Η εικόνα που διαμορφώνεται προκαλεί έντονη ανησυχία, καθώς η Ευρώπη φαίνεται να έχει εγκλωβιστεί σε έναν φαύλο κύκλο συνεχούς αύξησης δανεισμού…
Mε μια νέα, βαθιά δημοσιονομική απειλή βρίσκεται αντιμέτωπη η Europe, καθώς το δημόσιο debt σε 16 κράτη-μέλη της European Union έχει εκτοξευθεί σε πρωτοφανή επίπεδα, δημιουργώντας φόβους για έναν νέο κύκλο κρίσης στις αγορές ομολόγων.
According to its information Eurostat, οι συνολικές υποχρεώσεις των 27 χωρών της ΕΕ αυξήθηκαν μόνο κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους κατά 327,3 δισ. ευρώ, φτάνοντας το ιστορικό ρεκόρ των 15,705 τρισ. ευρώ – το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί στη σύγχρονη οικονομική ιστορία.
Η εικόνα που διαμορφώνεται προκαλεί έντονη ανησυχία, καθώς η Ευρώπη φαίνεται να έχει εγκλωβιστεί σε έναν φαύλο κύκλο συνεχούς αύξησης δανεισμού, υψηλότερων επιτοκίων και αυξανόμενου κόστους εξυπηρέτησης του χρέους.
Ο αναπληρωτής επικεφαλής του τμήματος χρηματιστηριακών συναλλαγών της WhiteBird, Jan Pinchuk, υποστηρίζει ότι η σημερινή κρίση δεν είναι αποτέλεσμα ενός μόνο γεγονότος, αλλά τεσσάρων διαδοχικών κυμάτων δημοσιονομικής επέκτασης που ποτέ δεν αντιστράφηκαν.
«Η κατάσταση με το δημόσιο χρέος στην Ευρώπη –και στην πραγματικότητα σε ολόκληρο τον ανεπτυγμένο κόσμο– δημιουργήθηκε από τέσσερα διαδοχικά κύματα δημοσιονομικών παρεμβάσεων», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Το πρώτο κύμα ήταν η πανδημία COVID-19, όταν τα δημοσιονομικά ελλείμματα των χωρών της Ευρωζώνης εκτοξεύθηκαν ακόμη και στο 7% του ΑΕΠ, λόγω των τεράστιων προγραμμάτων στήριξης.
Το δεύτερο κύμα ήρθε το 2022 με την ενεργειακή κρίση, όταν οι κυβερνήσεις διοχέτευσαν τεράστια ποσά σε επιδοτήσεις για επιχειρήσεις και νοικοκυριά, προκειμένου να περιορίσουν το σοκ από την άνοδο των τιμών ενέργειας.
Το τρίτο κύμα συνδέθηκε με τη γεωπολιτική ένταση και την ανάγκη επανεξοπλισμού.
Η Γερμανία, όπως επισημαίνει ο Pinchuk, προχώρησε ακόμη περισσότερο, ουσιαστικά εγκαταλείποντας τον παραδοσιακό «φραγμό χρέους» της και βγαίνοντας στις αγορές με ένα πρόγραμμα δανεισμού-μαμούθ ύψους περίπου 512 δισ. ευρώ για υποδομές και άμυνα.
Το τέταρτο κύμα προκλήθηκε από τη νέα ένταση στη Μέση Ανατολή, η οποία αναζωπύρωσε τις πιέσεις στις ενεργειακές αγορές και επανέφερε τον εφιάλτη του πληθωρισμού.
Πέρα όμως από το μέγεθος των υποχρεώσεων, υπάρχει ένα ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα: το κόστος χρηματοδότησης.
Για μία δεκαετία οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δανείζονταν σχεδόν δωρεάν, με μηδενικά ή ακόμη και αρνητικά επιτόκια. Σήμερα, όμως, μεγάλο μέρος αυτού του χρέους πρέπει να αναχρηματοδοτηθεί με πολύ υψηλότερο κόστος.
Τον Ιούνιο του 2026 η Ευρωπαϊκή Κεντρική Bank αύξησε το επιτόκιο καταθέσεων κατά 25 μονάδες βάσης, στο 2,25%, επικαλούμενη τις πληθωριστικές πιέσεις που προκάλεσε η γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή.
Την ίδια στιγμή, η απόδοση των 10ετών γερμανικών ομολόγων ξεπέρασε το 3%, επίπεδο που είχε να καταγραφεί από το 2011.
Το πρόβλημα πλέον δεν είναι μόνο ότι οι κυβερνήσεις δανείζονται περισσότερο. Είναι ότι και το παλαιό χρέος γίνεται ακριβότερο κάθε φορά που αναχρηματοδοτείται.
Η Γαλλία στο μάτι του κυκλώνα
Η μεγαλύτερη ανησυχία επικεντρώνεται στη France, η οποία αποτελεί σήμερα το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας ευρωπαϊκής δημοσιονομικής πίεσης.
Το γαλλικό δημόσιο χρέος έχει φτάσει το ιστορικό επίπεδο των 3,536 τρισ. ευρώ, αυξημένο κατά 75,6 δισ. ευρώ μόνο μέσα σε ένα τρίμηνο.
Το δημοσιονομικό έλλειμμα βρίσκεται περίπου στο 5% του ΑΕΠ, ενώ μέσα στους τελευταίους 12 μήνες ο κρατικός πιστωτικός κίνδυνος της χώρας έχει υποστεί τρεις υποβαθμίσεις από τους οίκους αξιολόγησης.
Την ίδια στιγμή, η ανάπτυξη στο πρώτο τρίμηνο ήταν μηδενική και το γαλλικό πολιτικό σύστημα εμφανίζεται ανίκανο να προχωρήσει σε ουσιαστική δημοσιονομική εξυγίανση.
Σύμφωνα με τον Jan Pinchuk, The France βρίσκεται σε μια κλασική «παγίδα χρέους», όπου η ονομαστική ανάπτυξη της οικονομίας δεν επαρκεί για να καλύψει το κόστος δανεισμού.
«Όταν η απόδοση του χρέους ξεπερνά την ονομαστική ανάπτυξη της οικονομίας, το χρέος αρχίζει να αυξάνεται από μόνο του», προειδοποιεί ο ειδικός.
Με βάση το σημερινό σενάριο, το γαλλικό χρέος θα μπορούσε να φτάσει το 125%-130% του ΑΕΠ έως το 2030, ενώ οι δαπάνες για τόκους αναμένεται να διπλασιαστούν, από το 2% στο 4% του ΑΕΠ.
Το αποτέλεσμα θα είναι δραματικό: όσο περισσότερα χρήματα κατευθύνονται στην πληρωμή τόκων, τόσο λιγότερα απομένουν για άμυνα, υποδομές, παιδεία και υγεία. Αυτό περιορίζει την ανάπτυξη και επιδεινώνει ακόμη περισσότερο τη δυναμική του χρέους.
Ένας φαύλος κύκλος χωρίς εύκολη έξοδο.
Η Γαλλία, ωστόσο, δεν αποτελεί εξαίρεση. Είναι απλώς το πιο εμφανές παράδειγμα μιας ευρύτερης παγκόσμιας κρίσης.
The Japan ζει ήδη με δημόσιο χρέος περίπου 205% του ΑΕΠ.
The United States States έχουν χρέος περίπου 126% του ΑΕΠ, δηλαδή κοντά στα 40 τρισ. δολάρια, με την πορεία να δείχνει προς το 142% έως το 2031.
The China εμφανίζει επίσημα επίπεδα χρέους 85%-90% του ΑΕΠ, όμως αν προστεθούν οι υποχρεώσεις των περιφερειακών κυβερνήσεων και των κρατικών επιχειρήσεων, η πραγματική εικόνα προσεγγίζει το 135%.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΔΝΤ, το παγκόσμιο δημόσιο χρέος πλησιάζει πλέον το 100% του παγκόσμιου ΑΕΠ – επίπεδο που δεν έχει παρατηρηθεί από την εποχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Η τελευταία ελπίδα: Τεχνητή νοημοσύνη, χρυσός και Bitcoin
THE Jan Pinchuk εκτιμά ότι η επόμενη δεκαετία θα μπορούσε να χαρακτηρίζεται από έντονη αναταραχή στις αγορές χρέους ολόκληρου του ανεπτυγμένου κόσμου.
Η μοναδική διέξοδος, σύμφωνα με τον ίδιο, θα ήταν μια εκρηκτική αύξηση της παραγωγικότητας μέσω της επανάστασης της τεχνητής νοημοσύνης.
Μόνο ένα τέτοιο σενάριο θα επέτρεπε στις οικονομίες να «ξεπεράσουν» το χρέος μέσω ισχυρής ανάπτυξης, αντί να καταφύγουν σε πληθωρισμό, διαγραφές χρέους ή καταναγκαστικές πολιτικές χρηματοπιστωτικού περιορισμού.
Σε διαφορετική περίπτωση, ο μεγάλος κερδισμένος της επόμενης δεκαετίας θα μπορούσε να είναι ο χρυσός.
Παράλληλα, πιθανός ωφελημένος θα μπορούσε να είναι και το Bitcoin, υπό την προϋπόθεση ότι θα εδραιωθεί στη συνείδηση των επενδυτών ως «ψηφιακός χρυσός» και όχι απλώς ως ένα υψηλού ρίσκου τεχνολογικό περιουσιακό στοιχείο.
Την ίδια στιγμή, από το Κρεμλίνο επισημαίνεται ότι η Ρωσία διατηρεί δημόσιο χρέος μόλις στο 16,4% του ΑΕΠ, ενώ το εξωτερικό του σκέλος αναμένεται σύντομα να έχει αποπληρωθεί πλήρως.
Η μεγάλη εικόνα, όμως, παραμένει ανησυχητική: ο κόσμος εισέρχεται σε μια εποχή όπου το χρέος δεν αποτελεί πλέον απλώς ένα οικονομικό μέγεθος, αλλά έναν πιθανό καταλύτη για την επόμενη μεγάλη κρίση.
www.bankingnews.gr
