Αυτό που φοβόντουσαν πολλοί επενδυτές των διεθνών αγορών ομολόγων έγινε την Τετάρτη το απόγευμα. Η απόδοση του αμερικανικού κρατικού ομολόγου δεκαετούς διάρκειας ξεπέρασε απότομα το επίπεδο του 5% και ξεπέρασε μέσα σε μερικές ώρες το 5,10%, ενώ χθες το απόγευμα ξεπέρασε και το 5,17%. Παράλληλα με το δεκαετές, νέα άνοδο σημείωσαν οι αποδόσεις και των 30ετών όπως και των 5ετών δανειακών τίτλων του αμερικανικού δημοσίου, με το πρώτο να ξεπερνά το 5,45% και το δεύτερο να περνά πάνω από το 5%.
Όπως είναι αναμενόμενο σε τέτοιες περιπτώσεις, σημαντικές ανοδικές κινήσεις έγιναν στις αποδόσεις και των περισσότερων διεθνών κρατικών ομολόγων. Έτσι, ο μέσος όρος της απόδοσης των πιο σημαντικών και εμπορεύσιμων κρατικών ομολόγων 10ετούς διάρκειας στον κόσμο έφτασε στο 4%, αρκετά πιο πάνω από το περίπου 3,70% που είχαμε δει στην αρχή του μήνα (Μαζικό ξεπούλημα στα ομόλογα: Πώς επηρεάζονται ελληνική οικονομία και αγορές | Liberal.gr).
Με την βοήθεια του διεθνούς Οικονομικού Τύπου μπορούμε να δούμε σε τι οφείλεται το προχθεσινό άλμα στην απόδοση του αμερικανικού δεκαετούς ομολόγου. Ένας σημαντικός λόγος ήταν η επάνοδος του πετρελαίου σε ανοδική πορεία κάποια στιγμή μέσα στην ημέρα, πράγμα που θύμισε στους επενδυτές και πάλι τις υψηλές τιμές των καυσίμων και τον πληθωρισμό. Στον πληθωρισμό αναφέρθηκαν την Τετάρτη και δύο ανώτατα στελέχη της αμερικανικής Fed, ο Michael Barr και ο John Williams, οι οποίοι είπαν πως εξακολουθούν να ανησυχούν για την εξέλιξή του και ουσιαστικά έδειξαν τον δρόμο και για νέες αυξήσεις των επιτοκίων αναφοράς.
Κάτι άλλο, αρκετά σημαντικό, που έπαιξε ρόλο στην εκδήλωση μαζικών πωλήσεων ομολόγων και στην άνοδο των αποδόσεων τους ήταν η αναιμική ζήτηση που εκδηλώθηκε κατά την δημοπρασία ομολόγων πενταετούς διάρκειας, η χαμηλότερη εδώ και πολλά χρόνια σύμφωνα με πηγές του Bloomberg. Πέρα όμως από όλα αυτά, ο σημαντικότερος καταλύτης ήταν μάλλον η πολύ δυνατή εικόνα της αμερικανικής και της διεθνούς οικονομίας, όπως αυτή φάνηκε από την ανακοίνωση του οίκου S&P Global για την οικονομική δραστηριότητα.
Οι τιμές για τους δείκτες PMI (δείκτες που αντικατοπτρίζουν τις εκτιμήσεις των αξιωματούχων μεταποιητικών επιχειρήσεων την οικονομική κατάσταση) για τις ΗΠΑ και την διεθνή οικονομία ήταν ανώτερες των αναμενομένων και έδωσαν μία εικόνα ισχυρής ανάπτυξης. Κατά το Bloomberg με βάση τις μετρήσεις των δεικτών η οικονομική δραστηριότητα σε διεθνές επίπεδο βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 5 ετών, και το επιχειρηματικό περιβάλλον είναι τέτοιο που δίνει την δυνατότητα στις επιχειρήσεις να ανεβάσουν τις τιμές των προϊόντων τους χωρίς μεγάλη δυσκολία. Όλα τα παραπάνω ενισχύουν την γενική εκτίμηση πως οι κεντρικές τράπεζες θα χρειαστεί να ανεβάσουν και άλλο τα επιτόκια αναφοράς, καθώς δεν υπάρχουν ενδείξεις πως ο πληθωρισμός θα αρχίσει μόνος του να εξασθενεί.
Παρά το γεγονός πως το 5% σαν απόδοση του αμερικανικού 10ετούς treasury ήταν εδώ και καιρό ένα είδος «μπαμπούλα» για τις διεθνείς αγορές μετοχών, λόγω της ζημιάς που συνήθως κάνει η άνοδος των ομολογιακών επιδόσεων γενικά στην οικονομία,, οι μεγάλοι παγκόσμιοι χρηματιστηριακοί δείκτες δεν υπέστησαν χθες πολύ σοβαρές απώλειες, τουλάχιστον μέχρι το μέσον της αμερικανικής χρηματιστηριακής συνεδρίασης.
Σε ένα άρθρο του Reuters σχετικά με το ζήτημα είδαμε έναν πολύ ενδιαφέροντα τίτλο, σε δική μας ελεύθερη μετάφραση: «Καθώς η 5% των αμερικανικών 10ετών ομολόγων δεν σοκάρει πλέον, οι επενδυτές αρχίζουν να ανησυχούν για το 6%». Παρακάτω αναφέρεται πως η ανοδική διάσπαση του 5%, ενός επιπέδου που για χρόνια φόβιζε τους επενδυτές, έχει αρχίσει να φαίνεται πλέον λιγότερο σαν ένα ταβάνι για τις αποδόσεις των ομολόγων και περισσότερο σαν στάση. Στη συνέχεια οι συντάκτες του άρθρου αναρωτιούνται αν αυτό που πρέπει να κρατά τους επενδυτές ξύπνιους το βράδυ είναι το 6%.
Εμείς δεν είμαστε σε θέση να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα, μπορούμε όμως να παρατηρήσουμε πως η ισχυρή οικονομική ανάπτυξη σε όλο τον κόσμο, ακόμα και αν στηρίζεται στην Τεχνητή Νοημοσύνη που κατά πολλούς θα αποδειχθεί κάποια στιγμή φούσκα, αυτή τη στιγμή δίνει τη δυνατότητα στις παγκόσμιες αγορές μετοχών και ομολόγων και στην παγκόσμια οικονομία, να αντέχουν παραπάνω απ’ όσο υποθέταμε μέχρι τώρα.
Ακόμα και αν ισχύει αυτό βέβαια, δεν υπάρχει αμφιβολία πως μία ασταμάτητη ανοδική κίνηση στις αποδόσεις των διεθνών κρατικών ομολόγων κάποια στιγμή θα προκαλέσει οικονομική και χρηματιστηριακή κρίση, ίσως και κρίση διαρκείας. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, ένα εύλογο ερώτημα είναι το τι θα γίνει στη χώρα μας. Ξεκινώντας από τα εύκολα, είναι βέβαιο πως από πλευράς αγορών και χρηματιστηρίων θα είναι σχεδόν αδύνατον να αποφύγουμε ένα πολύ ισχυρό χτύπημα.
Όπως έχει αποδειχθεί πολλές φορές στο παρελθόν, καμία χρηματιστηριακή αγορά δεν μπορεί να μείνει αλώβητη αν η αμερικανική και άλλες μεγάλες αγορές μπουν σε μία πτωτική κίνηση μεγαλύτερη του 20%, ειδικά αν αυτή κρατήσει πάνω από λίγες εβδομάδες. Όσο καλή και να είναι η οικονομική κατάσταση των ελληνικών εισηγμένων εταιρειών και η δημοσιονομική εικόνα της χώρας, μία εισαγόμενη κρίση θα γίνει πολύ αισθητή εδώ.
Οι τιμές των πιο πολλών μετοχών θα πέσουν σημαντικά, ειδικά αν μεγάλοι επενδυτές αποφασίσουν να πουλήσουν για να προστατεύσουν τα κέρδη τους, ενώ στην περίπτωση των ελληνικών κρατικών αλλά και εταιρικών ομολόγων, πωλήσεις για τον ίδιο λόγο θα προκαλέσουν σημαντική άνοδο των αποδόσεών τους και θα φέρουν ζημιές στα επενδυτικά χαρτοφυλάκια. Άλλο είναι όμως οι αποτιμήσεις των χαρτοφυλακίων και άλλο η πορεία των επιχειρήσεων και της ελληνικής οικονομίας.
Καθώς, σύμφωνα με ό,τι γνωρίζουμε και σύμφωνα και με τις εκθέσεις των διεθνών και Ελλήνων χρηματιστηριακών και οικονομικών αναλυτών, οι ελληνικές επιχειρήσεις γενικά δεν έχουν επικίνδυνα μοχλευμένους ισολογισμούς, θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν μία άσχημη διεθνή κατάσταση χωρίς σημαντικές απώλειες. Ας μην ξεχνάμε πως οι περισσότερες ελληνικές επιχειρήσεις έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με πάρα πολύ δύσκολες καταστάσεις εδώ και σχεδόν 20 χρόνια και τα έχουν καταφέρει.
Όσο για τα ελληνικά κρατικά ομόλογα, πρέπει να επισημάνουμε πως μία ενδεχόμενη κρίση ομολόγων θα κάνει τους επενδυτές να «επιτεθούν» στις χώρες που έχουν πολύ υψηλό δανεισμό και ελλειμματικούς προϋπολογισμούς ή και σε άλλες που απλά έχουν αυξανόμενο δανεισμό σε συνδυασμό με κακή δημοσιονομική εικόνα.
Αυτή την περίοδο η Ελλάδα δεν ανήκει σε καμία από τις δύο κατηγορίες, κάτι που σημαίνει πως, αρχικά τουλάχιστον, δεν θα είναι από τα μεγάλα θύματα των αγορών, όπως και οι ελληνικές τράπεζες οι οποίες μετά τις μεγάλες περιπέτειες της προηγούμενης δεκαετίας έχουν πείσει τις εποπτικές αρχές, τους οίκους αξιολόγησης και τους διεθνείς αναλυτές για την ισχυρή οικονομική τους κατάσταση και την δυνατότητά τους να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά μία δύσκολη κατάσταση.
Αυτό που λέμε είναι πως αν η σημαντική άνοδος των ομολογιακών αποδόσεων προκαλέσει μία χρηματιστηριακή κρίση που θα κρατήσει μερικές εβδομάδες ή λίγους μήνες, τότε οι επιχειρήσεις μας και γενικότερα η ελληνική οικονομία έχουν τα εφόδια να αντιμετωπίσουν με επιτυχία την κατάσταση, καθώς λογικά δεν θα προλάβει να πληγεί καίρια η παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη. Σε μία τέτοια περίπτωση, κύριοι χαμένοι θα είναι όσοι έχουν χρησιμοποιήσει δανειακά κεφάλαια για τα χαρτοφυλάκιά τους ή έχουν χρησιμοποιήσει πολύ ελαστικά κριτήρια για τις επενδυτικές τους επιλογές.
Αν όμως μία υποθετική κρίση με αφορμή τα ομόλογα κρατήσει αρκετά ώστε να πλήξει ισχυρά την οικονομική ανάπτυξη, τότε τα πράγματα προφανώς θα είναι πιο δύσκολα για τις επιχειρήσεις και την οικονομία. Όπως είπαμε όμως και προηγουμένως, οι ελληνικές επιχειρήσεις δεν είναι αμάθητες στις μεγάλες δυσκολίες, ούτε η ελληνική οικονομία γενικότερα.
