Υπάρχει ένα παλιό αξίωμα στα χρηματιστήρια που λέει ότι όταν κάποιος αρχίζει να εξηγεί και να αναλύει με επιμονή για ποιο λόγο κάτι που συμβαίνει δεν είναι σημαντικό, τότε πιθανότατα συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Δηλαδή ότι είναι εξαιρετικά κρίσιμο, αλλά απλά για κάποιους λόγους πρέπει να «περάσει στο ντούκου».
Αυτή η σκέψη ήρθε αυθόρμητα στο μυαλό μας διαβάζοντας την πρόσφατη έκθεση της Federal Reserve, στην οποία καταβάλλονται φιλότιμες προσπάθειες να υποβαθμιστεί ένα ορόσημο, ένας σταθμός για τη σύγχρονη νομισματική ιστορία. Το 2026, η συνολική αξία των παγκόσμιων επίσημων αποθεμάτων χρυσού ξεπερνά για πρώτη φορά εδώ και τριάντα χρόνια, τα ξένα επίσημα αποθέματα σε αμερικανικά κρατικά ομόλογα, στα γνωστά U.S. Treasuries, όπως φαίνεται στο ακόλουθο γράφημα.
Και η σκέψη των περισσοτέρων επιστρέφει στο μακρινό 1981, όταν ο χρυσός αντιπροσώπευε τότε κοντά στο 75% των επίσημων αποθεμάτων των κεντρικών τραπεζών, ενώ τα αμερικανικά ομόλογα βρίσκονταν μόλις στο 10%.
Επομένως εδώ δεν μιλάμε απλά για αγορές χρυσού από την πλευρά των κεντρικών τραπεζών. Αλλά αντιθέτως μιλάμε για μια συστηματική συσσώρευση χρυσού στα πλαίσια της ανασυγκρότησης και αναδιάρθρωσης των αποθεματικών τους.
Το γεγονός ότι οι κεντρικές τράπεζες διαφοροποιούν τα χαρτοφυλάκιά τους στρεφόμενες στον χρυσό μόνο έκπληξη δεν πρέπει να μας προκαλεί. Το παγκόσμιο κυβερνητικό χρέος αυξάνεται με ρυθμούς που δεν είναι βιώσιμοι. Και η προσοχή των διαχειριστών των κρατικών αποθεματικών, που έχουν ως καθήκον την εξασφάλιση της ασφάλειας και βιωσιμότητας των ταμείων τους, πέφτει πάνω τα τρέχοντα δημοσιονομικά ελλείμματα και τα ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών των ΗΠΑ, τα οποία θέτουν σε σοβαρό κίνδυνο τον ρόλο των αμερικανικών ομολόγων ως βασικών παγκόσμιων αποθεματικών στοιχείων.
H εκδήλωση της «αμηχανίας» της Fed απέναντι στην άνοδο της σπουδαιότητας του χρυσού, συμπίπτει χρονικά με μια ενδιαφέρουσα εξέλιξη στις αγορές. Που δεν είναι άλλη από την ανακοίνωση του Αμερικανικού Υπουργείου Οικονομικών ότι θα διπλασιάσει τις αγορές μακροπρόθεσμων κρατικών ομολόγων μέσω του προγράμματος επαναγοράς, γνωστότερου ως buyback program.
Και μπορεί αυτό το πρόγραμμα να μην έχει βαπτισθεί επισήμως ως έλεγχος της καμπύλης των αποδόσεων, που στην χρηματιστηριακή ορολογία ονομάζεται «yield curve control», ωστόσο η λειτουργία του είναι ακριβώς αυτή. Διότι αν υπήρχε επαρκής και γνήσια εκδήλωση αγοραστικού ενδιαφέροντος από την πλευρά των ιδιωτών και θεσμικών επενδυτών για μακροπρόθεσμα ομόλογα, τότε η κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν θα είχε κανέναν απολύτως λόγο να παρέμβει παρέχοντας επιπλέον ρευστότητα από μόνη της. Δημιουργώντας μια «τεχνητή ζήτηση» για να επέλθει μια ισορροπία στην αγορά.
Με δεδομένο μάλιστα ότι η ανοχή στον πληθωρισμό παραμένει ένας από τους ελάχιστους τρόπους διαχείρισης αυτού του βουνού χρέους, των διογκούμενων δημοσιονομικών ελλειμμάτων, καθώς και των ελλειμμάτων των τρεχουσών συναλλαγών των ΗΠΑ, τίθεται σε σοβαρό κίνδυνο ο ρόλος των αμερικανικών ομολόγων ως βασικών αποθεματικών και επενδυτικών εργαλείων.
Η Fed έχει ορισμένα ορθά τεχνικά σημεία στα επιχειρήματά της. Υποστηρίζει ότι η άνοδος του χρυσού πάνω από τα ομόλογα, όσον αφορά την αναλογία της συμμετοχής τους στα αποθεματικά των κεντρικών τραπεζών οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις υψηλότερες τιμές και όχι σε μια δραματική επιτάχυνση των νέων αγορών. Υπενθυμίζοντας και τα τεράστια αποθέματα αποτελούσαν κληρονομιά της εποχής του Μπρέτον Γουντς. Ωστόσο, αυτά τα επιχειρήματα δεν αναιρούν το πραγματικό γεγονός.
Ακόμη και αν αφαιρέσουμε τα αμερικανικά αποθέματα, τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι η παγκόσμια αξία του χρυσού στα κρατικά θησαυροφυλάκια έφτασε τα $4 τρισ. στα τέλη του 2025, ξεπερνώντας τα $3,9 τρισ. σε ομόλογα που κατέχουν οι ξένοι επίσημοι θεσμοί. Πάνω από όλα, οι ίδιες οι κεντρικές τράπεζες αποδεικνύουν έμπρακτα τη στροφή τους. Σύμφωνα με την έρευνα του Παγκόσμιου Συμβουλίου Χρυσού (World Gold Council) για το 2026, οι κεντρικές τράπεζες αγοράζουν κατά μέσο όρο 1.000 τόνους ετησίως την τελευταία τετραετία, ακολουθώντας διπλάσιο ρυθμό από την προηγούμενη δεκαετία. Με το 45% των ερωτηθέντων, να δηλώνει ότι σκοπεύει να αυξήσει τα αποθέματά του και το επόμενο δωδεκάμηνο. Το 45% αποτελεί και αυτό ρεκόρ.
Ασφαλώς το αμερικανικό δολάριο δεν χάνει αύριο το πρωί το προνομιακό καθεστώς του. Ούτε ότι τα αμερικανικά ομόλογα έγιναν ξαφνικά άχρηστα. Τα ομόλογα του αμερικανικού δημοσίου παραμένουν από τα πιο θεσμικά και άμεσα ρευστοποιήσιμα περιουσιακά στοιχεία παγκοσμίως. Όμως το νόημα είναι διαφορετικό. Ο χρυσός δεν αντικαθιστά το δολάριο. Επανέρχεται στο προσκήνιο δυναμικά ως στρατηγικό νομισματικό περιουσιακό στοιχείο δίπλα και σε ορισμένες περιπτώσεις αντί των παραδοσιακών δολαριακών αποθεμάτων. Η αγορά χρυσού καλπάζει αδιάκοπα εδώ και δύο χρόνια και παρά τα ρεκόρ, η δίψα των επίσημων θεσμών δείχνει ότι έχει ακόμη πολύ δρόμο μπροστά της.
Άκουγα τον περασμένο Μάρτιο, τον Tavi Costa, εταίρο και μακροοικονομικός αναλυτή της Crescat Capital να αναφέρει στο συνέδριο του PDAC (Prospectors & Developers Association of Canada) στο Τορόντο, ότι: «Σε δέκα χρόνια από τώρα θα κοιτάμε πίσω και θα λέμε, πόσο αφελείς ήμασταν να πιστεύουμε ότι εκείνες οι τιμές του χρυσού το 2026 ήταν κοντά σε κάποιο ιστορικό υψηλό. Οι ανισορροπίες στο μακροοικονομικό πεδίο της παγκόσμιας οικονομίας είναι τόσο βαθιές, που οι τιμές του χρυσού βρίσκονται πολύ μακριά από εκεί που θα έπρεπε κανονικά να βρίσκονται».
Και για να ευλογήσουμε λίγο να γένια μας, να θυμίσουμε ότι όταν τον Μάρτιο του 2019, μαζί με τον Θανάση Μαυρίδη είχαμε αναφερθεί στην τηλεοπτική εκπομπή του Action24, «Τέτοιοι είναι», στο αγοραστικό σήμα από την ανοδική διάσπαση του επιπέδου των $1.300/ ουγγιά σχεδόν όλοι, μας θεωρούσαν τους «τρελούς του χωριού» που εκτιμούσαμε τότε τον ξεχασμένο χρυσό, ως μοναδική επενδυτική ευκαιρία.
