Δυστυχώς στην χώρα μας η ποσότητα ανοησίας και συνωμοσιολογίας που παράγεται είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτήν που μπορεί να καταναλωθεί. Με αποτέλεσμα να υπάρχει πάντα απόθεμα το οποίο επιτρέπει τη διαρκή μόλυνση του δημόσιου λόγου και τη συνεχή τροφοδοσία της δημόσιας σφαίρας με εύπεπτες, εύκολες και καταδικαστικές «αλήθειες».
Έτσι τις τελευταίες ημέρες κυκλοφορεί ευρέως μια νέα μεγάλη, αποκαλυπτική και συγκλονιστική «αλήθεια». Ότι οι 7 στους 10 Έλληνες έχουν λιγότερα από €1.000 στην τράπεζα. Πραγματικά δεν γνωρίζω ποιος πρωτοκυκλοφόρησε αυτήν την «αποκάλυψη», η οποία υποτίθεται ότι βασίζεται σε στοιχεία του Ταμείου Εγγύησης Καταθέσεων κι Επενδύσεων (ΕΚΕ), από τον απολογισμό του 2025.
Εκείνο που έχει σημασία είναι ότι τα κόμματα της αντιπολίτευσης υιοθέτησαν αμέσως τη «νέα αλήθεια» που άπτεται ευθέως του αφηγήματος τους περί αποτυχίας της ακολουθούμενης κυβερνητικής οικονομικής πολιτικής, καθώς και περί πλήρους φτωχοποίησης των πολιτών.
Εκτός όμως από την πολιτική ανάγνωση και ερμηνεία της «αλήθειας» που πιστοποιεί την φτώχεια των πολιτών της χώρας μας, το διαδίκτυο κατακλύστηκε από αναρτήσεις που έκαναν μια διαφορετική ανάγνωση. Μια ανάγνωση με επενδυτικές προεκτάσεις.
Έτσι διαβάσαμε πως το συμπέρασμα από το γεγονός ότι οι 7 στους 10 Έλληνες έχουν λιγότερα από €1.000 στην τράπεζα, είναι ότι πρέπει «να αυξήσουμε το εισόδημα μας» και ότι πρέπει «να παίρνουμε ένα μικρό κομμάτι αυτού του εισοδήματος κάθε μήνα, και να το επενδύουμε. Έστω €50. Έστω €100.» Δηλαδή, καλύτερα πλούσιος και υγιής, παρά πτωχός και ασθενής.
Οπότε η «αποκάλυψη», έδωσε τροφή στους πάσης φύσεως «χρηματοιοκονομικούς influencers», ή όπως αλλιώς λέγονται «finfluencers», που δημιουργούν περιεχόμενο σχετικό με χρηματοοικονομικά θέματα σε social media, κυρίως στο TikTok, στο Instagram, στο YouTube και στο X.
Η επιτυχία των λογαριασμών αυτών έγκειται στο γεγονός ότι εκμεταλλεύονται τον διάχυτο οικονομικό αναλφαβητισμό και «πουλάνε» δήθεν επενδυτικές συμβουλές σε πραγματικά αδαείς ανθρώπους ή σε νέους που δεν εμπιστεύονται το «σύστημα» και τους παραδοσιακούς πιστοποιημένους συμβούλους, αφού πιστεύουν ότι όλα είναι στημένα. Μάλιστα μέσω των απλοϊκών προσεγγίσεων τους, προωθούν επικίνδυνες ή κερδοσκοπικές επενδύσεις χωρίς να αναφέρουν τους κινδύνους ή και πωλούν προϊόντα έναντι αμοιβής που λαμβάνουν από πλατφόρμες που προωθούν και διαφημίζουν.
Βλέπουμε λοιπόν πως η «αποκάλυψη» ότι οι 7 στους 10 Έλληνες έχουν λιγότερα από €1.000 στην τράπεζα, αξιοποιήθηκε ταυτόχρονα και από πολιτικούς και από influencers. Οι πρώτοι υπόσχονται μια πολιτική αλλαγή που θα μεταβάλλει την οικονομική στρατηγική της χώρας με αποτέλεσμα να γεμίσει τους τραπεζικούς λογαριασμούς μας με ευρώ. Και οι δεύτεροι υπόσχονται μαγικές συνταγές και «κόλπα» ώστε τα €1.000 να μας καταστήσουν πλούσιους.
Ωστόσο, οι υποσχέσεις και των δυο ξεκινούν από μια στρεβλή παραδοχή και μια ανύπαρκτη βάση. Και αυτή δεν είναι άλλη από την μη ορθή ανάγνωση του απολογισμού του ΤΕΚΕ.
H Έκθεση Απολογισμού του ΤΕΚΕ για το 2025 καταγράφει ότι το 71% των εγγεγραμμένων καταθετών διατηρεί υπόλοιπο έως €1.000. Δεν πρόκειται δηλαδή στην ουσία για «7 στους 10 Έλληνες», αλλά για 7 στους 10 τραπεζικούς λογαριασμούς. Και εδώ η διαφορά είναι μεγάλη.
Πόσοι είναι οι τραπεζικοί λογαριασμοί στις ελληνικές τράπεζες;
Όπως αναφέρεται στον απολογισμό του ΤΕΚΕ, «όσον αφορά την κατανομή των επιλέξιμων καταθετών και καταθέσεων σε κλιμάκια, επισημαίνεται ότι (α) η στατιστική απεικόνιση αφορά καταθέσεις του κάθε καταθέτη σε κάθε μία τράπεζα ξεχωριστά και όχι το σύνολο των καταθέσεων του σε όλες τις τράπεζες και (β) πολλοί καταθέτες έχουν λογαριασμούς σε διαφορετικές τράπεζες και συνεπώς ο συνολικός αριθμός καταθετών (31,8 εκατ. επιλέξιμοι καταθέτες) είναι πολλαπλάσιος του πληθυσμού της χώρας».
Με δυο λόγια, στα στοιχεία καταγράφονται 31,7 εκατ. «καταθέτες», σχεδόν 4πλάσιοι από τον ενήλικο πληθυσμό της χώρας. Αφού στον απολογισμό υπολογίζεται κάθε σχέση καταθέτη σε κάθε τράπεζα ξεχωριστά. Οπότε το 71% δεν αντιστοιχεί σε Έλληνες καταθέτες, αλλά σε ελληνικούς τραπεζικούς καταθετικούς λογαριασμούς. Αφού όλοι διατηρούμε περισσότερους του ενός τραπεζικούς λογαριασμούς και μάλιστα σε διαφορετικές τράπεζες. Είτε διότι αλλάξαμε λογαριασμό μισθοδοσίας, είτε διότι ανοίξαμε ένα νέο λογαριασμό με άλλους δικαιούχους, είτε διότι ανοίξαμε ένα λογαριασμό που χρησιμοποιούμε μόνο σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης και πάει λέγοντας.
Κάτι που περιγράφεται και στον απολογισμό του ΤΕΚΕ, όπου επισημαίνεται ότι «κατά την ερμηνεία των στατιστικών στοιχείων πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι οι καταθέτες συχνά, όταν αλλάζουν τράπεζα, διατηρούν στην παλαιά τράπεζα πολύ χαμηλά υπόλοιπα, χωρίς να κλείνουν τους λογαριασμούς τους σε αυτή».
Επομένως, η βάση πάνω στην οποία έχει στηθεί το νέο αντιπολιτευτικό πολιτικό αφήγημα και η παροχή «επενδυτικών προτροπών» είναι σαθρή. Και ξεκινά από μια εντελώς παραπλανητική παραδοχή.
Και εντάξει, οι «finfluencers» δουλεύουν ούτως αλλιώς τον κόσμο. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης γιατί συνεχίζουν να διεγείρουν το θυμικό των πολιτών με «πλαστά στοιχεία»; Δεν έχει ο πολιτικός τυχοδιωκτισμός τα όρια του; Δεν το έχουμε πληρώσει αρκετά τα τελευταία χρόνια;
