Loading Text-to-Speech...
Although a result of the pandemic, Recovery Fund It came at a favourable juncture for the Greek economy, which was about to be ejected after the ten-year debt crisis. However, despite his unquestionable contribution, he did not make the big difference to boost convergence with the Eurozone. The purchasing power in Greece is still falling short of the 2008 level, even though it is clearly improving.
«When comparing the standard of living between countries, economists often examine per capita GDP. Based on this measure, Greece has made steady progress. In 2025 per capita GDP reached about 68% of the EU average, significantly increased from its lowest point after the crisis. But it is still below the 2008 level. However, this comparison should be done with caution, as GDP levels before the crisis were swelled due to unsustainable lending. GDP does not fully reflect how people experience their standard of living. A better measure of purchasing power is the real disposable income of households – what people really have left to spend after taxes and transfers. In this measure, although the trend in recent years has clearly been positive, Greek households are still below the pre-crisis levels.», recognizes speaking to «M» the Deputy Director-General for Economic Affairs of the European Commission, Declan Costello.
The purchasing power of the average household in Greece based on per capita expenditure was $18,700 per person in 2015, in the middle of the debt crisis. In 2025 he had now traveled a notable distance touching the $22,500. However, it has not yet reached the 2008 performance, which had been set at $24,000. His views World Data Lab (see graph), such as In the case of «M», show a return to the pre-crisis level within the next three years, and a noticeable excess of the reference point from 2030; with the footnote, in any case, that no one can know how the international macroeconomic environment will primarily evolve on the basis of stormy geopolitical developments. Note: Bank of Greece has measured that nominal disposable income in 2024 remained 9.3% lower than in 2009, despite the rise in purchasing power, which increased by 26.5% in the period from 2019 to 2024. In fact, real disposable income lags even further, by almost 20%.
The Commission's oracle
However, the European Commission He sees the glass half full. It stands for the fact that over the last five years real disposable income per person has increased on average 2.8% per year – significantly faster than the EU average. This appears to reflect improving labour market conditions, increasing wages and supporting policy measures. Looking forward, the European Commission expects this convergence to continue. According to its latest forecast, purchasing power in Greece is projected to increase by more than 3.5% per year in 2026 and 2027 – well above the EU average. This perspective is supported by continued job creation, further increase in real wages and reductions in labour taxation.
However, Costello draws attention to the fact that averages may conceal significant deviations: «The lower households income have been most affected by the recent inflation, as they spend more of their income on emergency items such as energy, food and housing. The proportion of people at risk from poverty has decreased over the last decade, but remains one of the highest in the EU. Policy has certainly played an important role in dealing with this problem. Measures such as introducing a guaranteed minimum income in 2017 and significant increases in minimum wage –περίπου 35% από το 2021– έχουν στηρίξει τους πιο ευάλωτους. Σήμερα ο κατώτατος μισθός στην Ελλάδα, όταν προσαρμόζεται στα επίπεδα τιμών, είναι κοντά στον μέσο όρο της Ε.Ε.».
Ο τουρισμός και το Ταμείο Ανάκαμψης στήριξαν το διαθέσιμο εισόδημα. Βάζουν όμως φρένο ο πληθωρισμός, τα κανονιστικά βάρη, η φορολόγηση της εργασίας, το δημογραφικό και η αναντιστοιχία δεξιοτήτων.
Ποιοι είναι όμως οι παράγοντες που εμποδίζουν την ταχύτερη ανάκαμψη της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών στην Ελλάδα; Η εκτίμηση που επικρατεί στις Βρυξέλλες είναι ότι η Ελλάδα έχει πλέον επιστρέψει οριστικά σε μια πορεία οικονομικής σύγκλισης με την υπόλοιπη Ε.Ε. Τα δημόσια οικονομικά έχουν βελτιωθεί σημαντικά, με επιστροφή σε πλεονάσματα προϋπολογισμού και ταχεία μείωση του δημόσιου χρέους. Υποστηριζόμενες εν μέρει από κονδύλια της Ε.Ε., οι επενδύσεις έχουν αυξηθεί και το χάσμα με τον μέσο όρο της Ε.Ε. βαίνει μειούμενο. Ταυτόχρονα, η ανεργία έχει μειωθεί δραστικά και έχει πλέον επιστρέψει στα επίπεδα πριν από την κρίση. Ομως η ταχύτητα της σύγκλισης δεν είναι αυτή που θα μπορούσε.
Τα εμπόδια
«Μια βασική πρόκληση είναι το επιχειρηματικό περιβάλλον. Ενώ έχουν εφαρμοστεί μεταρρυθμίσεις, παραμένουν εμπόδια που μπορούν να εμποδίσουν τις επενδύσεις, την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα. Η βελτίωση του κανονιστικού και θεσμικού πλαισίου –ώστε οι επιχειρήσεις να μπορούν να αναπτύσσονται, να ανταγωνίζονται και να ενσωματώνονται στις παγκόσμιες αγορές– είναι απαραίτητη για την ενίσχυση της παραγωγικότητας και, τελικά, των μισθών. Οι δημογραφικές τάσεις αποτελούν επίσης περιορισμό. Η Ελλάδα αντιμετωπίζει ταχεία γήρανση του πληθυσμού, η οποία θα επιβαρύνει το εργατικό δυναμικό με την πάροδο του χρόνου. Η αύξηση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας –ιδίως μεταξύ των γυναικών– και η βελτίωση της ποιότητας της εργασίας θα είναι κρίσιμες. Αυτό περιλαμβάνει την περαιτέρω μείωση του φορολογικού βάρους στην εργασία και την επέκταση της πρόσβασης σε υπηρεσίες φροντίδας παιδιών και μακροχρόνιας φροντίδας. Επιπλέον είναι απαραίτητη η ενίσχυση των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης. Η καλύτερη ευθυγράμμιση μεταξύ των δεξιοτήτων και των αναγκών της αγοράς εργασίας –ιδίως στους ψηφιακούς και πράσινους τομείς– θα συμβάλει στη διασφάλιση βιώσιμης αύξησης της παραγωγικότητας και υψηλότερων εισοδημάτων μακροπρόθεσμα», συμπεραίνει ο Ευρωπαίος αξιωματούχος.
Τα ευρωπαϊκά κονδύλια
Σταδιακά, η συζήτηση μεταφέρεται αναπόφευκτα στο ορόσημο της λήξης του Ταμείου Ανάκαμψης στο τέλος του έτους. Η Ελλάδα υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους δικαιούχους του μηχανισμού. Για την ακρίβεια έχει το υψηλότερο μερίδιο στην Ε.Ε., καθώς το εθνικό της σχέδιο ανέρχεται σε περίπου 36 δισ. ευρώ, περίπου 16% του ΑΕΠ. Μέχρι στιγμής έχουν εκταμιευτεί 23,4 δισ. ευρώ, που αντιπροσωπεύουν σχεδόν τα δύο τρίτα του συνόλου. Στην Κομισιόν επισημαίνουν ότι το RRF θα ολοκληρωθεί μεν το 2026, αλλά ο αντίκτυπός του δεν θα σταματήσει εκεί. Πολλές από τις επενδύσεις και τις μεταρρυθμίσεις που υποστηρίζει –ιδίως στις υποδομές, στην ψηφιοποίηση και στην πράσινη μετάβαση– εκτιμάται ότι θα συνεχίσουν να ενισχύουν την οικονομική δραστηριότητα και την παραγωγικότητα πέρα από την επίσημη ημερομηνία λήξης τους. Επιπλέον, το δανειακό σκέλος του προγράμματος θα συνεχίσει να υποστηρίζει τις ιδιωτικές επενδύσεις μέσω του τραπεζικού συστήματος τα επόμενα χρόνια.
Επειτα, η Ελλάδα θα συνεχίσει να επωφελείται από άλλες σημαντικές χρηματοδοτήσεις της Ε.Ε. Περίπου 14,9 δισ. ευρώ παραμένουν διαθέσιμα στο πλαίσιο της Πολιτικής Συνοχής για την περίοδο 2021-2027. Πρόσθετοι πόροι θα προέλθουν από νέα μέσα, όπως το Ταμείο Κοινωνικού Κλίματος και το Ταμείο Απεξάρτησης των Νησιών από τις Ανθρακούχες Εκπομπές, καθώς και το Ταμείο Εκσυγχρονισμού. Ο επόμενος προϋπολογισμός της Ε.Ε. αναμένεται επίσης να διαθέσει αξιοσημείωτους πόρους στην Ελλάδα. Η προσδοκία είναι ότι αυτή η συνεχιζόμενη εισροή κονδυλίων της Ε.Ε. θα διασφαλίσει μια ομαλή μετάβαση στην περίοδο μετά το RRF. «Το βασικό ζήτημα για την Ελλάδα δεν είναι το εάν θα υπάρξει έλλειψη κονδυλίων από την Ε.Ε., αλλά το πώς θα διασφαλιστεί η έγκαιρη και αποτελεσματική υλοποίηση κρίσιμων επενδύσεων», μας είπε ο Ντέκλαν Κοστέλο.
Η οπτική του ΔΝΤ
Την ίδια ώρα, στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στην Ουάσιγκτον δίνουν έμφαση στο γεγονός ότι –παρά την ανάπτυξη και τα κυβερνητικά μέτρα στήριξης– η αγοραστική δύναμη των καταναλωτών στην Ελλάδα έχει αντιμετωπίσει πιέσεις από τον υψηλό πληθωρισμό και τις αυξήσεις στο κόστος ζωής. Μιλώντας στην «Κ» ο επικεφαλής της αποστολής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στην Αθήνα, Τζονγκ Σικ Κανγκ, επισημαίνει ότι το κατά κεφαλήν ΑΕΠ έχει αυξηθεί σωρευτικά κατά 25% από το 2020 –αύξηση που κινείται πολύ πάνω από τον μέσο όρο της Ε.Ε.–, φθάνοντας στο 92% του επιπέδου πριν από τη διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση.
Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι αυτή την εξέλιξη υποστήριξαν τα κεφάλαια του Ταμείου Ανάκαμψης και οι άμεσες ξένες επενδύσεις, η σταθερή πρόοδος στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και η ισχυρή ανάκαμψη στον τουρισμό, αν και αναγνωρίζει ότι το κατά κεφαλήν εισόδημα σε όρους αγοραστικής δύναμης είναι περίπου ένα τρίτο χαμηλότερο από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ.
Η Ελλάδα θα συνεχίσει να επωφελείται από σημαντικές χρηματοδοτήσεις της Ε.Ε. και μετά το Ταμείο Ανάκαμψης. Η προσδοκία είναι ότι αυτή η συνεχιζόμενη εισροή κονδυλίων της Ε.Ε. θα διασφαλίσει μια ομαλή μετάβαση στην περίοδο μετά το RRF.
«Αυτό υπογραμμίζει την ανάγκη περαιτέρω προσπάθειας για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών εμποδίων –χαμηλές συνολικές επενδύσεις, υποτονική αύξηση της παραγωγικότητας, δυσμενείς δημογραφικές τάσεις– και τη διατήρηση ισχυρής ανάπτυξης σε υψηλότερο επίπεδο, μεσοπρόθεσμα έως μακροπρόθεσμα. Επιπλέον, η συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό θα πρέπει να αυξηθεί για να αντιμετωπιστεί η μείωση του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας, τα κανονιστικά και διοικητικά βάρη θα πρέπει να μειωθούν περαιτέρω για την προώθηση του δυναμισμού και του ανταγωνισμού των επιχειρήσεων, κάτι που θα βοηθήσει την ανάπτυξη και την παραγωγικότητα των επιχειρήσεων. Συγχρόνως θα πρέπει να ενισχυθεί ο ψηφιακός μετασχηματισμός στον ιδιωτικό τομέα», μας είπε ο τεχνοκράτης του ΔΝΤ, ο οποίος χαιρετίζει παράλληλα την πρόοδο στην αντιμετώπιση μακροχρόνιων διαρθρωτικών εμποδίων, συμπεριλαμβανομένων των μεταρρυθμίσεων στο Εθνικό Κτηματολόγιο, στο δικαστικό σύστημα και στο κεντρικό μητρώο πιστώσεων.
Το βέβαιο είναι ότι στον βαθμό που ο πληθωρισμός δυσχεραίνει την άνοδο του βιοτικού επιπέδου, δεν είναι σύμμαχος της ελληνικής οικονομίας οι τρέχουσες γεωπολιτικές εξελίξεις.
