Εκτόξευση των ιαπωνικών επιτοκίων και νέα βουτιά του γιεν απειλούν να πυροδοτήσουν ντόμινο στις παγκόσμιες αγορές
Η αποδόμηση του περίφημου yen carry trade επιταχύνεται και οι εξελίξεις στην Ιαπωνία προκαλούν πλέον σοβαρές ανησυχίες για το σύνολο του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Για χρόνια, επενδυτές μπορούσαν να δανείζονται γιεν με σχεδόν μηδενικό κόστος και να διοχετεύουν τα κεφάλαια αυτά σε μετοχές, ομόλογα, ακίνητα, κρυπτονομίσματα και άλλα χρηματοπιστωτικά assets σε ολόκληρο τον κόσμο.
Το φθηνό ιαπωνικό χρήμα αποτέλεσε έναν από τους κινητήριους μοχλούς των διεθνών αγορών και συνέβαλε στη δημιουργία τεράστιων χρηματοπιστωτικών «φουσκών».
Τώρα, όμως, η διαδικασία αντιστρέφεται.
Τα επιτόκια στην Ιαπωνία αυξάνονται, το γιεν υποχωρεί και οι επενδυτές καλούνται να κλείσουν θέσεις που επί δεκαετίες θεωρούνταν εξαιρετικά αποδοτικές.
Η Ιαπωνία και οι ΗΠΑ παρενέβησαν για να στηρίξουν το γιεν
Η πτώση του γιεν την προηγούμενη εβδομάδα ήταν τόσο έντονη, ώστε το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών φέρεται να προχώρησε σε έκτακτη παρέμβαση.
Πρόκειται για εξαιρετικά ασυνήθιστη εξέλιξη.
Η συντονισμένη παρέμβαση του ιαπωνικού υπουργείου Οικονομικών και του αμερικανικού Treasury για τη στήριξη του γιεν προκάλεσε ισχυρό σοκ στις διεθνείς αγορές.
Η κίνηση χαρακτηρίστηκε από τον Jesper Koll, executive expert director της Monex Group, ως μια ουσιαστική «οπλοποίηση» του γιεν με στόχο την αποτροπή των αγορών.
Όπως υποστήριξε, η παρέμβαση ξεπέρασε τα όρια μιας συμβατικής διαχείρισης της αγοράς συναλλάγματος, καθώς Ιαπωνία και ΗΠΑ χρησιμοποίησαν συντονισμένα τους δημόσιους ισολογισμούς τους προκειμένου να επηρεάσουν την ψυχολογία των επενδυτών.
Η παρέμβαση δεν κράτησε για πολύ
Το πρόβλημα είναι ότι η παρέμβαση δεν κατάφερε να ανακόψει για μεγάλο χρονικό διάστημα την πτώση.
Το γιεν συνεχίζει να υποχωρεί έναντι του δολαρίου, ενώ οι αποδόσεις των ιαπωνικών κρατικών ομολόγων κινούνται έντονα ανοδικά.
Και εδώ βρίσκεται ο πυρήνας της κρίσης.
Το yen carry trade αρχίζει να καταρρέει μπροστά στα μάτια των επενδυτών.
Το ερώτημα πλέον είναι εάν το αμερικανικό Treasury θα χρειαστεί να διαθέσει νέα δισεκατομμύρια για να στηρίξει τεχνητά το ιαπωνικό νόμισμα.
Ακόμη και εάν συμβεί αυτό, όμως, η αποτελεσματικότητα μιας τέτοιας παρέμβασης μπορεί να αποδειχθεί περιορισμένη.
Το μεγάλο «στοίχημα» των 30 ετών γυρίζει μπούμερανγκ
Η λογική του carry trade ήταν απλή.
Οι επενδυτές δανείζονταν γιεν με εξαιρετικά χαμηλό επιτόκιο και χρησιμοποιούσαν τα κεφάλαια για να επενδύσουν σε assets υψηλότερης απόδοσης σε ολόκληρο τον κόσμο.
Όσο τα ιαπωνικά επιτόκια παρέμεναν σχεδόν μηδενικά, το μοντέλο λειτουργούσε.
Τώρα όμως η Bank of Japan αυξάνει τα επιτόκια.
Ακόμη και ένα επιτόκιο της τάξης του 3% θα ήταν εξαιρετικά υψηλό για μια οικονομία που είχε συνηθίσει επί δύο δεκαετίες το μηδενικό κόστος χρήματος.
Όταν αυξάνεται το κόστος δανεισμού σε γιεν, το carry trade παύει να είναι τόσο ελκυστικό.
Και τότε οι επενδυτές πρέπει να κάνουν κάτι που μπορεί να αποδειχθεί καταστροφικό για τις αγορές: να πουλήσουν assets για να αποπληρώσουν τα δάνεια σε γιεν.
Jim Rickards: «Αυτό είναι το μεγαλύτερο story στον κόσμο»
Ο οκτώ φορές συγγραφέας best seller σε θέματα οικονομίας και χρηματοπιστωτικών αγορών Jim Rickards προειδοποιεί ότι η αποδόμηση του yen carry trade ισοδυναμεί με «οικονομικό πυρηνικό πόλεμο».
Όπως εξηγεί, το μοντέλο αυτό αποτέλεσε έναν από τους βασικούς κινητήρες της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης για περισσότερες από τρεις δεκαετίες.
Για χρόνια, επενδυτές μπορούσαν να δανείζονται γιεν με μηδενικό ή σχεδόν μηδενικό επιτόκιο και να τοποθετούν τα κεφάλαια σε αγορές σε όλο τον κόσμο.
Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν τα ιαπωνικά επιτόκια αυξάνονται.
Τότε η εξίσωση αλλάζει.
Ο δανειολήπτης πρέπει να συγκεντρώσει δολάρια, να τα μετατρέψει σε γιεν και να αποπληρώσει το αρχικό δάνειο.
Τι γίνεται όμως εάν οι τράπεζες σταματήσουν να δανείζουν;
Τότε οι επενδυτές δεν έχουν άλλη επιλογή από το να πουλήσουν assets.
Και όταν πολλοί επενδυτές κάνουν το ίδιο ταυτόχρονα, η πτώση των τιμών προκαλεί νέες πωλήσεις, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο.
«Δεν υπάρχει τίποτα μεγαλύτερο», υποστηρίζει ο Rickards, χαρακτηρίζοντας την εξέλιξη «τη μεγαλύτερη ιστορία στον κόσμο».
Το ντόμινο μπορεί να χτυπήσει ολόκληρο τον πλανήτη
Το επικίνδυνο στοιχείο είναι ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην Ιαπωνία.
Εάν το carry trade ξετυλιχθεί απότομα, οι επενδυτές θα πρέπει να ρευστοποιήσουν θέσεις σε διεθνείς αγορές προκειμένου να συγκεντρώσουν ρευστότητα.
Μετοχές, ομόλογα, εμπορεύματα, ακίνητα και κρυπτονομίσματα θα μπορούσαν να βρεθούν υπό πίεση.
Όσο μεγαλύτερη είναι η μόχλευση, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να είναι και η ανάγκη για αναγκαστικές πωλήσεις.
Και όταν οι αναγκαστικές πωλήσεις γενικεύονται, η αγορά μπορεί να μετατραπεί σε χιονοστιβάδα.
Η «βόμβα» των παραγώγων χτυπά τη Wall Street
Ήδη στις ΗΠΑ εμφανίζονται ανησυχητικές ενδείξεις.
Τεράστιες ζημίες από παράγωγα έχουν προκαλέσει κατάρρευση της μετοχής της UWM Holdings, μητρικής εταιρείας της United Wholesale Mortgage, του μεγαλύτερου στεγαστικού δανειστή στις ΗΠΑ.
Η UWM Holdings υποχώρησε κατά ακόμη 35%, φθάνοντας στην περιοχή των 1,20 δολαρίων ανά μετοχή.
Η εταιρεία είχε πραγματοποιήσει το δεύτερο τρίμηνο του 2026 στεγαστικές χορηγήσεις ύψους περίπου 40 δισ. δολαρίων.
Δεν πρόκειται, επομένως, για μια μικρή ή περιθωριακή χρηματοοικονομική εταιρεία.
Η UWM είχε εισαχθεί στο χρηματιστήριο τον Ιανουάριο του 2021 μέσω συγχώνευσης με SPAC, αποκτώντας τότε αποτίμηση περίπου 16 δισ. δολαρίων.
Η κατάρρευση της μετοχής της αποτελεί μία ακόμη ένδειξη της πίεσης που ασκείται στις υπερμοχλευμένες θέσεις.
Και τα κρυπτονομίσματα στο στόχαστρο
Παράλληλα, καταγράφονται αναγκαστικές ρευστοποιήσεις σε ιδιαίτερα μοχλευμένες θέσεις στην αγορά κρυπτονομισμάτων.
Το μοτίβο είναι γνωστό:
Πτώση των τιμών → margin calls → αναγκαστικές πωλήσεις → νέα πτώση → νέες ρευστοποιήσεις.
Εάν το ίδιο φαινόμενο μεταφερθεί σε μεγαλύτερη κλίμακα στις διεθνείς αγορές, οι συνέπειες θα μπορούσαν να είναι ιδιαίτερα σοβαρές.
Η αμερικανική οικονομία ήδη πιέζεται
Για τα αμερικανικά νοικοκυριά, οι οικονομικές συνθήκες είναι ήδη δύσκολες.
Το μέγεθος του εργατικού δυναμικού των ΗΠΑ έχει μειωθεί κατά περισσότερο από ένα εκατομμύριο εργαζομένους μέσα σε έναν χρόνο, ενώ το κόστος ζωής εξακολουθεί να ασκεί ισχυρές πιέσεις στα νοικοκυριά.
Σε ένα περιβάλλον νέας χρηματοπιστωτικής αναταραχής, οι πιέσεις αυτές θα μπορούσαν να ενταθούν.
Και το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με μια δεύτερη μεγάλη απειλή: την ενεργειακή κρίση.
Hormuz: Το πετρέλαιο μπορεί να γίνει ο δεύτερος «μαύρος κύκνος»
Η επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz θα μπορούσε να προσφέρει σημαντική ανάσα στις διεθνείς αγορές.
Όμως οι προοπτικές συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν εμφανίζονται εξαιρετικά δύσκολες.
Η Τεχεράνη απαιτεί, μεταξύ άλλων, τον τερματισμό του πολέμου και της επιθετικότητας εναντίον του Ιράν και των συμμάχων του, την άρση του ναυτικού αποκλεισμού, την αποχώρηση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από την περιοχή, την καταβολή αποζημιώσεων για τις πολεμικές επιχειρήσεις, την άρση των κυρώσεων και την απελευθέρωση των δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων.
Είναι εξαιρετικά δύσκολο να γίνει αποδεκτό ένα τέτοιο πακέτο από τον Donald Trump.
Μάλιστα, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει απαντήσει στις ιρανικές απαιτήσεις ζητώντας από την Τεχεράνη να καταβάλει αποζημιώσεις.
Τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου των ΗΠΑ αδειάζουν
Την ίδια στιγμή, η αγορά πετρελαίου βρίσκεται αντιμέτωπη με μια επικίνδυνη αντίφαση.
Οι τιμές υποχωρούν με την ελπίδα ότι κάποια στιγμή θα υπάρξει λύση στην κρίση, την ώρα που τα εμπορικά και στρατηγικά αποθέματα μειώνονται με ιστορικούς ρυθμούς.
Τα αμερικανικά αποθέματα της Strategic Petroleum Reserve (SPR) υποχώρησαν κάτω από τα 300 εκατ. βαρέλια, για πρώτη φορά από τις αρχές του 1983.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του αμερικανικού υπουργείου Ενέργειας, τα αποθέματα μειώθηκαν κατά 6,1 εκατ. βαρέλια, στα 298,7 εκατ. βαρέλια.
Πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο εδώ και περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες.
Η «τέλεια καταιγίδα» για τις αγορές
Εάν τα Στενά του Hormuz παραμείνουν κλειστά, η πίεση στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας θα συνεχιστεί.
Εάν ταυτόχρονα η αποδόμηση του yen carry trade επιταχυνθεί, οι αγορές θα βρεθούν αντιμέτωπες με δύο διαφορετικούς αλλά αλληλένδετους κινδύνους:
χρηματοπιστωτικό σοκ από την Ιαπωνία και ενεργειακό σοκ από τη Μέση Ανατολή.
Το ένα μπορεί να τροφοδοτήσει το άλλο.
Υψηλότερες τιμές ενέργειας σημαίνουν υψηλότερο πληθωρισμό και μεγαλύτερη πίεση στα επιτόκια.
Υψηλότερα επιτόκια σημαίνουν μεγαλύτερο κόστος δανεισμού.
Και υψηλότερο κόστος χρήματος σημαίνει ακόμη μεγαλύτερη πίεση στις υπερμοχλευμένες αγορές.
Ιαπωνία: Η νέα παγκόσμια χρηματοπιστωτική «ωρολογιακή βόμβα»
Το πραγματικό ερώτημα πλέον δεν είναι εάν το yen carry trade θα αρχίσει να αποδομείται.
Η διαδικασία έχει ήδη ξεκινήσει.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι πόσο γρήγορα θα εξελιχθεί και πόσο βαθιά θα φτάσει.
Για περισσότερα από 30 χρόνια, το φθηνό ιαπωνικό χρήμα τροφοδοτούσε τις παγκόσμιες αγορές.
Τώρα η Ιαπωνία αυξάνει τα επιτόκια, το γιεν παραμένει υπό πίεση και οι επενδυτές αναγκάζονται να επανεξετάσουν θέσεις που θεωρούσαν δεδομένες.
Εάν το carry trade καταρρεύσει απότομα, η διαδικασία δεν θα περιοριστεί στο Τόκιο.
Μπορεί να περάσει στη Wall Street, στις αγορές ομολόγων, στα κρυπτονομίσματα και τελικά στην πραγματική οικονομία.
Και την ίδια στιγμή, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή παραμένει μακριά από τη λύση.
Η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με έναν επικίνδυνο συνδυασμό: ακριβότερο χρήμα, υψηλότερο ενεργειακό κόστος, αυξανόμενη μόχλευση και μια Ιαπωνία που μπορεί να αποδειχθεί η αφετηρία του επόμενου μεγάλου χρηματοπιστωτικού σοκ.
www.bankingnews.gr
