Στην προηγούμενη κρίση χρέους, η Ευρώπη κοιτούσε προς την περιφέρειά της. Σήμερα, η ανησυχία στρέφεται στην καρδιά της. Η Γαλλία, δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βλέπει το δημοσιονομικό της αδιέξοδο να μετατρέπεται σε πρόβλημα εμπιστοσύνης των αγορών — και να γεννά ένα νέο, αιχμηρό ακρωνύμιο: FROGS.
Ο «βάτραχος» δεν είναι μια νέα ομάδα χωρών, κατά το πρότυπο των PIIGS. Τα γράμματα παραπέμπουν στο «FRench Oversized Government and Social Security», δηλαδή στο υπερμεγέθες γαλλικό κράτος και το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης.
Ο όρος, που συνδέεται με το ερευνητικό ινστιτούτο Rexecode, αποτυπώνει τη συζήτηση για το βάρος των δημόσιων δαπανών. Το Bloomberg Opinion τον υιοθετεί στον τίτλο στήλης του Λιονέλ Λοράν: «FROGS Is the Name of Europe’s Latest Debt Crisis».
Πίσω από το λογοπαίγνιο βρίσκεται μια πολύ σοβαρότερη μετατόπιση: μια χώρα του οικονομικού πυρήνα της Ευρώπης αντιμετωπίζεται πλέον με την καχυποψία που άλλοτε επιφυλασσόταν στην περιφέρεια. Και μαζί επιστρέφει το ερώτημα που σημάδεψε την προηγούμενη κρίση: πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η ΕΚΤ για να αποτρέψει την επόμενη;
Η Γαλλία με τιμολόγηση περιφέρειας
Η αλλαγή αποτυπώνεται στο κόστος δανεισμού. Όπως επισημαίνει η EFG International σε ανάλυσή της, η διαφορά αποδόσεων μεταξύ γαλλικών και γερμανικών ομολόγων έχει επιστρέψει σε επίπεδα που παραπέμπουν στην κρίση κρατικού χρέους.
Οι επενδυτές δεν αξιολογούν μόνο το σημερινό ύψος του χρέους. Αποτιμούν και την πιθανότητα να συνεχίσει να αυξάνεται, λόγω ασθενικής ανάπτυξης και πολιτικής αδυναμίας να επιτευχθεί διαρκής δημοσιονομική διόρθωση. Η προσέγγιση των προεδρικών εκλογών του 2027 δυσκολεύει ακόμη περισσότερο την οικοδόμηση συναίνεσης για επώδυνες αποφάσεις.
Η EFG κάνει, ωστόσο, μια κρίσιμη διάκριση: η εικόνα των βραχυπρόθεσμων αποδόσεων δεν υποδηλώνει ότι οι αγορές προεξοφλούν άμεση κρίση φερεγγυότητας του γαλλικού Δημοσίου. Η δυσπιστία αφορά κυρίως τη μελλοντική πορεία.
Αυτό αφήνει χρόνο για αντίδραση. Δεν εγγυάται ότι ο χρόνος θα αξιοποιηθεί.
Το πρόβλημα ξεπερνά το Παρίσι
Η άνοδος των αποδόσεων μεταφέρεται σταδιακά στο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, καθώς οι παλαιότερες εκδόσεις αντικαθίστανται από ακριβότερες. Έτσι, μια κυβέρνηση που δυσκολεύεται ήδη να περιορίσει το έλλειμμα μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με πρόσθετες δαπάνες τόκων.
Η ανησυχία αποκτά ευρωπαϊκή διάσταση όταν οι επενδυτές αρχίζουν να επανεξετάζουν και άλλους κρατικούς τίτλους. Η Wall Street Journal, στην ανάλυση «The Global Bond Rout Is Getting Messy», περιγράφει πιέσεις σε Γαλλία, Ιταλία και Ελλάδα, επισημαίνοντας ότι οι αναγκαστικές πωλήσεις και η επιδείνωση της ρευστότητας μπορούν να ενισχύσουν την αναταραχή.
Η Ισπανία προσθέτει πολιτική αβεβαιότητα με τις πρόωρες εκλογές. Το Reuters Breakingviews αναδεικνύει την απόσταση ανάμεσα στην ισχυρή συνολική ανάπτυξη και την κοινωνική δυσαρέσκεια, ιδιαίτερα γύρω από τη στέγαση.
Οι χώρες έχουν διαφορετικές αδυναμίες. Σε ένα περιβάλλον δυσπιστίας, όμως, οι αγορές μπορούν να ανεβάσουν ταυτόχρονα το τίμημα χρηματοδότησής τους.
Το «ό,τι χρειαστεί» έχει προϋποθέσεις
Η ΕΚΤ διαθέτει σήμερα περισσότερα εργαλεία για την προστασία της ενιαίας νομισματικής πολιτικής. Η ύπαρξή τους, όμως, δεν ισοδυναμεί με αυτόματη στήριξη κάθε κυβέρνησης που βλέπει τις αποδόσεις της να αυξάνονται.
Το εργαλείο προστασίας της μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής, γνωστό ως TPI, δημιουργήθηκε για την αντιμετώπιση αδικαιολόγητων και άτακτων πιέσεων στις συνθήκες χρηματοδότησης.
Εκεί βρίσκεται η δυσκολία της γαλλικής περίπτωσης. Όπως εξηγεί το Reuters, όταν το αυξημένο κόστος δανεισμού αντανακλά ανησυχίες για τα δημόσια οικονομικά και την πολιτική κατάσταση, είναι δυσκολότερο να χαρακτηριστεί αδικαιολόγητο.
Στα κριτήρια του TPI περιλαμβάνονται η δημοσιονομική συμμόρφωση, η βιωσιμότητα του χρέους και η εφαρμογή συνετών οικονομικών πολιτικών. Η υπαγωγή μιας χώρας σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος δεν αποτελεί από μόνη της αυτόματο αποκλεισμό: σημασία έχει και αν λαμβάνει αποτελεσματικά μέτρα σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές συστάσεις.
Η Φρανκφούρτη χρειάζεται επομένως να διακρίνει ανάμεσα σε μια επικίνδυνη δυσλειτουργία της αγοράς και στην επανατιμολόγηση ενός πραγματικού δημοσιονομικού κινδύνου.
Μια παρέμβαση πριν από τις αγορές ομολόγων
Στους Financial Times διατυπώνεται μια διαφορετική πρόταση: προσωρινή παύση της ποσοτικής σύσφιξης.
Καθώς η ΕΚΤ περιορίζει το χαρτοφυλάκιό της, περισσότερα κρατικά ομόλογα πρέπει να απορροφηθούν από ιδιώτες επενδυτές. Σε περίοδο έντασης, αυτό μπορεί να επιβαρύνει τις αποδόσεις. Η ανάλυση επισημαίνει επίσης τη μεγαλύτερη παρουσία μη τραπεζικών επενδυτών και τον κίνδυνο επανατροφοδότησης του δεσμού τραπεζών και κρατικού χρέους.
Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να μειώσει μέρος της πίεσης στην αγορά συνολικά, χωρίς να προϋποθέτει στοχευμένη αγορά γαλλικών τίτλων.
Πότε η ανησυχία γίνεται κρίση
Η κεντρική τράπεζα της Γαλλίας περιγράφει στην έκθεση χρηματοπιστωτικής σταθερότητας τους διαύλους μέσω των οποίων ο κρατικός κίνδυνος επηρεάζει τράπεζες και επιχειρήσεις. Η μόχλευση και οι απαιτήσεις πρόσθετων εγγυήσεων μπορούν να προκαλέσουν πωλήσεις που επιδεινώνουν την αρχική αναταραχή. Παράλληλα, επισημαίνει την ανθεκτικότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Η σημερινή εικόνα δεν αρκεί για να προεξοφληθεί επανάληψη του 2011. Αρκεί, όμως, για να απαιτήσει προσοχή: όσο η πολιτική αδυναμία παρατείνεται, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος ένα διαχειρίσιμο δημοσιονομικό πρόβλημα να εξελιχθεί σε ευρύτερη χρηματοπιστωτική πίεση.
Η ΕΚΤ μπορεί να αντιμετωπίσει μια δυσλειτουργία των αγορών. Τη συναίνεση που χρειάζεται η Γαλλία για να αποκαταστήσει τη δημοσιονομική της αξιοπιστία θα πρέπει να την παράγει το Παρίσι.
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
