Φωτιές ανάβει το νέο σχέδιο κανονισμού της Κομισιόν για την Ασφάλεια Ενεργειακού Εφοδιασμού (Security of Supply for Energy), το οποίο σύμφωνα με έγγραφο που διέρρευσε στον Τύπο, προβλέπει τη δυνατότητα για επιλεκτικές διακοπές ρεύματος, σε ορισμένες περιοχές, αν κριθεί απαραίτητο.
Σύμφωνα με σχέδια στα οποία είχε πρόσβαση το Εuronews η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιθυμεί να αποκτήσει νέες εξουσίες ώστε να μπορεί να διατάξει περικοπές στη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας και να εμποδίσει εθνικά μέτρα που απειλούν τον ενεργειακό εφοδιασμό σε άλλες περιοχές της Ευρώπης κατά τη διάρκεια μιας σοβαρής κρίσης. Το αναθεωρημένο προσχέδιο για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού διέρρευσε στο συνδρομητικό ειδησεογραφικό μέσο Contexte και προβλέπει, μεταξύ άλλων τη δυνατότητα επιβολής υποχρεωτικών μέτρων μείωσης της κατανάλωσης ηλεκτρικού ρεύματος ή φυσικού αερίου, σε έκτακτες περιπτώσεις.
Οι συγκεκριμένες προτάσεις δίνουν στις Βρυξέλλες πιο ενεργό ρόλο στη διαχείριση ενεργειακών καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, επιτρέποντας στην Επιτροπή να κηρύξει περιφερειακό ή πανευρωπαϊκό συναγερμό ηλεκτρικής ενέργειας και να απαιτήσει από τις χώρες να μειώσουν την κατανάλωση κατά ένα συγκεκριμένο ποσοστό.
Μέτρα για την ενεργειακή ασφάλεια
Το πακέτο μέτρων της Επιτροπής για την ενεργειακή ασφάλεια επρόκειτο αρχικά να παρουσιαστεί νωρίτερα φέτος και είχε σχεδιαστεί σε μεγάλο βαθμό με βάση τα διδάγματα από την ενεργειακή κρίση του 2022-23, όταν η Ευρώπη έχασε μεγάλο μέρος του εφοδιασμού της με ρωσικό φυσικό αέριο μετά την εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία.
Ωστόσο, οι νέες διαταραχές στην προσφορά και τις τιμές που προκύπτουν από τον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν έχουν ανατρέψει τα σχέδια, αναγκάζοντας τις Βρυξέλλες να επανεξετάσουν τη στρατηγική τους.
Το σχέδιο αποσκοπεί πλέον στην προετοιμασία της Ευρώπης για απειλές που κυμαίνονται από ελλείψεις εφοδιασμού και ακραία καιρικά φαινόμενα έως κυβερνοεπιθέσεις και φυσικές επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές, όπως το σαμποτάζ στον αγωγό Nord Stream και οι επιθέσεις στο ηλεκτρικό δίκτυο της Γερμανίας. Το σχέδιο βρίσκεται υπό επεξεργασία και αναμένεται να παρουσιαστεί πριν από τα Χριστούγεννα, στο πλαίσιο της αναθεώρησης της αρχιτεκτονικής ενεργειακής ασφάλειας της ΕΕ
Συναγερμός ηλεκτρικής ενέργειας
Σύμφωνα με τους προτεινόμενους κανόνες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορεί να κηρύξει περιφερειακό ή πανευρωπαϊκό συναγερμό ηλεκτρικής ενέργειας, εάν εντοπίσει ουσιαστικό κίνδυνο ενεργειακής κρίσης.
Μετά από διαβούλευση με την Ομάδα Συντονισμού για την Ηλεκτρική Ενέργεια — μια ομάδα υψηλού επιπέδου στην οποία συμμετέχουν χώρες της ΕΕ, εκπρόσωποι του κλάδου και αξιωματούχοι της ΕΕ — οι Βρυξέλλες θα μπορούν να θεσπίσουν μέτρα, συμπεριλαμβανομένων υποχρεωτικών εθνικών προσαρμογών της ζήτησης, με την Επιτροπή να αποφασίζει ποιες περικοπές απαιτούνται.
«Τα μέτρα αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν υποχρεωτικές εθνικές προσαρμογές της ζήτησης (…) Η Επιτροπή θα προσδιορίζει στη δήλωση συναγερμού το επίπεδο των απαιτούμενων προσαρμογών της ζήτησης», αναφέρεται στο σχέδιο.
Πελάτες σε σουπερμάρκετ στην Ισπανία, κατά τη διάρκεια του μπλακάουτ τον Απρίλιο του 2025.
Ύστατο μέτρο οι διακοπές ρεύματος
Σύμφωνα με όσα έχουν διαρρεύσει, οι επιλεκτικές διακοπές ρεύματος, είναι ένα μέτρο ύστατης ανάγκης, που μπορεί να τεθεί σε εφαρμογή μόνο εφόσον συντρέχουν εξαιρετικές συνθήκες. Για να εφαρμοστούν τα μέτρα υποχρεωτικής μείωσης της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας θα πρέπει να πληρούνται ταυτόχρονα τρεις προϋποθέσεις: να έχει κηρυχθεί περιφερειακή κατάσταση έκτακτης ανάγκης, να το ζητήσουν τουλάχιστον δύο αρμόδιες εθνικές αρχές και να αναμένεται ότι η κατάσταση θα χειροτερέψει αν δεν ληφθούν μέτρα.
Έγκαιρη προειδοποίηση
Η Κομισιόν προωθεί ένα σαφέστερο σύστημα κλιμάκωσης για τις ενεργειακές κρίσεις. Οι χώρες θα εκδίδουν πρώτα μια έγκαιρη προειδοποίηση ή εθνικό συναγερμό και θα κηρύσσουν κατάσταση έκτακτης ανάγκης μόνο όταν εξαντληθούν τα μέτρα που βασίζονται στην αγορά -συμπεριλαμβανομένων των επιδοτήσεων, της φορολογίας ή των συστημάτων εμπορίας ρύπων- και η παροχή ηλεκτρικής ενέργειας δεν μπορεί πλέον να καλύψει τη ζήτηση.
Οι Βρυξέλλες επιθυμούν επίσης οι κυβερνήσεις να συντονίζουν τις παρεμβάσεις τους και να αποφεύγουν εθνικά μέτρα που θα μπορούσαν να περιορίσουν τις διασυνοριακές ροές ηλεκτρικής ενέργειας ή φυσικού αερίου, επιδεινώνοντας ενδεχομένως τις ελλείψεις σε γειτονικές χώρες.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι η μονομερής δράση κατά τη διάρκεια μιας έλλειψης μπορεί να βλάψει την εσωτερική αγορά και να δημιουργήσει αρνητικές επιπτώσεις αλλού. Το ζήτημα αυτό έχει γίνει όλο και πιο επείγον, καθώς η Ένωση αντιμετωπίζει επί του παρόντος πιθανές ελλείψεις καυσίμων, γεγονός που ώθησε τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν να ζητήσει από τις Βρυξέλλες να επανεκτιμήσουν τον μηχανισμό κοινών αγορών φυσικού αερίου της ΕΕ που δημιουργήθηκε μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και την ξαφνική αποσύνδεση από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Κλειδί η επάρκεια φυσικού αερίου
Το σχέδιο αντιμετωπίζει τις ελλείψεις φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας ως δύο όψεις του ίδιου προβλήματος, δηλαδή της εξασφάλισης επαρκών προμηθειών φυσικού αερίου. Ζητά από τις χώρες της ΕΕ να προσδιορίσουν τους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύσιμο το φυσικό αέριο που «περιορίζονται αυστηρά στους κρίσιμους όγκους φυσικού αερίου που απαιτούνται για τη διατήρηση της σταθερότητας του ηλεκτρικού δικτύου».
Με την αυξανόμενη ώθηση για τον εξηλεκτρισμό της οικονομίας της Ένωσης, το ενεργειακό σύστημα της ΕΕ εξαρτάται όλο και περισσότερο από την ηλεκτρική ενέργεια. Καθώς η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες, δημιουργούνται νησυχίες για διαλείπουσες διακοπές ρεύματος.
Το σχέδιο απαιτεί πιο λεπτομερείς βραχυπρόθεσμες και εποχιακές αξιολογήσεις της επάρκειας ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των κινδύνων που ενέχουν τα ακραία καιρικά φαινόμενα, οι διακοπές λειτουργίας σταθμών παραγωγής, οι βλάβες στο δίκτυο μεταφοράς, οι αιχμές ζήτησης και οι διακυμάνσεις στην παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές.
Αποθέματα εξοπλισμού
Οι Βρυξέλλες εξετάζουν επίσης, πέρα από τον εφοδιασμό με ενέργεια, τη δημιουργία αποθεμάτων κρίσιμων ανταλλακτικών υποδομών. Με τις αυξανόμενες απειλές από drones κοντά σε ενεργειακές υποδομές, η Επιτροπή επιθυμεί η δυνατότητα γρήγορης επισκευής του συστήματος να αντιμετωπίζεται ως μέρος της ενεργειακής ασφάλειας.
Η πρόταση θα δημιουργούσε έναν πανευρωπαϊκό κατάλογο βασικών ανταλλακτικών που απαιτούνται για τη διατήρηση της λειτουργίας των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου και για την ταχεία αποκατάστασή τους μετά από διακοπή.
Οι φορείς εκμετάλλευσης των δικτύων ενέργειας θα αναφέρουν τον εξοπλισμό που διαθέτουν, ενώ οι ενεργειακές αρχές της ΕΕ θα καθορίζουν ελάχιστα επίπεδα αποθεμάτων με βάση παράγοντες όπως οι κίνδυνοι εφοδιασμού, ο χρόνος που απαιτείται για την αντικατάσταση του εξοπλισμού και η σημασία κάθε εξαρτήματος για τις διασυνοριακές ροές ενέργειας. Η Επιτροπή θα μπορούσε επίσης να συστήσει στις χώρες τη δημιουργία κοινών περιφερειακών αποθεμάτων βασικού εξοπλισμού.
πηγές: Euronews, Contexte, ΕΡΤ
