Όταν ερευνητές στις ΗΠΑ επιχείρησαν να συγκρίνουν πόσους ανελκυστήρες διαθέτουν οι ανεπτυγμένες χώρες, βρέθηκαν μπροστά σε ένα απρόσμενο εύρημα. Η Ελλάδα των 10,4 εκατ. κατοίκων εμφανίζεται να διαθέτει περίπου 1,1 εκατ. ανελκυστήρες, περισσότερους αναλογικά από οποιαδήποτε άλλη χώρα περιλαμβάνεται στη μελέτη. Με 41 ανελκυστήρες ανά 1.000 κατοίκους, κατατάσσεται πρώτη μεταξύ των χωρών που εξετάστηκαν, μπροστά από την Ελβετία (27), την Ισπανία (23), την Ιταλία (17) και πολύ μακριά από τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες εμφανίζουν μόλις 3 ανελκυστήρες ανά 1.000 κατοίκους.
Το εύρημα προέρχεται από έκθεση του αμερικανικού Center for Building in North America, ενός think tank που ασχολείται με ζητήματα κατοικίας, οικοδομικών κανονισμών και κόστους κατασκευών. Η μελέτη δεν αποτελεί ακαδημαϊκή έρευνα, αλλά policy report που βασίζεται σε στοιχεία από εθνικές πηγές και επιχειρεί να συγκρίνει το απόθεμα ανελκυστήρων μεταξύ διαφορετικών χωρών.
Εθνικό Απόθεμα Ανελκυστήρων ανά Κεφαλή © ELEVATORS EXECUTIVE SUMMARY, Stephen Smith, Center for Building in North America
Παρότι τα ακριβή στοιχεία για την Ελλάδα δεν μπορούν σήμερα να επιβεβαιωθούν πλήρως, το εύρημα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς συμπίπτει χρονικά με τη διαδικασία απογραφής των ανελκυστήρων που βρίσκεται σε εξέλιξη στη χώρα. Για πρώτη φορά επιχειρείται η δημιουργία μιας ολοκληρωμένης εικόνας για τον συνολικό αριθμό, την ηλικία και την κατάσταση του υφιστάμενου αποθέματος.
Τι λέει η εγχώρια βιομηχανία
Οι εκτιμήσεις για το πραγματικό μέγεθος του ελληνικού στόλου ανελκυστήρων διαφέρουν σημαντικά, γεγονός που εξηγεί γιατί η ολοκλήρωση του Εθνικού Μητρώου Ανελκυστήρων θεωρείται κρίσιμη για τον κλάδο.
Σύμφωνα με στοιχεία από την Ευρωπαϊκή Ένωση Ανελκυστήρων (European Lift Association, ELA), στην Ελλάδα λειτουργούν περίπου 450.000 ανελκυστήρες. Από την άλλη πλευρά, η Πανελλήνια Ομοσπονδία Βιοτεχνών Εγκαταστατών Συντηρητών Ανελκυστήρων (ΠΟΒΕΣΑ) σημειώνει ότι η εκτίμηση της αμερικανικής έκθεσης βρίσκεται κοντά στην πραγματικότητα, επισημαίνοντας ωστόσο ότι δεν υπάρχει ακόμη πλήρης καταγραφή, ενώ εκτιμήσεις του Υπουργείου Ανάπτυξης τοποθετούν τον αριθμό των ανελκυστήρων μεταξύ 750.000 και 900.000.
Κοινός τόπος για όλους τους παράγοντες της αγοράς είναι ότι η ολοκλήρωση της απογραφής και η λειτουργία του Εθνικού Μητρώου θα δώσουν για πρώτη φορά μια σαφή εικόνα για το μέγεθος και τα χαρακτηριστικά του στόλου, βάζοντας τέλος σε εκτιμήσεις που μέχρι σήμερα διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους.
Πέρα από το ζήτημα της καταγραφής, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι πρόκειται για έναν κλάδο με ουσιαστικό οικονομικό αποτύπωμα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ELA, ο κλάδος απασχολεί περίπου 7.400 εργαζομένους στην Ελλάδα. Για το 2025 εκτιμάται ότι εγκαταστάθηκαν περίπου 2.500 νέοι ανελκυστήρες συνολικής αξίας 53,3 εκατ. ευρώ, ενώ η αγορά εκσυγχρονισμού υφιστάμενων εγκαταστάσεων διαμορφώθηκε σε περίπου 40 εκατομμύρια ευρώ.
Πώς φτάσαμε εδώ – Η «κάθετη» ανάπτυξη
Το ελληνικό φαινόμενο των ανελκυστήρων δεν είναι αποτέλεσμα κάποιας ιδιαίτερης τεχνολογικής εξέλιξης, αλλά προϊόν του τρόπου με τον οποίο αναπτύχθηκαν οι ελληνικές πόλεις μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Από τη δεκαετία του 1950 έως και τις αρχές της δεκαετίας του 1980, η Ελλάδα γνώρισε μια πρωτοφανή διαδικασία αστικοποίησης. Η μετακίνηση πληθυσμού από την ύπαιθρο προς τα μεγάλα αστικά κέντρα δημιούργησε αυξημένες ανάγκες στέγασης, ενώ η αντιπαροχή λειτούργησε ως ο βασικός μηχανισμός παραγωγής νέου οικιστικού αποθέματος.
Η οικοδομή εξελίχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους κινητήρες της ελληνικής οικονομίας. Χιλιάδες πολυκατοικίες κατασκευάστηκαν σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, δημιουργώντας ένα μοντέλο ανάπτυξης που βασίστηκε στην κάθετη δόμηση.
Μαζί με τις πολυκατοικίες πολλαπλασιάστηκαν και οι ανελκυστήρες. Σε αντίθεση με άλλες χώρες που αναπτύχθηκαν περισσότερο οριζόντια, η Ελλάδα επένδυσε στην κάθετη ανάπτυξη των πόλεών της, δημιουργώντας ένα από τα μεγαλύτερα εγκατεστημένα αποθέματα ανελκυστήρων στην Ευρώπη.
Η ανάπτυξη αυτή δεν δημιούργησε μόνο ένα τεράστιο απόθεμα ανελκυστήρων, αλλά και τις προϋποθέσεις για τη δημιουργία μιας εγχώριας βιομηχανίας που σήμερα εξάγει προϊόντα και τεχνογνωσία σε δεκάδες χώρες.
Η βιομηχανία γύρω από τους ανελκυστήρες
Η εκτεταμένη χρήση ανελκυστήρων δημιούργησε σταδιακά μια ισχυρή εγχώρια βιομηχανία με ισχυρά εξαγωγικό χαρακτήρα. Ο κλάδος των ανελκυστήρων έχει ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική οικονομία λόγω της έντονης εξωστρέφειάς του. Ελληνικές επιχειρήσεις έχουν καταφέρει να αναπτύξουν ισχυρή διεθνή παρουσία, εξάγοντας τεχνογνωσία και προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας και συμβάλλοντας ουσιαστικά στη μεταποίηση, στις εξαγωγές και στην απασχόληση.
Σύμφωνα με στοιχεία του Observatory of Economic Complexity (OEC), οι ελληνικές εξαγωγές στην κατηγορία “Lifting Machinery”, στην οποία περιλαμβάνονται και οι ανελκυστήρες, διαμορφώθηκαν σε περίπου 93 εκατ. δολάρια το 2024. Η βάση δεδομένων του OEC αντλεί στοιχεία από επίσημες διεθνείς εμπορικές πηγές και χρησιμοποιείται ευρέως για την ανάλυση των παγκόσμιων εμπορικών ροών.
Στην ανάπτυξη του κλάδου πρωταγωνιστικό ρόλο έχουν διαδραματίσει ελληνικές εταιρείες με σημαντική διεθνή παρουσία.
Η KLEEMANN, με έδρα το Κιλκίς, εξάγει προϊόντα σε περισσότερες από 100 χώρες και συγκαταλέγεται μεταξύ των σημαντικότερων κατασκευαστών ανελκυστήρων διεθνώς. Η METRON, με έδρα τη Νιγρίτα Σερρών, έχει αναπτύξει παρουσία σε περισσότερες από 50 χώρες, ενώ η DOPPLER έχει επίσης ισχυρή εξαγωγική δραστηριότητα και παρουσία σε δεκάδες αγορές του εξωτερικού.
Όπως επισημαίνει στο newmoney ο Λάζαρος Ασβεστόπουλος, Deputy GM/Product Innovation Director του oμίλου KLEEMANN: «Η Ελλάδα διαθέτει σημαντική τεχνογνωσία και μακρά παράδοση στον κλάδο των ανελκυστήρων. Πρόκειται για έναν κλάδο με υψηλή εξωστρέφεια, ο οποίος συνεισφέρει ουσιαστικά στη μεταποίηση, στις εξαγωγές και στη δημιουργία θέσεων εργασίας.
Η εταιρία μας, η KLEEMANN, με έδρα το Κιλκίς, κατέχει ηγετική θέση στην ελληνική αγορά και συγκαταλέγεται μεταξύ των σημαντικότερων κατασκευαστών ανελκυστήρων παγκοσμίως, με τις διεθνείς πωλήσεις μας να αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 90% του κύκλου εργασιών μας.
Το δίκτυο πωλήσεών μας εκτείνεται σε περισσότερες από 100 χώρες, με τοπική παρουσία σε σημαντικές αγορές όπως η Αγγλία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Αυστραλία και οι ΗΠΑ, ενώ διαθέτει παραγωγική δραστηριότητα τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Κίνα. Παράλληλα, μέσω της KLEEMANN Greece, έχουμε ηγετική θέση και στον τομέα των υπηρεσιών συντήρησης, έναν τομέα ιδιαίτερα κρίσιμο για την ασφάλεια και την αξιόπιστη λειτουργία των εγκαταστάσεων.»
Λάζαρος Ασβεστόπουλος, Deputy GM/Product Innovation Director του Ομίλου KLEEMANN
Η άλλη πλευρά του ρεκόρ
Το μεγάλο απόθεμα ανελκυστήρων συνοδεύεται και από σημαντικές προκλήσεις.
Ένα μεγάλο μέρος των εγκαταστάσεων στη χώρα είναι αρκετών δεκαετιών, γεγονός που αυξάνει τις ανάγκες για εκσυγχρονισμό, αναβάθμιση της ασφάλειας και βελτίωση της προσβασιμότητας. Παράλληλα, η έλλειψη πλήρους καταγραφής του στόλου δυσχεραίνει τον σχεδιασμό πολιτικών για τη συντήρηση και την αναβάθμιση των εγκαταστάσεων, καθιστώντας την ολοκλήρωση του Εθνικού Μητρώου Ανελκυστήρων κομβικής σημασίας για τον κλάδο.
«Η απογραφή των ανελκυστήρων αποτελεί ένα έργο που εκκρεμούσε για περισσότερες από δύο δεκαετίες και η ολοκλήρωσή του θα αποτελέσει σημαντικό βήμα για την οργάνωση της αγοράς και την ενίσχυση της ασφάλειας των χρηστών», τονίζει στο newmoney ο Γεώργιος Παπαχρήστος, πρόεδρος της ΠΟΒΕΣΑ.
«Ο κλάδος των ανελκυστήρων στην Ελλάδα εκπροσωπείται από περισσότερες από 1.000 επιχειρήσεις εγκατάστασης, συντήρησης, επισκευής και εκσυγχρονισμού ανελκυστήρων σε όλη τη χώρα, στην πλειονότητά τους μικρομεσαίες και οικογενειακές επιχειρήσεις, οι οποίες απασχολούν χιλιάδες εξειδικευμένους τεχνικούς.
Η δραστηριότητά τους είναι κρίσιμη για την ασφαλή και απρόσκοπτη λειτουργία ενός μέσου μετακίνησης που εξυπηρετεί καθημερινά εκατομμύρια πολίτες και επισκέπτες της χώρας», προσθέτει.
Από την αντιπαροχή στους «έξυπνους» ανελκυστήρες
Η σημασία του κλάδου δεν περιορίζεται στο παρελθόν. Αντίθετα, οι προοπτικές της παγκόσμιας αγοράς δείχνουν ότι η ζήτηση για ανελκυστήρες και υπηρεσίες συντήρησης αναμένεται να παραμείνει ισχυρή τα επόμενα χρόνια.
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η εταιρεία ερευνών Research and Markets, στην έκθεση «Ευρωπαϊκή Αγορά Ανελκυστήρων & Κυλιόμενων Κλιμάκων – Πρόβλεψη Μεγέθους & Ανάπτυξης 2025-2030» (Europe Elevator & Escalator Market – Size & Growth Forecast 2025-2030), η εγκατεστημένη βάση ανελκυστήρων στην Ευρώπη εκτιμάται ότι θα φθάσει τα 7,7 εκατ. συστήματα έως το 2030, ενώ η αγορά εκσυγχρονισμού ανελκυστήρων και κυλιόμενων κλιμάκων αναμένεται να προσεγγίσει τα 3 δισ. δολάρια. Η ώθηση προέρχεται τόσο από την ανάγκη αναβάθμισης παλαιών εγκαταστάσεων όσο και από τις επενδύσεις σε νέες υποδομές και κτίρια.
Παράλληλα, σύμφωνα με εκτιμήσεις διεθνών οίκων ανάλυσης της αγοράς, η παγκόσμια αγορά ανελκυστήρων αναμένεται να κινηθεί στην περιοχή των 110-130 δισ. δολαρίων έως το τέλος της δεκαετίας, με βασικούς μοχλούς ανάπτυξης την αστικοποίηση, την κατασκευή πολυώροφων κτιρίων, τη γήρανση του πληθυσμού και την αυξανόμενη ανάγκη για προσβασιμότητα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η μετάβαση προς τους λεγόμενους «έξυπνους» ανελκυστήρες. Η ενσωμάτωση τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης, αισθητήρων και συστημάτων απομακρυσμένης παρακολούθησης επιτρέπει πλέον την προληπτική συντήρηση, τη μείωση των βλαβών και τη βελτιστοποίηση της ενεργειακής κατανάλωσης. Οι σχετικές αγορές αναπτύσσονται με ταχύτερους ρυθμούς από τον παραδοσιακό κλάδο των ανελκυστήρων, αντανακλώντας τη γενικότερη τάση ψηφιοποίησης των κτιρίων.
Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνεται και από τους εκπροσώπους της ελληνικής βιομηχανίας, οι οποίοι βλέπουν σημαντικές ευκαιρίες ανάπτυξης στην αγορά των εκσυγχρονισμών και των ψηφιακών λύσεων.
«Οι σημαντικότερες προοπτικές ανάπτυξης του κλάδου για τα επόμενα χρόνια συνδέονται με τον εκσυγχρονισμό του υφιστάμενου στόλου ανελκυστήρων για αναβάθμιση της ασφάλειας και προσβασιμότητας, την ενεργειακή αποδοτικότητα, την ψηφιοποίηση και τις «έξυπνες» λύσεις» εξηγεί στο newmoney, o Λ. Ασβεστόπουλος της KLEEMANN. «Την ίδια στιγμή, μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο κλάδος σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι η έλλειψη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού. Η προσέλκυση και η ανάπτυξη νέων τεχνικών και μηχανικών αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας και της αναπτυξιακής δυναμικής των επιχειρήσεων του κλάδου».
Διαβάστε ακόμη
Bitcoin: Πώς εξανεμίστηκαν περισσότερα από 1,3 τρισεκατομμύρια δολάρια – Τι σημαίνει για τις αγορές
Το ξενοδοχείο που κάθε του δωμάτιο είναι ένα έργο τέχνης
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
