Το ΔΝΤ στην τελευταία του εαρινή έκθεση για τις ελληνικές τράπεζες ήταν σαφές: Το τραπεζικό σύστημα είναι σοβαρά εκτεθειμένο από το γεγονός ότι όλες οι τράπεζες χρηματοδοτούν δέκα μεγάλες εταιρείες. Ένας από τους μεγάλους αυτούς πελάτες να «κρυολογήσει» η ζημιά θα επεκταθεί σε όλο το σύστημα. Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει διασπορά κινδύνου. Στην πραγματικότητα πρόκειται για αδυναμία της ίδιας της ελληνικής Οικονομίας. Η υπερβολική συγκέντρωση εγκυμονεί πιστωτικό κίνδυνο σε κάθε τράπεζα ξεχωριστά, που δεν αποκλείεται όμως να μετατραπεί σε συστημικό κίνδυνο για το σύνολο του τραπεζικού κλάδου. Στις εποπτικές αρχές, πάντως, έχει κτυπήσει καμπανάκι. Η κρίση των ομολόγων δημιουργεί δυσάρεστους συνειρμούς. Επηρεάζοντας στην πράξη και τα μεγέθη των λογιστικών καταστάσεων.
Μια καλή δικαιολογία είναι ότι στην εποχή της κρίσης οι τράπεζες δεν θα έβρισκαν πιο φερέγγυους πελάτες από τις δέκα – είκοσι μεγαλύτερες εταιρείες της χώρας. Οι μικρομεσαίοι δεν αποκλείστηκαν λόγω άποψης, αλλά επειδή τα χρόνια εκείνα δεν ήταν η ασφαλέστερη επιλογή. Από τότε όμως πέρασαν χρόνια. Δεν είμαστε στο 2015! Το πρόβλημα είναι ότι το μείγμα δεν αλλάζει τόσο εύκολα και γρήγορα. Χρειάζονται νέες αγορές, διέξοδοι για να ξεπεραστούν τα αδιέξοδα της ελληνικής αγοράς. Με άλλα λόγια διασύνδεση με άλλες τράπεζες του εξωτερικού. Τόσο κεφαλαιακή όσο και διασύνδεση δραστηριοτήτων. Κάτι που μόνο η Alpha το έχει καταφέρει μέχρι στιγμής.
Πολύ απλά: Οι τράπεζες έδωσαν το μεγάλο μέρος των δανείων τους σε δέκα – είκοσι μεγάλες επιχειρήσεις και τώρα θα πρέπει να βρουν έναν τρόπο αυτό να «μαζευτεί». Να αλλάξει, δηλαδή, το μείγμα των δανείων τους και έτσι να περιοριστούν οι κίνδυνοι, όπως συμβουλεύει το ΔΝΤ. Το πώς; Είναι ένας γρίφος για δύσκολους λύτες. Κι επειδή δεν μπορούν να απαιτήσουν αύριο το πρωί από τους δέκα να επιστρέψουν μέρος των δανείων, είναι όλοι αναγκασμένοι να «παρατηρούν την κατάσταση». Λογικό! Επίσης δεν μπορούν να εφεύρουν νέους «παίκτες» στην ελληνική αγορά από το πουθενά. Οι επενδύσεις δεν είναι η δική τους δουλειά. Αυτές πουλάνε δάνεια. Ο οικονομικός σχεδιασμός ανήκει στις κυβερνήσεις.
Αυτό που προσπαθούμε να πούμε είναι ότι υπάρχει πρόβλημα. Επειδή … αυτή είναι η Ελλάδα, όπως έλεγε και ο αείμνηστος Πρόεδρος Σημίτης. Αν τα πράγματα ήταν αλλιώς, αν η χώρα είχε 100 και όχι 10 μεγάλες επιχειρήσεις, τότε δεν θα ήταν η Ελλάδα που ξέρουμε. Γι’ αυτό δεν φταίνε οι τράπεζες…
Να σας πούμε πού φταίνε! Σε αυτό που επισημαίνει το ΔΝΤ, ότι ορισμένες από τις 10 αυτές μεγάλες εταιρείες δραστηριοποιούνται σε γεωπολιτικά ευαίσθητους και ευάλωτους κλάδους. Αυτό θα έπρεπε να το έχουν προβλέψει. Δεν είναι μόνο ότι είναι δέκα. Είναι ότι αντιμετωπίζουν θέματα λόγω του γεωπολιτικού χυλού που μας περιβάλλει και των κρίσεων που εξελίσσονται διαδοχικά…
Ποιοι είναι αυτοί οι δέκα που είναι και κοινοί πελάτες σε όλες τις τράπεζες; Το ΔΝΤ δεν μας λέει ονόματα, αλλά μας δίνει ενδείξεις. Ότι οι μεγαλύτερες εκθέσεις συγκεντρώνονται κυρίως στους κλάδους utilities (ενέργεια/κοινής ωφέλειας), manufacturing (βιομηχανία) και financials (χρηματοοικονομικός κλάδος). Περίπου τα 2/3 του δυνητικού κινδύνου ζημιών από τις μεγάλες δανειακές εκθέσεις προέρχονται από αυτούς τους κλάδους. Νομίζουμε ότι όλοι έχουμε όλη την εικόνα…
Σήμερα; Όλα καλά! Να μην δημιουργήσουμε την αίσθηση ότι υπάρχει πορτοκαλί ή κόκκινος συναγερμός. Επειδή κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει. Προς το παρόν υπάρχει ανησυχία. Επειδή η κρίση στα ομόλογα μπορεί να αποδειχτεί πολύ χειρότερη από εκείνη της Lehman Brothers. Πριν ξεσπάσει η θύελλα των ενυπόθηκων δανείων ο Γιώργος Αλογοσκούφης μας έλεγε για την ισχυρή ελληνική οικονομία. Κι ύστερα ήρθε η χρεοκοπία.
Thanasis Mavroidis
