Φόρτωση Text-to-Speech…
Η ακρίβεια αδειάζει τις τσέπες των νοικοκυριών, αλλά την ίδια ώρα γεμίζει τα κρατικά ταμεία. Κάθε φορά που ο καταναλωτής πληρώνει ακριβότερα για τα ίδια τρόφιμα, τις ίδιες υπηρεσίες ή τις ίδιες καθημερινές ανάγκες, ένα μεγαλύτερο ποσό καταλήγει μέσω του ΦΠΑ στο Δημόσιο. Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται πλέον καθαρά στα στοιχεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού, καθώς σε διάστημα οκτώ μηνών το Δημόσιο εισέπραξε 20,544 δισ. ευρώ από τον ΦΠΑ, 905 εκατ. ευρώ περισσότερα από τον στόχο, ακόμη και μετά την αφαίρεση έκτακτων εσόδων.
Ετσι, λοιπόν, από τη μία οι φορολογικές εισπράξεις κινούνται υψηλότερα από τις προβλέψεις και το πρωτογενές πλεόνασμα φτάνει τα 6,534 δισ. ευρώ, από την άλλη, για τα νοικοκυριά η ίδια εικόνα μεταφράζεται σε υψηλότερο κόστος για την κάλυψη των ίδιων αναγκών. Η άνοδος των τιμών αυξάνει την ονομαστική αξία των συναλλαγών και, μαζί με άλλους παράγοντες, ενισχύει και τις εισπράξεις από τον ΦΠΑ.
Η εικόνα που προκύπτει είναι αυτή μιας οικονομίας στην οποία τα δημόσια έσοδα εμφανίζουν ισχυρή δυναμική, την ώρα που οι τιμές εξακολουθούν να αυξάνονται και να διατηρούν υψηλό το κόστος ζωής. Η άνοδος των εσόδων από τον ΦΠΑ δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι οι πολίτες καταναλώνουν πολύ περισσότερο. Αντίθετα, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι πληρώνουν περισσότερα για τα ίδια ή αντίστοιχα αγαθά και υπηρεσίες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, τα έσοδα από τον ΦΠΑ ανήλθαν στο τέλος Αυγούστου σε 20,544 δισ. ευρώ. Πρόκειται για το μεγαλύτερο επιμέρους μέγεθος μεταξύ των έμμεσων φόρων και ένα από τα βασικά στοιχεία που εξηγούν την υπέρβαση των φορολογικών εσόδων έναντι των προβλέψεων.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη επίδοση περιλαμβάνει και ένα έκτακτο ποσό ύψους 306 εκατ. ευρώ, το οποίο συνδέεται με τη Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού. Εάν το ποσό αυτό αφαιρεθεί, τα έσοδα από τον ΦΠΑ εξακολουθούν να είναι 905 εκατ. ευρώ υψηλότερα από τον στόχο. Η άνοδος των εισπράξεων δεν είναι αποτέλεσμα μόνο της ακρίβειας. Αν και καταλαμβάνει το μεγαλύτερο τμήμα των υπερεσόδων, πρέπει να προστεθούν η διεύρυνση της φορολογικής βάσης και η βελτίωση της συμμόρφωσης.
Η εξέλιξη των εσόδων από τον ΦΠΑ αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εάν συνδυαστεί με την πορεία των τιμών. Ο πληθωρισμός εξακολουθεί να αποτελεί βασική παράμετρο για την οικονομία των νοικοκυριών, καθώς οι αυξήσεις των τιμών μεταφράζονται σε υψηλότερες δαπάνες για τρόφιμα, στέγαση, ενέργεια, μεταφορές και υπηρεσίες.
Το κρίσιμο στοιχείο για τα νοικοκυριά δεν είναι μόνον ο ρυθμός με τον οποίο αυξάνονται οι τιμές κάθε μήνα, αλλά και το επίπεδο στο οποίο έχουν ήδη διαμορφωθεί. Υστερα από μια παρατεταμένη περίοδο ανατιμήσεων, ακόμη και ένας χαμηλότερος ρυθμός πληθωρισμού δεν σημαίνει επιστροφή των τιμών στα προηγούμενα επίπεδα.
Οι καταναλωτές πληρώνουν περισσότερα για τα ίδια ή αντίστοιχα αγαθά και υπηρεσίες.
Ενα νοικοκυριό που διαθέτει το ίδιο ποσό εισοδήματος και συνεχίζει να αγοράζει τα ίδια βασικά προϊόντα αλλά σε υψηλότερες τιμές μπορεί να καταβάλλει μεγαλύτερο ποσό ΦΠΑ χωρίς να έχει αυξήσει αντίστοιχα την πραγματική κατανάλωσή του.
Τα καύσιμα
Ενδεικτική της κατάστασης που επικρατεί στην αγορά είναι η πορεία των ειδικών φόρων κατανάλωσης. Τα έσοδα από τους ΕΦΚ ανήλθαν σε 4,662 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας υστέρηση 230 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.
Ο ΕΦΚ επιβάλλεται σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων, μεταξύ άλλων στα καύσιμα, και η απόδοσή τους εξαρτάται σημαντικά από τις πραγματικές ποσότητες που διακινούνται, πέραν των φορολογικών συντελεστών. Επί της ουσίας τα στοιχεία δείχνουν μείωση της κατανάλωσης σε πετρέλαιο και βενζίνη συνεπεία των υψηλών τιμών στα καύσιμα, εξέλιξη που αναμένεται όχι απλώς να συνεχισθεί, αλλά να ενταθεί μέχρι το τέλος του έτους.
Οπως προκύπτει από τα στοιχεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού, στο διάστημα Ιανουαρίου – Αυγούστου οι φόροι συνολικά ανήλθαν στα 49,481 δισ. ευρώ αυξημένοι κατά 1,79 δισ. ευρώ έναντι του στόχου. Στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται δύο έκτακτες εισπράξεις:
• 306 εκατ. ευρώ από τη Σύμβαση Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού.
• 135 εκατ. ευρώ από τη δεύτερη δόση του τιμήματος για την παραχώρηση άδειας λειτουργίας επιχείρησης καζίνο στο Ελληνικό, ποσό που είχε προβλεφθεί να εισπραχθεί στο τέλος του 2025. Εάν εξαιρεθούν τα δύο συγκεκριμένα ποσά, τα φορολογικά έσοδα διαμορφώνονται σε 49,040 δισ. ευρώ, καταγράφοντας υπέρβαση 1,353 δισ. ευρώ ή 2,8% έναντι του στόχου.
Σημειώνεται ότι μόνο τον Αύγουστο του 2026, οι φόροι ανήλθαν σε 6,687 δισ. ευρώ, αυξημένοι κατά 363 εκατ. ευρώ ή 5,7% έναντι του στόχου.
