Καθώς οι αεροπορικές αφήνουν όλο και περισσότερο την τεχνητή νοημοσύνη να καθορίζει τις τιμές σε πραγματικό χρόνο, οι ευκαιρίες για φθηνά εισιτήρια στις πολυσύχναστες πτήσεις λιγοστεύουν.
Όσοι κυνηγούν φθηνά αεροπορικά εισιτήρια θα δυσκολεύονται όλο και περισσότερο: η εποχή που έπεφτες τυχαία πάνω σε μια φθηνή θέση σε δημοφιλή πτήση μοιάζει να φτάνει στο τέλος της, καθώς οι αεροπορικές εταιρείες στρέφονται στην τεχνητή νοημοσύνη για να καθορίζουν τις τιμές τους.
Για χρόνια οι εταιρείες βασίζονταν σε αναλυτές που διαμόρφωναν κανόνες τιμολόγησης, όπως η αύξηση των ναύλων κατά 20% μόλις γεμίσει το ένα τέταρτο των θέσεων. Πλέον η AI τους δίνει τη δυνατότητα να αναπροσαρμόζουν τις τιμές πολύ πιο γρήγορα, αξιολογώντας δεκάδες μεταβλητές σε πραγματικό χρόνο. Έτσι αυξάνουν τα έσοδά τους και ταυτόχρονα κλείνουν τα κενά τιμολόγησης που παλιότερα άφηναν περιθώριο στους ταξιδιώτες να βρουν ευκαιρίες.
Με βασικό κίνητρο το εκτοξευμένο κόστος λειτουργίας, εταιρείες από τη Delta Air Lines ως τη Virgin Atlantic υιοθετούν ολοένα και περισσότερο αυτή την τεχνολογία. Για τους επιβάτες αυτό πιθανότατα σημαίνει υψηλότερους ναύλους στις πολυσύχναστες γραμμές: λιγότερες θέσεις θα πωλούνται κάτω από όσο εκτιμούν οι εταιρείες ότι ο ταξιδιώτης είναι διατεθειμένος να πληρώσει, με τις πτήσεις να λειτουργούν πιο κοντά στη μέγιστη πληρότητά τους. Οι παραδοσιακοί κανόνες και τα υπολογιστικά φύλλα δίνουν τη θέση τους σε προβλεπτικά μοντέλα που αναπροσαρμόζουν συνεχώς τις τιμές ανάλογα με τη ζήτηση.
«Οι καταναλωτές πρέπει να περιμένουν ότι οι αεροπορικές εταιρείες θα γίνουν πιο έξυπνες στην τιμολόγησή τους και θα εκμεταλλευτούν αυτή τη δυνατότητα για να αυξήσουν τις τιμές όπου μπορούν και να τις μειώσουν όπου έχουν περιθώριο για να τονώσουν τη ζήτηση», δήλωσε ο Bryan Terry, αναλυτής της συμβουλευτικής εταιρείας Alton Aviation Consultancy με έδρα τη Νέα Υόρκη.
«Οι αεροπορικές εταιρείες θα αντιλαμβάνονται αυτές τις συνθήκες πιο καθαρά, νωρίτερα και με μεγαλύτερη βεβαιότητα, κάτι που τους επιτρέπει να προσαρμόζουν την τιμολόγηση, τόσο προς τα πάνω όσο και προς τα κάτω, με μεγαλύτερη δυναμική.»
Η τεχνολογία μπορεί, ωστόσο, να ευνοήσει και τους ταξιδιώτες στις πτήσεις με μικρότερη ζήτηση. Στις γραμμές εκτός αιχμής οι επιβάτες ίσως βρουν χαμηλότερους ναύλους, καθώς οι εταιρείες θα αξιοποιούν την AI για να γεμίσουν τις άδειες θέσεις, σύμφωνα με τον Terry. Η τάση εμφανίζεται σε μια περίοδο αυξημένου κόστους σε εργατικό δυναμικό, συντήρηση και καύσιμα, που πιέζει τον κλάδο να αντλεί περισσότερα έσοδα από κάθε πτήση. Καθιερωμένοι πάροχοι λογισμικού όπως η Amadeus και η Pros προσφέρουν πλέον εργαλεία τιμολόγησης βασισμένα σε AI.
Το αν όλα αυτά ωφελούν τελικά τον ταξιδιώτη παραμένει αμφιλεγόμενο. «Οι αποδοτικές αγορές ευνοούν τους επιβάτες, καθώς με έξυπνη ή έγκαιρη κράτηση μπορούν να εξασφαλίσουν τιμές κάτω του μέσου όρου», δήλωσε ο αναλυτής αεροπορίας Guy Leitch. Οι επικριτές αντιτείνουν ότι οι εταιρείες λειτουργούν με στενά περιθώρια κέρδους και θα χρησιμοποιήσουν τα ισχυρότερα εργαλεία για να μεγιστοποιήσουν τιμές, πληρότητα και έσοδα.
Μία από τις εταιρείες που οδηγούν την αλλαγή είναι η ισραηλινή startup Fetcherr, η πλατφόρμα της οποίας χρησιμοποιείται από σχεδόν δώδεκα αεροπορικές παγκοσμίως, ανάμεσά τους η καναδική WestJet και η βραζιλιάνικη Azul Airlines. Κατά τις αναταραχές που προκάλεσε η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, το λογισμικό της ενσωμάτωσε αμέσως παράγοντες όπως οι διακυμάνσεις στην τιμή του πετρελαίου, η αποχώρηση ανταγωνιστών από αγορές και οι ακυρώσεις πτήσεων, για να επανατιμολογήσει πτήσεις σε όλο τον κόσμο. Κατά μέσο όρο, όπως αναφέρει η εταιρεία, η τεχνολογία της αυξάνει τα έσοδα γεμίζοντας περισσότερες θέσεις και όχι ανεβάζοντας τις τιμές.
«Τα μοντέλα μας αναλύουν δεκάδες, αν όχι εκατοντάδες κατηγορίες μεταβλητών για να καταλήξουν σε τιμές. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο τώρα, χάρη στην AI», δήλωσε ο Uri Yerushalmi, συνιδρυτής και επικεφαλής AI της Fetcherr. «Η πλατφόρμα ξέρει να αναπροσαρμόζει τις προσφορές άμεσα κάθε φορά που κάτι αλλάζει στην αγορά.»
Η AI βοηθά τις εταιρείες να κερδίζουν ακόμα και μετά την πώληση των εισιτηρίων. Ας υποθέσουμε ότι κάποιος κλείνει μια θέση σε δημοφιλή πτήση μήνες νωρίτερα, σε χαμηλή τιμή, και μια εβδομάδα πριν από την αναχώρηση η ζήτηση εκτοξεύεται. Η πλατφόρμα της Volantio, εταιρείας επιχειρησιακής πληροφόρησης με έδρα την Ατλάντα, έχει πρόσβαση στις κρατήσεις και εντοπίζει επιβάτες που ίσως δεχτούν να μετακινηθούν σε λιγότερο πολυσύχναστη πτήση με αντάλλαγμα ένα voucher. Η θέση που ελευθερώνεται μπορεί έπειτα να μεταπωληθεί σε έναν επαγγελματία ταξιδιώτη της τελευταίας στιγμής για 1.000 δολάρια.
«Η αεροπορική εταιρεία κερδίζει περισσότερα χρήματα για τη θέση και ο επιβάτης ανταμείβεται για την ευελιξία του», δήλωσε ο Azim Barodawala, συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Volantio, στους πελάτες της οποίας συγκαταλέγεται η Japan Airlines.
Η εξάπλωση της AI στην τιμολόγηση προκαλεί ωστόσο και ανησυχίες. Οργανώσεις προστασίας καταναλωτών και αμερικανοί νομοθέτες προειδοποίησαν πέρσι ότι οι εταιρείες θα μπορούσαν να καταλήξουν να χρησιμοποιούν παραγωγική AI για «surveillance pricing», χρεώνοντας δηλαδή διαφορετική τιμή σε κάθε πελάτη για την ίδια θέση, με βάση προσωπικά δεδομένα όπως το ιστορικό περιήγησης ή το εισόδημα. Η Delta έχει δηλώσει ότι δεν χρησιμοποιεί, ούτε σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει, AI για τον καθορισμό ναύλων βάσει προσωπικών δεδομένων. Ο Yerushalmi τόνισε ότι τα μοντέλα της Fetcherr στηρίζονται σε συγκεντρωτικά δεδομένα αγοράς και όχι σε ατομικές πληροφορίες, ενώ η Volantio ανακοίνωσε ότι οι προσφορές της για αναδιανομή θέσεων δεν είναι εξατομικευμένες.
Για τις αεροπορικές εταιρείες το σκεπτικό είναι απλό. «Από την πλευρά μιας αεροπορικής εταιρείας, αυτό είναι το απόλυτο μυστικό συστατικό», δήλωσε ο Terry της Alton Aviation. «Στις σημερινές συνθήκες, είναι πιο εύκολο να αυξήσεις τα έσοδα παρά να μειώσεις το κόστος. Και για να το πετύχουν αυτό, οι αεροπορικές εταιρείες συνεχίζουν να διευρύνουν τα όρια στην αναζήτηση νέων πηγών εσόδων.»
