Της Lisa Jarvis
Οι επιστήμονες βρίσκονται ένα βήμα πριν από την ολοκλήρωση μιας προσπάθειας δεκαετιών: να χρησιμοποιήσουν τα εμβόλια για να “εκπαιδεύσουν” το ανοσοποιητικό μας σύστημα να εντοπίζει και να καταστρέφει τα καρκινικά κύτταρα.
Η είδηση ότι ένα εμβόλιο mRNA κατά του καρκίνου, το οποίο ανέπτυξαν οι Merck & Co. και Moderna Inc., απέτρεψε την υποτροπή του μελανώματος σε μια μεγάλη δοκιμή τελικού σταδίου, σηματοδοτεί το κρίσιμο επόμενο κεφάλαιο για μια τεχνολογία που βρέθηκε στο στόχαστρο πολιτικών αντιδράσεων μετά την πανδημία, έπειτα από χρόνια αποτυχημένων προσπαθειών.
Η ιδέα των εμβολίων κατά του καρκίνου συζητιέται εδώ περισσότερο από έναν αιώνα, ενώ τα τελευταία 20 χρόνια έχουμε δει αμέτρητους ελπιδοφόρους τίτλους για “υποσχόμενες” θεραπείες αρχικού σταδίου που τελικά ναυάγησαν. Το να πείσεις τον ίδιο τον οργανισμό να δώσει τη δική του μάχη αποδείχθηκε πολύ πιο δύσκολο στην πράξη.
Το mRNA, όμως, βγάζει επιτέλους τον επιστημονικό αυτό κλάδο από το στάδιο της “ελπίδας” και της “υπόσχεσης”. Η μελέτη Φάσης 3 των Merck & Moderna, που συνδυάζει το εξατομικευμένο εμβόλιο intismeran με την ανοσοθεραπεία Keytruda, προσφέρει τα απαραίτητα στοιχεία για να αποδειχθεί ότι τα εμβόλια κατά του καρκίνου μπορούν πράγματι να λειτουργήσουν.
Μένουν ακόμη πολλά να γίνουν για να φανεί αν η δυναμική τους εκτείνεται πέρα από το μελάνωμα και σε άλλες μορφές καρκίνου. Τα μέχρι στιγμής δεδομένα, όμως, δικαιολογούν τον ενθουσιασμό – κάτι που φάνηκε και στο ταμπλό της Wall Street, με την τιμή της μετοχής της Moderna να υπερδιπλασιάζεται την Τετάρτη. Η επιτυχία σε αυτή τη δοκιμή ήταν καθοριστική για να αποδειχθεί ότι το mRNA δεν ήταν ένα “πυροτέχνημα”, χρήσιμο μόνο για την καταπολέμηση των λοιμωδών νοσημάτων. (Αν και, για να είμαστε δίκαιοι, υπήρξε ένα εκπληκτικά αποτελεσματικό εργαλείο που ωφέλησε δισεκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο βγαίνοντας από την πανδημία της Covid-19.)
Πολύ πριν η λέξη “Covid” μπει στο καθημερινό λεξιλόγιό μας, οι εταιρείες που ανέπτυσσαν την τεχνολογία mRNA εστίαζαν στις δυνατότητές της κατά του καρκίνου. Μάλιστα, Merck και Moderna συνεργάζονται για την ανάπτυξη εξατομικευμένων εμβολίων κατά του καρκίνου εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία.
Η λογική του εμβολίου ακούγεται απλή: Οι επιστήμονες αποκωδικοποιούν γενετικά τον όγκο ενός ασθενούς για να εντοπίσουν τις μεταλλάξεις που τροφοδοτούν τον καρκίνο του. Στελέχη mRNA που φέρουν τις οδηγίες για τη δημιουργία αυτών των μεταλλαγμένων πρωτεϊνών συσκευάζονται στη συνέχεια μέσα σε ένα εμβόλιο (το intismeran περιέχει στελέχη mRNA που κωδικοποιούν έως και 34 από αυτές). Σκεφτείτε το σαν να δίνετε στα κύτταρα του ανοσοποιητικού μια σειρά από φωτογραφίες του “εχθρού”, ώστε να γνωρίζουν ακριβώς σε ποιον να επιτεθούν – όχι μόνο βραχυπρόθεσμα, αλλά ιδανικά και για τα επόμενα χρόνια.
Αυτό είναι και το μεγάλο στοίχημα των εμβολίων κατά του καρκίνου: να απαλλαγούν οι ασθενείς από το διαρκές άγχος ότι η νόσος τους θα μπορούσε ανά πάσα στιγμή να επιστρέψει επιθετικά. Αυτό το όραμα δείχνει πλέον να είναι πολύ πιο κοντά στην πραγματικότητα, αν και το πόσο κοντά μένει να φανεί. Η Merck και η Moderna ανακοίνωσαν τα ευρήματά τους μέσω ενός δελτίου Τύπου, αποφεύγοντας προς το παρόν να δώσουν ακριβή στοιχεία για το μέγεθος του οφέλους του intismeran για τους ασθενείς.
Παρ’ όλα αυτά, όσα γνωρίζουμε μέχρι στιγμής είναι εντυπωσιακά. Ο συνδυασμός του εμβολίου με το Keytruda παρέτεινε τόσο τον χρόνο μέχρι την επανεμφάνιση του μελανώματος όσο και το διάστημα μέχρι την εμφάνιση μεταστάσεων. Τον Ιούνιο, οι εταιρείες ανακοίνωσαν αποτελέσματα από μια μικρότερη μελέτη που παρακολουθούσε ασθενείς για μια περίοδο 5 ετών, διαπιστώνοντας ότι το intismeran σε συνδυασμό με τη θεραπεία Keytruda μείωσε τις πιθανότητες υποτροπής ή μετάστασης του μελανώματος κατά 49% σε σύγκριση με την Keytruda μόνη της.
Επιπλέον, η ανοσοθεραπεία Keytruda, η καθιερωμένη θεραπεία για το μελάνωμα από το 2014, έχει ήδη βελτιώσει και παρατείνει σημαντικά τη ζωή των ανθρώπων. Το εμβόλιο για τον καρκίνο “πέρασε έναν ήδη υψηλό πήχη”, δήλωσε ο Michael Postow, επικεφαλής του τμήματος μελανώματος στο Memorial Sloan Kettering. “Πρόκειται για ένα πολύ μεγάλο επίτευγμα”.
Η Merck σχεδιάζει να κοινοποιήσει τα πλήρη δεδομένα της μελέτης για το intismeran σε επικείμενο ιατρικό συνέδριο ή σε επιστημονικό περιοδικό, και οι ογκολόγοι θα τα μελετήσουν εξονυχιστικά για να κατανοήσουν όχι μόνο πόσο περισσότερο μπορεί να αποτρέψει την υποτροπή ή την εξάπλωση του καρκίνου, αλλά και ποιες ομάδες ασθενών ωφελούνται περισσότερο. Θα αναζητήσουν επίσης στοιχεία για το πώς το εμβόλιο εντάσσεται στα υπάρχοντα θεραπευτικά πρωτόκολλα.
Στο σύντομο χρονικό διάστημα από τότε που η Merck και η Moderna ξεκίνησαν αυτή τη δοκιμή τελικού σταδίου για το intismeran, η θεραπεία του μελανώματος συνέχισε να εξελίσσεται. Για χρόνια, οι ασθενείς υποβάλλονταν σε χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση του καρκίνου του δέρματος και στη συνέχεια λάμβαναν ανοσοθεραπεία για να κρατηθεί η νόσος υπό έλεγχο. Ωστόσο, οι ερευνητές διαπίστωσαν πρόσφατα ότι είναι πιο αποτελεσματικό να ξεκινά η ανοσοθεραπεία πριν από τη χειρουργική επέμβαση. Οι ογκολόγοι ψάχνουν τώρα να δουν αν η προσθήκη του εμβολίου στη μετεγχειρητική ανοσοθεραπεία προσφέρει ακόμη μεγαλύτερη βελτίωση, δήλωσε ο Postow, ο οποίος ήταν ένας από τους ερευνητές στη δοκιμή της Merck.
Το πιο ουσιαστικό ερώτημα, όμως, είναι αν το mRNA μπορεί να έχει την ίδια επίδραση σε άλλους τύπους καρκίνου. Το μελάνωμα θεωρείται από τους “εύκολους” στόχους για την ανοσοθεραπεία, επειδή οι όγκοι είναι γεμάτοι μεταλλάξεις, γεγονός που διευκολύνει το ανοσοποιητικό να τους αναγνωρίσει ως “εισβολείς”. Αν και ορισμένοι άλλοι καρκίνοι (όπως του πνεύμονα, των νεφρών και ορισμένοι τύποι καρκίνου του παχέος εντέρου) δείχνουν ανάλογη ευαισθησία, η μέθοδος δεν δουλεύει παντού.
Παρ’ όλα αυτά, οι ογκολόγοι ελπίζουν ότι τα εμβόλια κατά του καρκίνου, όταν προστίθενται σε άλλες θεραπείες, θα μπορούσαν να ενισχύσουν το ανοσοποιητικό σύστημα αρκετά ώστε να κάνουν τη πραγματική διαφορά για τους ασθενείς. Η Merck και η Moderna έχουν ποντάρει στη δοκιμή αυτής της θεωρίας, επενδύοντας σε μια σειρά δοκιμών τελικού σταδίου για τον καρκίνο του πνεύμονα, της ουροδόχου κύστης και των νεφρών. Άλλοι στρέφονται σε συνήθως δύσκολους όγκους, όπως ο καρκίνος του παγκρέατος, με ενθαρρυντικά πρώτα δείγματα, αν και από πολύ μικρές μελέτες.
Φυσικά, το άλλο ερώτημα που αιωρείται πάνω από αυτά τα κατά τα άλλα ενθαρρυντικά νέα είναι αν θα πείσουν τους αρκετούς σκεπτικιστές και συνωμοσιολόγους ότι το mRNA δεν είναι τελικά κάποιο κακόβουλο εργαλείο. Οι ιδεολογικοί πόλεμοι γύρω από την τεχνολογία έχουν ήδη θέσει σε κίνδυνο την πρόοδο στη θεραπεία του καρκίνου. Χρειάστηκαν δεκαετίες για να φτάσουμε στη σημερινή εξέλιξη. Είναι καιρός να παραμεριστεί η αβάσιμη πολιτική ρητορική, ώστε οι ασθενείς να μη χρειαστεί να περιμένουν τόσο πολύ για την επόμενη.
