Της Ελευθερίας Κούρταλη
Οι ευρωπαϊκές τράπεζες αναμένεται να σημειώσουν ακόμη μία χρονιά ισχυρών κερδών το 2027, μετά την κερδοφορία-σχεδόν ρεκόρ του 2026, αντλώντας ώθηση από την ευρεία αύξηση των εσόδων τους, την πειθαρχημένη διαχείριση του κόστους και μόνο μια μέτρια αύξηση στο πιστωτικό κόστος, όπως εκτιμά ο οίκος αξιολόγησης Morningstar DBRS.
Τα καθαρά έσοδα από τόκους (NII) αναμένεται να επωφεληθούν από τα μετρίως υψηλότερα καθαρά επιτοκιακά περιθώρια (NIMs) και τη συνεχιζόμενη αύξηση των δανείων, έστω και με βραδύτερο ρυθμό, ενώ η αύξηση των εσόδων από προμήθειες θα στηριχθεί από τη συγκέντρωση περιουσιακών στοιχείων και τις προμήθειες συναλλαγών. Η αύξηση των δαπανών λόγω πληθωρισμού θα αντισταθμιστεί εν μέρει από κέρδη αποδοτικότητας, συμπεριλαμβανομένης της ευρύτερης ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης (AI). Ωστόσο, οι υψηλότεροι τραπεζικοί φόροι θα επιβαρύνουν την κερδοφορία σε αρκετές χώρες.
Η ποιότητα του ενεργητικού παρέμεινε σε γενικές γραμμές υγιής παρά τις θύλακες αδυναμίας, αλλά o οίκος αναμένει κάποια επιδείνωση καθώς τα υψηλότερα επιτόκια και οι τιμές της ενέργειας επηρεάζουν τους δανειολήπτες. Ως αποτέλεσμα, το κόστος κινδύνου (CoR) είναι πιθανό να ομαλοποιηθεί, αν και η αύξηση θα παραμείνει διαχειρίσιμη, σημειώνει η DBRS. Η ευρύτερη ανάπτυξη της AI θα αυξήσει επίσης την έκθεση των τραπεζών σε κινδύνους μοντέλων, κυβερνοασφάλειας, λογοδοσίας και τρίτων μερών. Οι ευρωπαϊκές τράπεζες εισέρχονται στο 2027 με ισχυρές κεφαλαιακές θέσεις, αλλά τα περιθώρια στενεύουν σε ορισμένες λόγω της οργανικής ανάπτυξης, των αναθεωρήσεων εσωτερικών μοντέλων, των εξαγορών και των συνεχιζόμενων υψηλών διανομών στους μετόχους.
Η συγκέντρωση του κλάδου αναμένεται να συνεχιστεί το 2027, αν και οι μεγάλες διασυνοριακές συγχωνεύσεις πιθανότατα θα παραμείνουν περιορισμένες λόγω πολιτικών παρεμβάσεων και της ημιτελούς Τραπεζικής Ένωσης.
Συνολικά, οι ευρωπαϊκές τράπεζες εισέρχονται στο 2027 από θέση ισχύος, την οποία η DBRS αναμένει να διατηρήσουν παρά τους αυξανόμενους αντίθετους ανέμους. Ενώ τα αποτελέσματα ενδέχεται να μετριαστούν, θα παραμείνουν ισχυρά και θα στηρίξουν τις ευνοϊκές μας προοπτικές.
Όσον αφορά τις αξιολογήσεις, η DBRS επισημαίνει πως το 2026 υπήρξε ακόμη μία χρονιά κατά την οποία τα ισχυρά κέρδη, η υγιής ποιότητα ενεργητικού και η ισχυρή κεφαλαιοποίηση στήριξαν τις βαθμολογίες των ευρωπαϊκών τραπεζών και ειδικά εκείνων της Νότιας Ευρώπης οι οποίες και έχουν επωφεληθεί από την υψηλή και βιώσιμη κερδοφορία και τις περαιτέρω μειώσεις των παλαιών μη εξυπηρετούμενων δανείων. Το 2027, ο οίκος αναμένει ότι οι θετικές ενέργειες αξιολόγησης θα συνεχίσουν να υπερτερούν των αρνητικών.
Ο οίκος επισημαίνει πως η Ελλάδα ξεχωρίζει καθώς καταγράφει το υψηλότερο καθαρό επιτοκιακό περιθώριο (NIM στο 2,65%) και τον χαμηλότερο δείκτη κόστους προς έσοδα (38%) στην Ευρώπη, διατηρώντας υψηλή απόδοση ιδίων κεφαλαίων (ROE 13%). Το α’ εξάμηνο του 2026, η Ελλάδα και η Πορτογαλία αποτέλεσαν τις μόνες εξαιρέσεις στην Ευρώπη που εξακολούθησαν να επωφελούνται από αποδεσμεύσεις προβλέψεων, κρατώντας χαμηλό το κόστος κινδύνου (CoR). Ωστόσο η DBRS προειδοποιεί ότι ο νόμος μετατροπής για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο ενδέχεται να αυξήσει τον δείκτη μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων (NPE), ενώ η χώρα διατηρεί το υψηλότερο ποσοστό δανείων Σταδίου 3 στο δείγμα, παρότι έχει υποχωρήσει αισθητά.
Το λειτουργικό περιβάλλον είναι απαιτητικό αλλά παραμένει ευνοϊκό
Πιο αναλυτικά, όπως επισημαίνει, το ανανεωμένο ενεργειακό σοκ που συνδέεται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ανέστρεψε την τάση αποκλιμάκωσης που είχε ο πληθωρισμός το 2025. Στην ευρωζώνη αυξήθηκε στο 4,0% τον Οκτώβριο, το υψηλότερο επίπεδό του από το 2023. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αντέδρασε, αυξάνοντας τα βασικά επιτόκια.
Στο βασικό σενάριο της DBRS, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο αναμένεται να αναπτυχθούν κατά 0,7% έως 1,2% το 2027, με τη μεταποίηση να εξακολουθεί να συγκρατείται από το υψηλό ενεργειακό κόστος, τους δασμούς και τον ανταγωνισμό από την Ασία.
Η Ιβηρική Χερσόνησος, η Ελλάδα, τμήματα της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και ορισμένες σκανδιναβικές χώρες συνεχίζουν να υπεραποδίδουν, με την Ισπανία να προβλέπεται να αναπτυχθεί κατά 1,9% το 2027. Ωστόσο, οι κίνδυνοι από τις υψηλές τιμές της ενέργειας παραμένουν.
Οι πολιτικοί και κρατικοί κίνδυνοι επανήλθαν επίσης στο προσκήνιο. To spread μεταξύ των 10ετών κρατικών ομολόγων Γαλλίας και Γερμανίας έφτασε στο ευρύτερο επίπεδό τoy από το 2011 τον Οκτώβριο, και οι προεδρικές εκλογές στη Γαλλία τον Απρίλιο του 2027, καθώς και οι γενικές εκλογές σε Ισπανία και Ιταλία, θα μπορούσαν να προσθέσουν δημοσιονομική αβεβαιότητα και μεταβλητότητα στις αγορές, τονίζει ο οίκος. Πάντως επισημαίνει πως τα χαρτοφυλάκια κρατικού χρέους των ευρωπαϊκών τραπεζών έχουν μικρότερη εγχώρια προτίμηση από ό,τι κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους της ευρωζώνης, και μεγάλο μέρος τους διακρατείται στο αποσβέσιμο κόστος.
Η κερδοφορία θα παραμένει σε υψηλά επίπεδα
Μέχρι στιγμής, οι ευρωπαϊκές τράπεζες έχουν ανακοινώσει ισχυρές επιδόσεις κερδοφορίας το 2026 και το 2027, η DBRS αναμένει ότι θα βελτιωθούν περαιτέρω, έστω και με πιο μέτριους ρυθμούς. Τα NII αναμένεται να επωφεληθούν από τα κάπως υψηλότερα NIMs και τα αυξανόμενα υπόλοιπα δανείων, ενώ οι τάσεις στα έσοδα από προμήθειες θα παραμείνουν σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητες. Αυτό αντισταθμίζεται μόνο εν μέρει από μέτριες αυξήσεις στις λειτουργικές δαπάνες και το κόστος κινδύνου.
Ο οίκος αναμένει ότι τα NII θα συνεχίσουν να αυξάνονται το 2027, υποστηριζόμενα από μετρίως υψηλότερα NIMs μετά τις αυξήσεις των επιτοκίων και τη συνεχιζόμενη αύξηση των δανείων. Σε χώρες όπου επικρατεί ο δανεισμός κυμαινόμενου επιτοκίου, συμπεριλαμβανομένων της Πορτογαλίας, των σκανδιναβικών χωρών, της Ελλάδας, της Ισπανίας και της Ιταλίας, τα υψηλότερα επιτόκια πολιτικής μεταφέρονται σχετικά γρήγορα στις αποδόσεις των δανείων. Η σταδιακή ανατιμολόγηση των χαρτοφυλακίων δανείων κυρίως σταθερού επιτοκίου συνεχίζει να στηρίζει τα περιθώρια στη Γαλλία και τη Γερμανία, ενώ οι βρετανικές τράπεζες επωφελούνται από τις δομικές αντισταθμίσεις κινδύνου. Ωστόσο, ο εντονότερος ανταγωνισμός για καταθέσεις και τα υψηλότερα επιτόκια swap είναι πιθανό να περιορίσουν τη διεύρυνση των περιθωρίων. Τα υψηλότερα επιτόκια δανεισμού θα μπορούσαν να περιορίσουν τη ζήτηση πίστωσης, ιδιαίτερα για στεγαστικά δάνεια σταθερού επιτοκίου, αλλά εξακολουθούμε να αναμένουμε μέτρια αύξηση των δανείων που θα στηρίξει τα NII.
Οι υψηλότεροι τραπεζικοί φόροι αποτελούν πρόσθετο εμπόδιο στα κέρδη στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιταλία, καθώς και για τράπεζες με σημαντικές δραστηριότητες στην Ανατολική Ευρώπη. Οι ισπανικές τράπεζες θα μπορούσαν επίσης να επηρεαστούν εάν παραταθεί ο ισχύων φόρος.
Ο κίνδυνος της ΑΙ
Το 2026, οι ευρωπαϊκές τράπεζες προχώρησαν πέρα από τον πειραματισμό με την AI προς την ανάπτυξη ευρύτερης κλίμακας – στην ανάπτυξη λογισμικού, τους ελέγχους οικονομικού εγκλήματος, την εξυπηρέτηση πελατών και τη διαχείριση κινδύνων. Αν και τα οφέλη της AI παραμένουν δύσκολο να διαχωριστούν οι πρώτες ενδείξεις δείχνουν σημαντικά κέρδη αποδοτικότητας. Συνολικά, η DBRS αναμένει ότι η AI θα βοηθήσει στον περιορισμό της αύξησης του κόστους το 2027, με τις επιπτώσεις στην απασχόληση να εμφανίζονται μέσω ενός συνδυασμού φυσικής αποχώρησης, βραδύτερων προσλήψεων και ανακατανομής προσωπικού, και, σε μικρότερο βαθμό, απολύσεων. Ωστόσο, όπως τονίζει, οι λειτουργικοί κίνδυνοι αυξάνονται, καθώς οι τράπεζες αντιμετωπίζουν μεγαλύτερους κινδύνους μοντέλων, κυβερνοασφάλειας, λογοδοσίας και τρίτων μερών.
Η ποιότητα ενεργητικού παραμένει ισχυρή
Οι δείκτες ποιότητας ενεργητικού συνέχισαν να βελτιώνονται με τους δείκτες Σταδίου 3 (Stage 3 ratios) να υποχωρούν σε εννέα από τις 12 χώρες το α’ εξάμηνο του 2026. Ωστόσο, παραμένουν θύλακες κινδύνου, ιδίως σε ενεργοβόρους τομείς, εμπορικά ακίνητα, καταναλωτική πίστη, χρηματοδοτική μίσθωση αυτοκινήτων, πιστωτικές κάρτες στο Ηνωμένο Βασίλειο, τον τομέα οπτικών ινών στη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, και ορισμένα χαρτοφυλάκια της Λατινικής Αμερικής.
Στην Ελλάδα, όπως τονίζει η DBRS, ο νόμος μετατροπής για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση του δείκτη μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων.
Όπως αναμενόταν, το κόστος κινδύνου CoR αυξήθηκε ελαφρώς το 2026 με τις πορτογαλικές και τις ελληνικές τράπεζες να αποτελούν ωστόσο εξαιρέσεις, εξακολουθώντας να επωφελούνται από αποδεσμεύσεις προβλέψεων.
Για το 2027, ο οίκος αναμένει ότι το CoR θα συνεχίσει να κινείται ανοδικά από τα τρέχοντα χαμηλά επίπεδα καθώς εξασθενούν οι αποδεσμεύσεις, προχωρούν οι ενημερώσεις μοντέλων και τα υψηλότερα επιτόκια και οι τιμές ενέργειας επιβαρύνουν την ικανότητα αποπληρωμής των δανειοληπτών.
Κεφαλαιακοί Δείκτες
Οι ευρωπαϊκές τράπεζες παραμένουν καλά κεφαλαιοποιημένες, αν και τα περιθώρια στενεύουν σταδιακά. Ο μέσος δείκτης CET1 παρέμεινε πάνω από 15% στο α’ εξάμηνο, ελαφρώς χαμηλότερα από το τέλος του 2025, ακόμη και με διανομές-ρεκόρ, ανανεωμένη αύξηση των σταθμισμένων ως προς τον κίνδυνο στοιχείων ενεργητικού (RWA) και δραστηριότητα συγχωνεύσεων και εξαγορών. Συνολικά, το μέσο κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας CET1 ήταν περίπου 450 μ.β πάνω από τις εποπτικές απαιτήσεις.
Η DBRS αναμένει ότι οι διανομές θα παραμείνουν υψηλές το 2027, αλλά θα αυξάνονται πιο αργά καθώς η κερδοφορία σταθεροποιείται και οι τράπεζες πλησιάζουν τους κεφαλαιακούς τους στόχους. Δεν αναμένει κεφαλαιακό έλλειμμα σε επίπεδο κλάδου, αλλά οι κεφαλαιακοί δείκτες είναι πιθανό να υποχωρήσουν σταδιακά καθώς οι τράπεζες χρηματοδοτούν την ανάπτυξη, τις εξαγορές και τις διανομές στους μετόχους.
Δραστηριότητα Συγχωνεύσεων
Η δραστηριότητα M&A ήταν υψηλή το 2026, υποστηριζόμενη από σημαντικά ποσά πλεονάζοντος κεφαλαίου και την αναζήτηση κλίμακας και εσόδων από προμήθειες. Η DBRS αναμένει ότι η συγκέντρωση θα συνεχιστεί το 2027, αλλά οι μεγάλες διασυνοριακές συγχωνεύσεις είναι πιθανό να παραμείνουν η εξαίρεση, δεδομένης της ημιτελούς Τραπεζικής Ένωσης, των εθνικών φραγμών στα κεφάλαια και τη ρευστότητα και των πολιτικών παρεμβάσεων.
Αντ’ αυτού, οι τράπεζες χτίζουν ολοένα και περισσότερο κλίμακα μέσω μειοψηφικών συμμετοχών, κοινοπραξιών και συνεργασιών. Αυτές προσφέρουν μια οδό χαμηλότερου κινδύνου για τη διαφοροποίηση των εσόδων, αλλά παρέχουν περιορισμένο διοικητικό έλεγχο και εξακολουθούν να καταναλώνουν κεφάλαιο. Το τραπεζικό πακέτο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που αναμένεται το α’ τρίμηνο του 2027, στοχεύει στην άρση ορισμένων από τα εμπόδια στη διασυνοριακή συγκέντρωση.

