Μια κίνηση που για πολλούς θα φαινόταν απολύτως φυσιολογική αποδείχθηκε ιδιαίτερα ακριβή. Γυναίκα που άνοιξε την τραπεζική θυρίδα του συζύγου της μετά τον θάνατό του βρέθηκε αντιμέτωπη με πρόστιμο 1.000 ευρώ, καθώς προχώρησε στην επίσκεψη προτού ολοκληρωθεί η προβλεπόμενη από τη φορολογική νομοθεσία διαδικασία απογραφής του περιεχομένου της. Παρότι υποστήριξε ότι δεν αφαίρεσε τίποτα, ότι η θυρίδα ήταν ήδη άδεια και ότι αγνοούσε πως απαγορευόταν η είσοδος, η προσφυγή της απορρίφθηκε και η κύρωση παρέμεινε σε ισχύ.
Η υπόθεση αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας άγνωστης διάταξης που μπορεί να οδηγήσει σε πρόστιμα για ανθρώπους οι οποίοι πιστεύουν ότι ενεργούν νόμιμα. Δεν είναι λίγοι όσοι θεωρούν ότι μια παλιά εξουσιοδότηση ή ένα πληρεξούσιο εξακολουθεί να ισχύει και μετά τον θάνατο του κατόχου της θυρίδας. Στην πραγματικότητα, όμως, από τη στιγμή που επέρχεται ο θάνατος, ενεργοποιείται μια διαφορετική διαδικασία, η οποία έχει ως στόχο να διασφαλίσει την κληρονομιαία περιουσία και να προστατεύσει τα δικαιώματα όλων των κληρονόμων αλλά και του Δημοσίου.
Το πρόστιμο
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η γυναίκα είχε οριστεί πληρεξούσια του συζύγου της όσο εκείνος βρισκόταν στη ζωή. Θεωρώντας ότι μπορούσε να συνεχίσει να χρησιμοποιεί τη θυρίδα, την επισκέφθηκε μετά τον θάνατό του. Αργότερα, όταν ξεκίνησε η επίσημη διαδικασία ανοίγματος της θυρίδας στο πλαίσιο της κληρονομικής διαδικασίας, διαπιστώθηκε ότι αυτή ήταν κενή.
Το γεγονός αυτό προκάλεσε έλεγχο από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Μέσα από το αρχείο επισκέψεων που τηρεί η τράπεζα αποδείχθηκε ότι είχε προηγηθεί άνοιγμα της θυρίδας μετά τον θάνατο του κατόχου και πρoτού πραγματοποιηθεί η νόμιμη απογραφή. Το στοιχείο αυτό ήταν αρκετό για να κινηθεί η διαδικασία επιβολής διοικητικού προστίμου.
Η γυναίκα προσέφυγε στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) ζητώντας την ακύρωση της πράξης. Υποστήριξε ότι δεν αφαίρεσε χρήματα, κοσμήματα ή οποιοδήποτε άλλο αντικείμενο, καθώς η θυρίδα ήταν ήδη άδεια όταν την άνοιξε. Επέμεινε ακόμη ότι δεν γνώριζε την απαγόρευση, αφού πίστευε ότι η εξουσιοδότηση που είχε από τον σύζυγό της συνέχιζε να παράγει αποτελέσματα. Παράλληλα, επικαλέστηκε τη δυσχερή οικονομική της κατάσταση και ζήτησε να μειωθεί ή να διαγραφεί το πρόστιμο. Οι ισχυρισμοί της, όμως, δεν έγιναν δεκτοί.
Στο σκεπτικό της απόφασης, η ΔΕΔ επισημαίνει ότι για την επιβολή της συγκεκριμένης διοικητικής κύρωσης δεν απαιτείται να αποδειχθεί δόλος ή πρόθεση παραβίασης της νομοθεσίας. Αρκεί να διαπιστωθεί ότι πραγματοποιήθηκε το άνοιγμα της θυρίδας κατά παράβαση της προβλεπόμενης διαδικασίας. Με άλλα λόγια, ακόμη και αν δεν αφαιρέθηκε τίποτα από το εσωτερικό της, ακόμη και αν η θυρίδα ήταν κενή, ακόμη και αν ο ενδιαφερόμενος δεν γνώριζε ότι η πράξη απαγορεύεται, η παράβαση θεωρείται ότι έχει τελεστεί.
Η απόφαση αυτή λειτουργεί ως σημαντική υπενθύμιση για όσους βρίσκονται αντιμέτωποι με διαδικασίες αποδοχής κληρονομιάς. Οι τραπεζικές θυρίδες αντιμετωπίζονται διαφορετικά από έναν απλό τραπεζικό λογαριασμό. Το περιεχόμενό τους μπορεί να περιλαμβάνει χρήματα, κοσμήματα, πολύτιμους λίθους, χρυσές λίρες, έγγραφα, διαθήκες, τίτλους ιδιοκτησίας ή άλλα αντικείμενα μεγάλης οικονομικής ή συναισθηματικής αξίας. Για τον λόγο αυτό η φορολογική νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένα βήματα προτού αποκτήσουν οι κληρονόμοι πρόσβαση στο περιεχόμενο.
Η διαδικασία απογραφής έχει ως στόχο να καταγραφεί επίσημα τι ακριβώς βρίσκεται μέσα στη θυρίδα κατά τον χρόνο ανοίγματός της. Η καταγραφή αυτή είναι κρίσιμη τόσο για την ορθή εκκαθάριση της κληρονομιάς όσο και για τον υπολογισμό τυχόν φορολογικών υποχρεώσεων. Παράλληλα προστατεύει και τους ίδιους τους κληρονόμους, καθώς αποφεύγονται μελλοντικές διαφωνίες ή αμφισβητήσεις σχετικά με το περιεχόμενο της θυρίδας.
Αυτό που πολλοί αγνοούν είναι ότι κάθε εξουσιοδότηση ή πληρεξούσιο που είχε δοθεί από τον κάτοχο όσο ήταν εν ζωή δεν επιτρέπει την ελεύθερη πρόσβαση μετά τον θάνατό του. Από εκείνη τη στιγμή και μετά εφαρμόζονται οι ειδικές διατάξεις της κληρονομικής διαδικασίας και οποιαδήποτε ενέργεια εκτός αυτής μπορεί να θεωρηθεί παράβαση, ανεξάρτητα από τα κίνητρα ή την πραγματική πρόθεση του προσώπου που προχώρησε στο άνοιγμα.
Η συγκεκριμένη απόφαση αναμένεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς και για αντίστοιχες περιπτώσεις στο μέλλον, καθώς ξεκαθαρίζει ότι η αντικειμενική διαπίστωση της παράβασης αρκεί για την επιβολή της διοικητικής κύρωσης. Δεν εξετάζεται αν υπήρξε οικονομικό όφελος, ούτε αν αφαιρέθηκαν αντικείμενα από τη θυρίδα. Η ίδια η παραβίαση της προβλεπόμενης διαδικασίας είναι εκείνη που ενεργοποιεί το πρόστιμο.
Αγνοια του νόμου
Γι’ αυτό και οι φοροτεχνικοί συνιστούν ιδιαίτερη προσοχή σε όσους καλούνται να διαχειριστούν μια κληρονομιά. Προτού γίνει οποιαδήποτε κίνηση που αφορά τραπεζική θυρίδα, είναι απαραίτητο να προηγηθεί ενημέρωση από την τράπεζα, τον συμβολαιογράφο ή τον φοροτεχνικό που χειρίζεται την υπόθεση ώστε να τηρηθούν όλες οι νόμιμες διαδικασίες.
Η άγνοια του νόμου, όπως αποδείχθηκε και στη συγκεκριμένη περίπτωση, δεν αποτελεί λόγο απαλλαγής από το πρόστιμο. Και ένα άνοιγμα που μπορεί να μοιάζει τυπικό ή διαδικαστικό είναι αρκετό για να μετατραπεί σε μια απρόσμενη οικονομική επιβάρυνση.
Η υπόθεση αναδεικνύει και μία ακόμη άγνωστη πτυχή των τραπεζικών θυρίδων. Αν και οι τράπεζες δεν γνωρίζουν ούτε καταγράφουν το περιεχόμενό τους, τηρούν αναλυτικό αρχείο για κάθε επίσκεψη, στο οποίο καταγράφονται οι ημερομηνίες και οι ώρες πρόσβασης. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ήταν ακριβώς αυτό το στοιχείο που επέτρεψε στις φορολογικές αρχές να διαπιστώσουν ότι η θυρίδα είχε ανοιχθεί μετά τον θάνατο του κατόχου και πριν από την προβλεπόμενη απογραφή. Πρόκειται για μια λεπτομέρεια που αγνοούν πολλοί μισθωτές και κληρονόμοι, θεωρώντας λανθασμένα ότι η χρήση της θυρίδας δεν αφήνει ίχνη πέρα από το περιεχόμενό της.
