θέση σε κρτατικούς τίτλους στα τραπεζικά χαρτοφυλάκια. Η θέση στα ισπανικά ομόλογα έφθασε τα 6,24 δισ. ευρώ, με αύξηση 925 εκατ. ευρώ ή 17,41% και είναι η Τρίτη μεγαλύτερη θέση πίσω από τα ελληνικά και ιταλικά κρατικά ομόλογα.
Η μεγαλύτερη αύξηση καταγράφεται στα γαλλικά ομόλογα, όπου οι ελληνικές τράπεζες ενίσχυσαν τις θέσεις τους κατά 3,65 δισ. ευρώ, από 2,54 δισ. σε 6,19 δισ. ευρώ. Η γαλλική αγορά συγκεντρώνει πλέον σχεδόν ίση τοποθέτηση με την ισπανική και πολύ μεγαλύτερη από τη γερμανική.
Στη Γερμανία, οι θέσεις αυξήθηκαν κατά 219 εκατ. ευρώ ή 6,09%, στα 3,82 δισ. ευρώ, ενώ στην Κύπρο μειώθηκαν κατά 509 εκατ. ευρώ ή 19,62%, στα 2,08 δισ. ευρώ.
Μεγάλη ποσοστιαία αύξηση σημειώθηκε και σε βελγικούς τίτλους, όπου οι τοποθετήσεις υπερδιπλασιάστηκαν, φθάνοντας τα 1,54 δισ. ευρώ από 696 εκατ. ευρώ στο τέλος του 2025. Οι θέσεις στο Λουξεμβούργο αυξήθηκαν στα 922 εκατ. ευρώ και στην Πορτογαλία στα 757 εκατ. ευρώ.
Το 82,4% των τίτλων στο αποσβεσμένο κόστος
Οι τέσσερις συστημικές τράπεζες διαθέτουν, σύμφωνα με τον αναλυτικό πίνακα των χαρτοφυλακίων τους, συνολικά 94,1 δισ. ευρώ τίτλων. Από αυτά, περίπου 77,5 δισ. ευρώ βρίσκονται στο αποσβεσμένο κόστος και τα υπόλοιπα 16,6 δισ. ευρώ, ή 17,6%, αποτιμώνται σε εύλογη αξία.
Στο αποσβεσμένο κόστος, η τράπεζα καταχωρίζει αρχικά τον τίτλο στην αξία κτήσης του και στη συνέχεια προσαρμόζει τη λογιστική αξία με βάση το πραγματικό επιτόκιο, τις αποπληρωμές και τυχόν απομειώσεις. Δεν αλλάζει καθημερινά την αξία του επειδή ανέβηκε ή έπεσε η τιμή του στη δευτερογενή αγορά.
Πρόκειται για τίτλους που οι τράπεζες διαχειρίζονται κυρίως με σκοπό να εισπράττουν τους τόκους και να ανακτούν το κεφάλαιο στη λήξη. Μπορούν, επομένως, να τους διατηρούν μέχρι την εξόφλησή τους χωρίς να χρειάζεται να καταγράφουν καθημερινά τις μεταβολές στις τιμές της αγοράς. Αυτό δεν αποκλείει πωλήσεις υπό τις προϋποθέσεις που επιτρέπουν οι λογιστικοί κανόνες.
Αντίθετα, στους τίτλους που αποτιμώνται σε εύλογη αξία, οι μεταβολές των τιμών επηρεάζουν τη λογιστική αποτίμηση και, ανάλογα με την κατηγορία τους, περνούν στα αποτελέσματα ή στα λοιπά συνολικά εισοδήματα, επηρεάζοντας και τα ίδια κεφάλαια.
Η Eurobank διαθέτει συνολικό χαρτοφυλάκιο 29,1 δισ. ευρώ, από τα οποία περίπου 23,6 δισ. ευρώ ή 81% βρίσκονται στο αποσβεσμένο κόστος.
Η Εθνική Τράπεζα έχει τίτλους 24,5 δισ. ευρώ, με 19,5 δισ. ευρώ ή 79,6% στο αποσβεσμένο κόστος, ενώ η Τράπεζα Πειραιώς διαθέτει χαρτοφυλάκιο 21,2 δισ. ευρώ, από το οποίο τα 16,8 δισ. ευρώ ή 79,2% ανήκουν στην ίδια κατηγορία.
Η Alpha Bank έχει συνολικά 19,3 δισ. ευρώ τίτλων, με περίπου 17,6 δισ. ευρώ ή 91% στο αποσβεσμένο κόστος.
Σε πίεση τα γαλλικά ομόλογα
Τα γαλλικά 10ετή ομόλογα βρέθηκαν τις τελευταίες ημέρες στο επίκεντρο των πιέσεων στις ευρωπαϊκές αγορές, με την απόδοση του 10ετούς OAT να πλησιάζει το 5%, σε επίπεδα που δεν είχαν καταγραφεί από το 2002. Στις αρχές Οκτωβρίου η απόδοση έφθασε κοντά στο 4,99%, ενώ στις 7 Οκτωβρίου διαμορφωνόταν στο 4,83%. Παράλληλα, το spread έναντι των γερμανικών Bund διευρύνθηκε έως περίπου τις 160 μονάδες βάσης, στα υψηλότερα επίπεδα από την κρίση χρέους της Ευρωζώνης. Η άνοδος αποδίδεται στις ανησυχίες για το γαλλικό έλλειμμα και χρέος, την πολιτική αβεβαιότητα ενόψει των εκλογών του 2027 και τις αμφιβολίες για την εφαρμογή του προϋπολογισμού.
