The path of Panos Germanos, businessman which, from a seven-square-metre store, was found at the heart of three major transformations – retail networks, mobile telephone and energy.
There are business routes that look like a straight line. And others referring to a series of bets with uncertain results. The story of Panos Germanos, founder of Olympia Group It is undoubtedly in the second category. And not unfairly, considering that the multi-shafted businessman, who started from a seven-square-meter battery store, managed to find himself in succession at the heart of three major transformations of the Greek and European markets – retail networks, mobile telephone and energy.
For his continued contribution to Greek business, Alba Graduate Business School, The American College of Greece recently awarded the 8th Business Unusual Award. Indeed, the path of Panos German is unusual (unusual).
Born 1950 in Milies Ilias, a child of a large family, Panos Germanos belongs to her the generation who left the province early looking for opportunities. At thirteen years of age he found himself alone in Athens, working on what he found the day and attending night school at night. It was at that time that the characteristics that accompanied him to this day were formed: prognosis, reading, constant (this) observation.
«I wasn't planning anything. I was working from 7:00 in the morning to 12 in the evening and I didn't feel tired, I felt successful.. The secret isn't just the strategy, it's to inspire people around you to see what you see, to believe what you believe. This is the unusual in entrepreneurship: do something with all your soul and then have the maturity to leave it and go to the next»He says about those years. At nineteen he was admitted to the Economic Department of the University of Athens, while in parallel with his studies he continued to work.
Harry Pezoulas, founder of Shannon Chase Athens, met him in those student years and remembers a young man hiding «a passion and a life force» – and always a dream of improving its educational level and personal culture.
The 1980 Mr. German opened in the center of Athens a tiny seven-square-metre store, specialized in special batteries for electronic devices that were only then beginning to appear. From the very first day, however, the store sold more than batteries: it sold solutions.
As Dimitris Lolis, general manager of the German network from 1999 to 2008, describes, the client entered with a broken watch, an earpiece or a small device and dated his problem solved. «You were in trouble and out without a problem.».
The big challenge was not the first store, but the following: to be able to operate everywhere with the same quality of service and the same customer experience. P. German believed in the franchise and adapted it to his own type of store. He experimented and overcame the model's childhood diseases, while investing in communication with the charismatic slogan: «Batteries for a watch as a helicopter, only to the German». Within a decade the network reached 40 stores and the German name was identified with batteries.
Turning to mobile phone
In the early 1990s, mobile telephony took its first steps. Panos German quickly realized that the network he had built was the ideal selling point for a purchase hundreds of times greater than that of batteries. In 1994 he made the critical decision: full focus on mobile telephony.
The difference in his approach was fundamental. While the suppliers' stores offered an individual service, involving the placement or replacement of the SIM card, the German provided a comprehensive solution involving not only the device but mainly the service. «We had the largest and best service in Greece», notes Mr. Lolas.
In order to meet this market, however, more stores, different structure, better executives and, above all, capital was needed. Here was one of the most important turning points of his career. Όπως θυμάται ο κ. Πεζούλας, ο Πάνος Γερμανός του ζήτησε να του βρει έναν γενικό διευθυντή – μια κίνηση που σηματοδότησε τον διαχωρισμό του «δημιουργού» από τον τεχνοκράτη επιχειρηματία.
Το 1996 υπήρξε μονόδρομος η αναζήτηση επενδυτικών κεφαλαίων. Ο Άγγελος Πλακόπιτας, ιδρυτής της Global Finance, είχε ήδη εντοπίσει τον Γερμανό ως ιδανικό προφίλ επένδυσης. Το επιχειρηματικό πλάνο τον είχε εντυπωσιάσει: ο Γερμανός ήθελε να γίνει η κορυφαία εταιρεία διανομής κινητών τηλεφώνων σε σύντομο χρονικό διάστημα, δύο ή τριών ετών. Τα νούμερα ξεπερνούσαν τις δυνατότητες του ίδιου του κ. Πλακόπιτα, ο οποίος ζήτησε ένα τετράμηνο mandate για να εξασφαλίσει χρηματοδότηση. Ανταποκρίθηκε όμως, σε εννέα ημέρες. Μεταξύ των επενδυτών ήταν και η Eurobank. Όπως εξηγεί ο Νίκος Νανόπουλος, διευθύνων σύμβουλος της τράπεζας από το 1996 έως το 2013, μέσω της Global Finance ανέλαβαν μέρος του επενδυτικού κινδύνου.
Το αποτέλεσμα δικαίωσε το ρίσκο: μέσα σε 3 χρόνια τα 40 καταστήματα έγιναν 400. Σχηματίστηκε μια ομάδα στελεχών ενθουσιωδών και αποφασισμένων, και η κινητή τηλεφωνία ταυτίστηκε στο μυαλό των Ελλήνων με το brand Γερμανός. Οι έρευνες κατέγραφαν το δίκτυο ως νούμερο ένα επιλογή για το 78% των καταναλωτών, ενώ περίπου το ένα τρίτο των Ελλήνων έγιναν συνδρομητές κινητής τηλεφωνίας μέσω των καταστημάτων του.
Η είσοδος στο χρηματιστήριο και η διεθνής επέκταση
Το 2000 η Γερμανός εισήχθη με επιτυχία στο Χρηματιστήριο Αθηνών. Όπως παρατηρεί ο Νανόπουλος, το timing υπήρξε πάντοτε καθοριστικό: μπήκε νωρίς στην κινητή τηλεφωνία, στην αρχή του κύκλου, και νωρίς στο χρηματιστήριο, την περίοδο της άνθησης και της αισιοδοξίας. Η στρατηγική στράφηκε πλέον στην ανάπτυξη του δικτύου εντός και εκτός Ελλάδας. Μέσα σε μια πενταετία αναπτύχθηκαν πάνω από 1.000 καταστήματα στο εξωτερικό.
Το 2006 ήρθε το τέλος μιας εποχής. Η πώληση των καταστημάτων Γερμανός στην Cosmote, σε Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία και Βόρεια Μακεδονία, σηματοδότησε την αρχή ενός νέου κεφαλαίου. Ο Μιχάλης Τσαμάζ, πρώην πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Cosmote, εκτιμά ότι η εταιρεία δεν απέκτησε απλώς ένα δίκτυο, αλλά το καλύτερο σημείο επαφής με τον πελάτη και μια ολόκληρη κουλτούρα εξυπηρέτησης – λόγος για τον οποίο, μετά την εξαγορά, διατηρήθηκε ό,τι είχε ήδη χτιστεί.
Το πολωνικό στοίχημα
Τα καταστήματα της Πολωνίας παρέμειναν στον Πάνο Γερμανό το 2007, και αυτά αποτέλεσαν την προίκα για το πιο φιλόδοξο εγχείρημά του. Έχοντας ήδη αναπτύξει 500 καταστήματα στη χώρα, ανέλαβε το ρίσκο να δημιουργήσει από το μηδέν την εταιρεία κινητής τηλεφωνίας Play, σε μια ώριμη αγορά με τρεις ισχυρές πολυεθνικές. Δεν βάδιζε εντελώς στα τυφλά ως πάροχος: είχε ήδη αποκτήσει εμπειρία με την εξαγορά της Unitel στο Ουζμπεκιστάν το 2004 και τη συμμετοχή στον δεύτερο operator της Κύπρου, την MTN.
Η Play ξεκίνησε ως τέταρτος παίκτης, χωρίς δίκτυο κεραιών και χωρίς πελατειακή βάση, αλλά με ένα από τα καλύτερα δίκτυα καταστημάτων της χώρας. Μέσα σε περίπου δέκα χρόνια κατέκτησε την πρώτη θέση, με πάνω από 15 εκατομμύρια συνδρομητές – γεγονός μοναδικό στην παγκόσμια ιστορία της κινητής τηλεφωνίας. Το 2017 η Play εισήχθη στο Χρηματιστήριο της Βαρσοβίας, σε μια από τις μεγαλύτερες αυξήσεις κεφαλαίου (IPO) του κλάδου των τηλεπικοινωνιών μετά το 2015 και την μεγαλύτερη στην Ευρώπη εκείνη τη χρονιά.
Η Sunlight
Παράλληλα με τις τηλεπικοινωνίες, ο Γερμανός είχε βάλει νωρίς τα θεμέλια ενός εντελώς διαφορετικού εγχειρήματος. Το 1991 εξαγόρασε ένα μικρό εργοστάσιο δύο χιλιάδων τετραγωνικών μέτρων στο Νέο Όλβιο Ξάνθης, σηματοδοτώντας τη γέννηση της Sunlight. Σταδιακά η εταιρεία επεκτάθηκε στις βιομηχανικές μπαταρίες, από τα ηλεκτρικά περονοφόρα έως πιο κρίσιμους τομείς. Η εξειδίκευσή της στις μπαταρίες υποβρυχίων έφτασε σε τέτοιο σημείο ώστε σήμερα τα δύο τρίτα των υποβρυχίων του δυτικού κόσμου να κινούνται με μπαταρίες Sunlight.
Η πορεία της βιομηχανίας δοκιμάστηκε σκληρά την Πρωτομαγιά του 2018, όταν μια φωτιά έπληξε μέσα σε δύο ώρες το 97% του τζίρου της εταιρείας. Η Olympia, με ξεκάθαρη απόφαση του κ. Γερμανού, προχώρησε στην πλήρη ανακατασκευή του εργοστασίου. Διατήρησε όλες τις θέσεις εργασίας και πλήρωσε κανονικά κάθε εργαζόμενο καθ’ όλη τη διάρκεια. Μέσα σε ενάμιση χρόνο, η Sunlight απέκτησε ένα από τα πιο σύγχρονα εργοστάσια μπαταριών διεθνώς. Σήμερα διαθέτει 13 βιομηχανικές εγκαταστάσεις σε Ευρώπη και Αμερική, κύκλο εργασιών που ξεπερνά το ένα δισεκατομμύριο ευρώ, 3.500 εργαζομένους και πάνω από 5.000 θέσεις εργασίας συνολικά. Κατέχει ηγετική θέση στις μπαταρίες ανυψωτικών, ανοίγοντας δρόμους στην αποθήκευση ενέργειας και την ηλεκτροκίνηση.
Ο όμιλος Public
Τα τελευταία χρόνια η στρατηγική του πολυσχιδούς επιχειρηματία επεκτάθηκε δυναμικά στο business software, πρώτα με την εξαγορά της SoftOne και έπειτα της Entersoft. Από τη συγχώνευσή τους γεννήθηκε η ESONE, ηγέτιδα στο επιχειρησιακό λογισμικό. Στην ίδια λογική εντάχθηκε και η επένδυση στη Sleed, στον χώρο των digital services και των εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.
Η επαφή με τη λιανική, ωστόσο, δεν χάθηκε ποτέ. Όταν η γαλλική FNAC σχεδίαζε είσοδο στην Ελλάδα, ο Γερμανός, αντί να αναλάβει-όπως του προτάθηκε- την αντιπροσωπεία του γαλλικού ομίλου λιανικής, είχε ήδη αποφασίσει να δημιουργήσει το δικό του δίκτυο λιανικής. Έτσι δημιουργήθηκαν τα Public, τα οποία αριθμούν 63 καταστήματα σε Ελλάδα και Κύπρο, με περισσότερους από 2.000 εργαζομένους και πάνω από 100 εκατομμύρια επισκέψεις τον χρόνο. Γύρω τους δημιουργήθηκε ένα ολόκληρο οικοσύστημα: η Westnet στη διανομή προϊόντων τεχνολογίας ενώ, από το 2022, η Γερμανός προχωρούσε σε στοχευμένες επενδύσεις σε εταιρείες όπως οι Box Now, Svuum, irepair, Klarna και Bookvoice.
Πίσω από τα νούμερα
Πέρα από τις επιχειρηματικές ιστορίες επιτυχίας, εκείνο που ξεχωρίζουν οι συνεργάτες του Πάνου Γερμανού είναι το ήθος του. Ο κ. Νανόπουλος υπενθυμίζει ότι στην κρίση του 2012, όταν άλλοι άφηναν τις επιχειρήσεις τους να καταρρεύσουν, ο κ. Γερμανός έβαλε εκατοντάδες εκατομμύρια για να στηρίξει τις δικές του. Ο κ. Τσαμάζ μιλά για έναν άνθρωπο που, παρά την επιτυχία, παρέμεινε ταπεινός και πιστός στις αξίες του, στηρίζοντας διακριτικά ανθρώπους και κοινότητες.
Τα τελευταία χρόνια η έμφαση στρέφεται στη διαδοχή και στη διασφάλιση της συνέχειας πέρα από τα πρόσωπα – μέσα από ισχυρές ομάδες, αποτελεσματικά διοικητικά συμβούλια και σύγχρονες πρακτικές εταιρικής διακυβέρνησης. Ιδωμένη από απόσταση, η ζωή του Πάνου Γερμανού είναι η ιστορία ενός ανθρώπου που ξεκίνησε από ένα χωριό χωρίς πόρους και έχτισε έναν πολυεθνικό όμιλο. Ιδωμένη από κοντά, είναι κάτι πιο σύνθετο: η ιστορία ενός ανθρώπου που δεν έχασε ποτέ την απλότητά του, εμπιστεύτηκε τους ανθρώπους του και έβαζε πλάτη στις δύσκολες στιγμές.
